มัดรวมเรื่องที่ต้องรู้หลังแผ่นดินไหว รอยร้าวตึกแบบไหนไม่ปลอดภัยควรเก็บกระเป๋าหนี

เมื่อวันที่ 29 มี.ค. เพจเฟซบุ๊ก Phattrawut Mungmanee ซึ่งเป็นวิศวกร ได้โพสต์ให้ความรู้เกี่ยวกับรอยร้าวของตึกหลังแผ่นดินไหว โดยระบุว่า มัดรวมเรื่องที่คุณต้องรู้ หลังแผ่นดินไหว รอยร้าวแบบไหนไม่ใช่ละ งงสับสนจะอยู่หรือออกไป ตึกสูง-คอนโดฯ-อาคาร-บ้าน ซ่อมกันยังไงล่ะทีนี้ จาก 84,326.342 คนที่ถามผมมาใน inbox

1.รอยร้าวยังไงถึงไม่ปลอดภัย วิ่งสิครับ

เกณฑ์ขนาดรอยร้าว (Crack Width Criteria)

: มากกว่า 0.31-0.50 มม. เริ่มมีนัยสำคัญ → ถ้าร้าวยาวหรือซ้ำซ้อน → ควรให้วิศวกรตรวจสอบ = เริ่มไม่น่าอยู่ละ…เก็บของสิรออะไร?

ประมาณ 0.21-0.30 มม. | ยังพอรับได้ → เฝ้าสังเกต, ควรซีลปิดเพื่อป้องกันน้ำ/ความชื้นเข้า : ถ้าน้ำเข้าจะยิ่งแยก ยิ่งเปื่อย ยิ่งร้าวยิ่งพัง ระวังให้ดี :: 『แนะนำ』: ให้เอาปากกามาร์คไว้ ไม้บรรทัดวัดไว้ เขียนรอยร้าวไว้ ถ้าร้าวเพิ่ม ลามเพิ่ม.. เก็บของสิรออะไร?

2. สังเกตรอยร้าวเป็นจะเข้าใจเอง  

รอยเฉียง รอยทแยง : เกิดจาก แรงเฉือน, ตึกโยก, บิดกันไปเรื่อยๆ รอยตรง แนวนอน/แนวตั้ง : เกิดจากการทรุดตัวของตึก

“ซึ่งมันเกิดจากแรงแผ่นดินไหว (และมันไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน) ไม่ใช่แค่คุณที่ไม่มีประสบการณ์ วิศวกร และนิติ รวมทั้งช่างหลายคนก็ งงกับมัน เพราะมันเกิดขึ้นหลายๆ รอยร้าวพร้อมกัน “ถ้าเจอรอยร้าวแนวเฉียง/ทแยง มากกว่ารอยแนวนอน แนวตั้ง หมายความว่า : ตึกทั้งตึกมันจะส่งแรงรอยร้าวถึงกัน จากแรงโยกตัวที่เกิดขึ้นในช่วงแผ่นดินไหว ห้องข้างๆ ส่งผลสู่ห้องข้างๆ ไปเรื่อยๆ ให้ดูรอยเพื่อนบ้านเป็นหลัก อาจส่งผลถึงเรา”

3. รอยร้าวที่ต้องดูก่อน

ความลึกของรอยร้าว = ลึกถึงแกนผนัง : เริ่มวิบัติ → สวดมนต์สิครับ

ความกว้างรอยร้าว = มากกว่า 5 มม.ถือเป็นรอยวิบัติ  → สวดบทสอง

ร้าวในโซนจอดรถ = คนเดินผ่านเยอะ  → แผ่เมตตาเพิ่ม

ร้าวในที่สูงร้าวหนัก = ลมแรง ตึกสั่นง่าย → อธิษฐานถึงภพหน้า

สรุป : วิ่งสิเฮ้ย…ออกมา!!

4.  เห็นว่าไม่ใช่แล้วทำยังไงต่อ?

