สำนักข่าวเอเอฟพีรายงานจากนครซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย เมื่อวันที่ 9 พ.ค. ว่า ออสเตรเลียและตูวาลู เห็นพ้องบังคับใช้สนธิสัญญาด้านความมั่นคงและสภาพอากาศระดับทวิภาคี ภายในปีนี้ หลังจากที่ได้คลี่คลายความกังวลเกี่ยวกับอธิปไตย โดยแถลงการณ์ร่วมของทั้งสองประเทศระบุว่า มีความตั้งใจที่จะให้สนธิสัญญามีผลบังคับใช้โดยเร็วที่สุด ในปี 2567
ก่อนหน้านี้ ทั้งสองประเทศลงนามร่วมกันในข้อตกลงดังกล่าส ซึ่งมีความยาวมากกว่า 11 หน้า เมื่อเดือน พ.ย. 2566 ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศครั้งประวัติศาสตร์ จากการอนุญาตให้ชาวตูวาลูกว่า 11,000 คน ได้สิทธิอาศัยอยู่ในออสเตรเลีย หากระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นทำลายบ้านเกิดของพวกเขา
นอกจากนั้น ออสเตรเลียให้คำมั่นว่ าจะปกป้องตูวาลูเมื่อเผชิญกับภัยพิบัติทางธรรมชาติ โรคระบาด และการรุกรานทางทหาร อย่างไรก็ตาม ความช่วยเหลือจะเกิดขึ้นเมื่อตูวาลูร้องขอเท่านั้น
มาตรการดังกล่าวเกิดขึ้นระหว่างที่พันธมิตรตะวันตก มีความกังวลต่อการขยายความสัมพันธ์ด้านความมั่นคงของจีน โดยเฉพาะกับประเทศหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก
อย่างไรก็ตาม รัฐบาลตูวาลูยังมีความกังวลเกี่ยวกับมาตราที่ระบุว่าจะต้อง “เห็นพ้องกับออสเตรเลีย” ในข้อตกลงด้านความมั่นคง หรือข้อตกลงป้องกันประเทศร่วมกับประเทศอื่น ๆ อย่างไรก็ตาม นายเฟเลติ ทีโอ นายกรัฐมนตรี ยืนยันภายหลังเข้ารับตำแหน่งเมื่อเดือน ก.พ. ที่ผ่านมา ว่าตูวาลูไม่มีความตั้งใจที่จะเพิกถอนข้อตกลงดังกล่าว
หลักการและเหตุผลของสนธิสัญญาระบุว่า ทั้งสองชาติเห็นพ้องกับผลลัพธ์ ในการรับประกันด้านความมั่นคงจากออสเตรเลีย และยืนยันจะดำเนินการอย่างเคารพและเป็นมิตรต่อซึ่งกันและกัน
บันทึกทางการทูตดังกล่าวได้กำหนดให้ “ตูวาลูไม่จำเป็นต้องได้รับการอนุญาตจากออสเตรเลีย” เพื่อพูดคุยกับพันธมิตรชาติอื่น ๆ และออสเตรเลียไม่มีสิทธิในการเข้าถึงดินแดนหรือน่านฟ้าตูวาลู และไม่มีสิทธิจัดตั้งพื้นที่ทางทหารในตูวาลู
ทั้งนี้ บันทึกฉบับนี้ยังกำหนดให้ข้อตกลงการป้องกันและความมั่นคง ใช้ได้ในสถานการณ์ที่บีบบังคับเท่านั้น และจะไม่ส่งผลกระทบต่อข้อตกลงกับประเทศหมู่เกาะอื่น ๆ ในแปซิฟิก นอกจากนี้ หากฝ่ายในฝ่ายหนึ่งตัดสินใจว่าข้อเสนอดังกล่าว “ไม่สมเหตุสมผล” พวกเขาสามารถขอระงับพันธกรณี หรือยกเลิกสนธิสัญญาโดยผ่านการตกลงร่วมกัน หรือขอยกเลิกด้วยการตัดสินใจเพียงฝ่ายเดียวได้
อย่างไรก็ดี ออสเตรเลียและตูวาลูเห็นพ้องกันว่า สนธิสัญญาดังกล่าวจะไม่จำกัดสิทธิเสรีภาพของตูวาลูในการเจริญความสัมพันธ์ทางการทูตกับรัฐอื่น ๆ ขณะที่ตูวาลูที่เป็น 1 ใน 12 รัฐ ที่มีความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการกับไทเปมากกว่าปักกิ่ง
ข้อตกลงดังกล่าว ผ่านการเห็นชอบโดยทั้งสองชาติระหว่างการเยือนตูวาลูของ น.ส.เพนนี หว่อง รมว.การต่างประเทศออสเตรเลีย และนายแพท คอนรอย รัฐมนตรีกิจการแปซิฟิก
มากไปกว่านั้น ออสเตรเลียได้ตกลงที่จะลงทุนในตูวาลูมากกว่า 110 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย (ราว 2,672.16 ล้านบาท) ในโครงการต่าง ๆ ซึ่งรวมไปถึงการวางสายเคเบิลโทรคมนาคมใต้ทะเลเส้นแรก การปกป้องชายฝั่ง และการจัดหาเรือลาดตระเวนลำใหม่
นายคอนรอย กล่าวว่า “ออสเตรเลียและตูวาลูเป็นทั้งเพื่อนบ้านและมิตรสหาย ดังนั้น ความสนับสนุนจากออสเตรเลีย จะช่วยให้ชาวตูวาลูได้มีชีวิตที่เจริญรุ่งเรืองในดินแดนของตนเองต่อไป เพื่อรักษาความสัมพันธ์อันลึกซึ้งกับบรรพบุรุษทั้งบนบกและทางทะเล” หลังจากนี้ ออสเตรเลียจะรับฟังและดำเนินการตามวาระเร่งด่วนของตูวาลูต่อไป
อย่างไรก็ตาม สนธิสัญญาจะมีผลบังคับใช้ ภายหลังจากที่ได้ผ่านการพิจารณาจากรัฐสภา และการปรึกษาหารือสาธารณะ.
เครดิตภาพ : GETTY IMAGES
