ในแต่ละวัน บางทีเราก็พยายามเข้มแข็ง แม้ตัวเองแทบลุกขึ้นไม่ไหว แต่พอมอง กลับไปข้างหลัง เห็นสายตาของหลายคน “รอยยิ้ม” – “กำลังใจ” เราเลยต้องเดินต่อ ไปต่อ แต่บางครั้ง กลั้นน้ำตาไว้สุดกำลัง มันก็ไหลออกมาโดยไม่ทันตั้งตัว น้ำตาไหลอาบแก้มทั้งสองข้าง ก็ยังบอกตัวเองในใจว่า “เรายังไหวนะ”
จริงๆแล้วในทุกเรื่องราวทุกปัญหาที่เข้ามา เราก็อดทนได้แหละ แต่อยากระบายบ้าง ได้กำลังใจจากคนรอบข้างบ้าง เราไม่กล้าล้มหรอก เพราะยังมีอีกหลายชีวิตที่เราต้องดูแล มีสิ่งที่ต้องทำให้สำเร็จอีกหลายอย่าง บอกตัวเองบ้างเถอะว่า บางทีก็ไม่ไหวแล้วนะ เหนื่อยนะ ท้อนะ รู้สึกแย่นะ เพราะบางที การได้กลับมานั่ง “เงียบๆ” แบบผู้พ่ายแพ้ ก็ทำให้เรามองเห็นอะไรบางอย่าง และเมื่อได้เห็นบางสิ่งแล้ว มันจะทำให้เรามีวิธีการเดินต่อได้ดีและปลอดภัยกว่าเดิม ดีกว่าบอกตัวเองว่า “ยังไหว” ทั้งๆที่มันอ่อนล้าเต็มที นอกจากมันจะล้มลงแบบไม่รู้ตัว เราอาจจะไม่มีโอกาสได้นั่งแบบผู้พ่ายแพ้อีกเลย ไม่มีใครชนะได้ทุกครั้งได้ตลอดหรอก ทุกความผิดพลาดเป็นบทเรียนที่ดีเสมอ ไม่มีอะไรเลวร้ายไปกว่าการ “จมปลัก” อยู่กับความผิดพลาด หยุดทำร้ายซ้ำเติมตัวเอง อย่ายึดมั่นในความคิดของตนว่าถูกเสมอ
เมื่อรู้ว่าผิดพลาด เริ่มต้นชีวิตใหม่ ไม่มีอะไรสายเกินไปในวันที่เราพร้อมจะเริ่มต้นใหม่ เรียนรู้ความผิดพลาดจากอดีต เริ่มต้นให้ดีในปัจจุบันนั้นเป็นเหตุที่ดีของอนาคต ไม่ต้องพยายาม ที่จะเข้มแข็งตลอดเวลาก็ได้ เหนื่อยบ้าง ท้อบ้าง เสียใจบ้าง ให้หัวใจมันได้แสดงความรู้สึกจริงๆออกมาบ้าง อย่าฝืนความจริง อย่าโกหกความรู้สึกตัวเอง “ไม่ไหว ก็คือ ไม่ไหว ไม่ใช่ พ่ายแพ้ ก็แค่ตอนนี้ มันไม่ไหว แค่กลับมาดูแลความรู้สึกของตัวเองก่อน ก็แค่นั้นเอง”
ดูอย่าง พระพุทธเจ้า สิ ในวันที่ท่านมีความมุ่งมั่นที่จะบำเพ็ญทุกรกิริยา ทรมานร่างกายตนเอง เพราะคิดว่าวิธีการนี้จะทำให้พระองค์บรรลุเป็น พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้อย่างแน่นอน แต่แล้วยิ่งนานวันเข้า สิ่งที่ทำยิ่งห่างไกลจากคำว่า “บรรลุธรรม” แต่ก็ยังคงมุ่งมั่นที่จะทำต่อ จน พระอินทร์ ที่เป็นเพื่อนเก่า เป็นกัลยาณมิตร ทนไม่ไหว มาแนะนำพระองค์ด้วยกุศโลบาย “ดีดพิณสามสาย” ตั้งสายแรกไว้ตึง ดีดแล้วเสียงไม่เพราะ ตั้งสายที่สองไว้หย่อน ดีดแล้วเสียงก็ไม่เพราะ ตั้งสายที่สามไว้ให้พอดี เมื่อดีดพิณสายที่สามนี้เสียงเพราะมาก
ในขณะนั้นเองพระพุทธองค์ทรงนั่งหลับตาอยู่ พิจารณาเสียงพิณทั้งสามเสียง น้อมเข้าสู่ใจ จนมองเห็นสิ่งที่พระองค์ทำอยู่ กับเสียงพิณของพระอินทร์ที่ได้ยิน ทรงพิจารณาไตร่ตรองอย่างรอบคอบ จึงทรงเห็นว่า การทำทุกรกิริยา ทรมานร่างกายที่ทำมาไม่ใช่หนทางที่บรรลุธรรมแน่นอน การปฏิบัติที่เคร่งครัดเกินไป เปรียบเสมือนพิณสายที่ตึง ไม่สามารถทำให้ตนเองบรรลุธรรมได้ หรือแม้แต่การประพฤติหย่อนยานในเพศฆราวาสอย่างที่เคยประพฤติมา ซึ่งเปรียบเสมือนพิณสายที่หย่อน ก็ไม่ใช่เส้นทางแห่งการบรรลุธรรม ก็เหลือเพียงสิ่งสุดท้าย คือ การปฏิบัติอยู่ในความพอดี ทางสายกลาง น่าจะเป็นวิธีการเดียวเท่านั้นที่ทำให้พระองค์หลุดพ้นจากพันธนาการ กิเลสในใจของพระองค์ คิดได้เช่นนั้น พระองค์ก็ทรงหยุดการกระทำเดิม ที่ทรงทรมานร่างกายตนเอง หันกลับมาปฏิบัติบำเพ็ญเพียรทางจิตแทน จนบรรลุเป็น พระสัมมาสัมพุทธเจ้า
หากเราสามารถนำเอาความผิดพลาดในชีวิต มาเป็นบทเรียนให้กับชีวิต อย่างน้อยความผิดพลาดนั้นก็ยังมีประโยชน์ ทำให้เรารู้ว่า เราไม่ควรทำหรือเลือกวิธีเช่นนี้อีก เพราะทุกความผิดพลาด เป็นบทเรียนที่ดีเสมอสำหรับชีวิต
…………………………………………………………
คอลัมน์ : ลานธรรม
โดย : พระครูปลัดบัณฑิต อินฺทเมธี ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสังข์กระจายวรวิหาร รองประธานเครือข่ายธรรมะอารมณ์ดี