ห้ามเข้าใกล้พื้นที่รัศมี 5 เมตร จนกว่าจะประเมินโดยวิศวกร (ย้ำวิศวกรนะจ๊ะ ไม่ใช่ช่าง : วิศวกรเขาคำนวณโครงสร้างได้) ถ้าวิศวกรตรวจ ก็อย่าสะเหล่อ เข้าพื้นที่ใน 48 ชม (มันจะเพี้ยน) ความกว้าง (มาก), ลึกมาก ของรอยร้าว = ไม่ดีอยู่แล้ว (มันไม่โกหกหรอก) อยู่ไกลๆ ไว้เลยครับ ถ้าเจอ พอรู้ว่า มันไม่ปลอดภัย…จะอยู่เพิ่มแรง เพิ่มน้ำหนักให้มันพังทำไมล่ะครับ ออกสิครับ ออกไปเถอะครับ ให้คิดว่าบ้านกระดูกกำลังจะหัก จะเติมน้ำหนักทำไม?

5. แต่งห้องเยอะจนไม่เห็นรอยร้าว

การแต่งบ้านก็เหมือนแต่งหน้าล่ะครับ อยากเห็นรอยร้าวที่แท้ทรู ต้องเอา วอลเปเปอร์ พรม ออกให้หมดครับ, รองพื้นไม่หมด จะเจอผิวจริงได้ยังไง โครงสร้างก็แบบนั้น การบอกว่าคอนโดฯ ไม่แล้ว เพราะไม่เห็นรอย แล้วมี Wall paper ทับอยู่ มีพรมทับอยู่ มีตู้ขวางอยู่..รู้ตัวอีกที อาจอยู่รอยเลื่อนที่ 7 Sky Hell แล้ว ใจถึงๆ ครับ อย่าคิดว่าห้องเราไม่เป็นไร รื้อออกมาดูรอยร้าวเคลียร์กว่า

6.ตึกเดียวกันร้าวของเธอคือร้าวของฉัน

เอ่อ..คอนโดฯ นะครับ ตึกนะครับ ไม่ใช่บ้านเดี่ยว มีรั้วกั้น Hello เพื่อนบ้าน เราเอง ห้องเราไม่ร้าว เราปลอดภัยล่ะ! …ไม่ใช่นะครับ!!!, เพื่อนร้าว เราก็เสี่ยงเหมือนกัน เพื่อนจะอยู่ด้วยกัน จะทิ้งกันได้ไง (รอยพังคร่อมหลายห้อง → เป็น failure เชิงระบบ (systemic failure) ไม่ใช่แค่จุดใดจุดหนึ่ง)

ถ้ารอบๆห้องคุณมันร้าว ทางหนีไฟร้าว ลิฟต์ร้าว รอบนอกตึกร้าว ห้องคุณไม่ร้าว ไม่ได้หมายความแซนด์วิชนี้ จะเป็นแกนตึกที่ปลอดภัย อันนี้ต้องคิดใหม่ครับ จะตัวใครตัวมันไม่ได้ ต้องสังเกตครับ ห้องข้างๆ ร้าวหนัก รอบๆ ร้าวกันทั่วเราไม่ร้าว = เราก็เสี่ยงครับ

..เก็บของสิครับ รออะไร

7. คอนโดฯ สั่นเป็นทุนแผ่นดินไหวหนุนอีก

ลำพังไม่แผ่นดินไหว ตึกคุณ คอนโดฯ คุณก็สั่นเป็นทุนอยู่แล้ว ลองคิดดูสิครับว่า พอมันเกิดการ Crack มัน เหมือนแก้วร้าว แล้วเรายังเขย่าเหมือนเดิม จะแตกแหกขึ้นไหมครับ

แปลว่า คอนโดฯ และตึกที่ธรรมชาติ มันก็สั่น มันก็เขย่า อาจจะด้วยระบบจอดรถอัตโนมัติ หรือ ความสูงของมัน แรงสั่นจากพื้นทางด่วน แล้วรู้สึกว่า ไม่แผ่นดินไหวมันก็สั่น แล้วเราเจอรอยร้าวหนักอีก …ก็ดูอุ่นใจปลอดภัยดีนะครับ

..เก็บของสิเฮ้ย!

