เมื่อวันที่ 11 กันยายน 2565 ศาสตราจารย์ “นายแพทย์ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา” ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้เผยกรณีบุคคลที่ชอบงีบหลับกลางวันนานๆ หรือทำบ่อยครั้ง ส่อให้สมองเสื่อม
โดยคุณหมอธีระวัฒน์ระบุว่า “เป็นความจริงที่งีบนาน-บ่อย ทำให้เสี่ยงมากขึ้น ทั้งนี้ไม่ทราบกลไกชัดเจน
- การศึกษาก่อนหน้า สมองของคนอัลไซเมอร์ พบว่ามีการเสื่อมสลายของกลุ่มเซลล์ที่กระตุ้นให้ตื่น
- การตรวจจีโนมของประชากรประมาณ 450,000 ราย พบ 123 ตำแหน่งที่สัมพันธ์กับการงีบหลับกลางวันบ่อย และเชื่อมโยงกับสภาวะสุขภาพแย่และสมองเสื่อม
- การติดตามประชากรตั้งแต่ปี 2005 ถึง 2020 อายุเฉลี่ย 81.4 ปี เป็นจำนวนประมาณ 1400 ราย
- และรายงานในปี 2022 พบว่า ถ้างีบบ่อยงีบนาน “ส่อ” ให้เห็นสภาพ ว่าเริ่มมีหรือมีสมองเสื่อม อัลไซเมอร์ โดยเริ่มต้นการติดตามมีคนปกติ 76% เริ่มมีอาการก้ำกึ่ง 20% และมีสมองเสื่อมแล้ว 4%
- เมื่อติดตามไป คนปกติงีบ 11 นาที คนที่สมองเริ่มก้ำกึ่ง งีบ 24 นาทีและคนที่มีสมองเสื่อมจะงีบกลางวัน 69 นาทีต่อวัน
งีบนาน งีบบ่อย “เสี่ยง” สมองเสื่อม เมื่อติดตามคนที่เริ่มต้นปกติและเกิดสมองเสื่อมในหกปีพบว่า
- ถ้างีบนานกว่า 1 ชั่วโมงจะเพิ่มความเสี่ยง 40%
- ถ้างีบบ่อยมากกว่าหนึ่งครั้งจะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น 40%
ทั้งนี้คล้องจองกับรายงานในปี 2019 ที่ศึกษาในผู้ชายและพบว่าถ้างีบกลางวัน 2 ชั่วโมงจะมีโอกาสเสี่ยงสมองเสื่อมมากกว่ากลุ่มที่งีบ 30 นาทีต่อวัน ปกติแล้ว งีบหลับกลางวัน เป็นเรื่องปกติทำได้ เพื่อทดแทนการนอนกลางคืนที่น้อยไป หรือนอนไม่ดีหรือเป็นประเพณีในบางประเทศที่เริ่มมีการปรับเปลี่ยน แต่จะงีบกลางวันทดแทนนานเท่าใดที่จะเหมาะสม?
- การงีบหลับกลางวันตามธรรมดาแล้วจะพบในกลุ่มที่นอนไม่ดีหรือนอนไม่มีคุณภาพ เช่น ในกลุ่มที่ทำงานไม่เป็นเวลา และข้อสำคัญคือมีโรคประจำตัวเมตาบอลิค รวมทั้งกลุ่มที่เป็นแล้วหรือกำลังจะเป็นโดยเฉพาะที่ครอบครัวมีสมองเสื่อมอยู่แล้ว และตนเองอาจกำลังเพาะบ่มสมองเสื่อมอยู่
- การงีบหลับกลางวันบ่อยครั้งและรุนแรงขึ้น จำเป็นต้องวิเคราะห์สุขภาพ หาสาเหตุที่ทำให้นอนกลางคืนไม่มีคุณภาพ มีการใช้ยาไม่เหมาะสม ดื่มเหล้า สูบบุหรี่จัด กลางคืนมีการหายใจติดขัดทำให้ออกซิเจนไม่ไปสมอง
- ระยะการนอนที่เหมาะสมอยู่ที่หกถึง 8 ชั่วโมงโดยมีช่วงหลับลึกอยู่ที่ 13 ถึง 23%
พวกเราประชาชนทั่วไปต้องส่งเสริมการกินอาหารที่เข้าใกล้มังสวิรัติที่ไม่ก่อให้เกิดการอักเสบต้องพยายามหมั่นออกกำลังอย่างสม่ำเสมอ งดเว้นบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมากเกินที่กำหนด ทั้งหลายเหล่านี้ทำให้สุขภาพดีการนอนมีคุณภาพและปลอดภัยจากภาวะสมองเสื่อมและโรคทางกายอื่นๆด้วย ศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพโรคอุบัติใหม่ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาฯ พัฒนาเชิงรุกให้บริการตรวจเลือดเพื่อระบุอัลไซเมอร์และจุลินทรีย์ในลำไส้”
ขอบคุณข้อมูลและรูปภาพ : @ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา Thiravat Hemachudha