8. เบสิกตรวจรอยร้าวเจอแล้วใช่เลย

8.1  รอยต่อผนังกับเสา – ร้าวเส้นตรงแนวตั้งใกล้มุม

→ จุดเปลี่ยนวัสดุ, รับแรงไม่เท่ากัน  เริ่มรับน้ำหนักมีปัญหา

8.2 รอยต่อผนังกับพื้น – ร้าวแนวนอนต่ำ ๆ ใกล้บัว

→ ทรุดตัวต่างระดับ หรือ พื้น(slab) เคลื่อนตัว พื้นเริ่มไม่น่าเดินแล้วสินะ

8.3 ผนังแนวทแยงมุมประตู/หน้าต่าง – ร้าวเฉียง (diagonal) ชัดเจน

→ Weak point จาก ตำแหน่งจุดเปิด (opening)

เปิดประตูก็ระวังนะจ๊ะ

8.4 มุมวงกบประตู/หน้าต่าง – ร้าวรูปตัว L หรือเฉียงเฉพาะจุด

→ จุดรวมแรง / โครงกรอบยืดหด

 เปิดไปเปิดมา นำพาไปสู่ รพ.

8.5  เพดาน/ฝ้าใต้ท้องคาน – ใช้ไฟฉายส่องเงา

→ สังเกตรอยย่น/บวม = ใช่เลย

-เหม่อมองฟ้า เพดานจ๋า ถล่มลงมาใกล้ดวงตาฉัน

กลับไปดู ข้อที่ 1 ถ้าเกินค่ามาตรฐาน..ก็เอ่อ เจริญพร

9.รอยร้าว 3 แบบ

ร้าวฉาบผิว (Plaster crack) | ร้าวบาง ไม่ลึก → ปลอดภัย

ร้าวทะลุปูน (Concrete surface crack) → ลดการใช้งาน ร้าวเชิงโครงสร้าง (Structural crack)ลึก เกิน 2 มม., ต่อเนื่องยาว, เฉียง, ขนานคาน เพื่อนบ้านก็เต็มไปหมด → ถ้าอยู่บทตึกสูง ก็หาพระดีๆ สักองค์ คาถาดีๆ สักบท ตอนอยู่อาศัย ยิ่งสูงเกิน 10-20 ชั้น ก็เอาร่มชูชีพไปด้วยก็ดีครับ

10.ตำแหน่งรอยร้าวกร้าวหัวใจ

บริเวณคาน / เสา / ใต้หน้าต่าง → ให้ตรวจการรับน้ำหนัก bearing

มุมประตู / มุมฝ้า / มุมห้อง  → ตรวจจุดอ่อนเชิงโครงสร้าง

กลางผนัง / พื้นทั่วไป →  จุดสะท้อนแรงอาคารของอาคาร เดินแล้วยวบ ก็เตรียมทะลุมิติ (พื้นจะพังเอาสิครับ..อย่าหาเดิน)

พฤติกรรมร้าว

– ร้าวแบบ “เฉียงต่อเนื่อง” จากฝ้า → ผนัง → พื้น → = สัญญาณการเคลื่อนตัวของอาคาร(โยก)

– ร้าวขนานหลายเส้นในแนวเดียวกัน → อาคารเกิด (การส่ายสั่นสะเทือนเฉียงไป/มา)

– ถ้าร้าว “ทะลุห้องต่อห้อง” หรือ “ตรงกับห้องอื่นในแนวตั้ง” → ต้องให้วิศวกรลงตรวจทั้งแนว (เกิดระบบนิเวศของ ข้อ 6)

11.วิศวกรตรวจงานยังไงไม่ลักไก่ฉัน

ในรอยร้าวทั่วห้อง และอยู่ชั้นสูง (ชั้น 23+ ขึ้นไป)

คาน →  เคาะฟังเสียงกลวง / ใช้เครื่อง UTM

= ถ้าเสียงโปร่งหรือมีรอยเฉียง = เสี่ยง… เก็บของสิครับ รออะไร

เสา→เปิดปูนฉาบตรงรอยเฉียง / ตรวจผิว

= ถ้าเสาเปลือกหลุด = ต้องเสริมโครงเหล็ก (เพลินเลยครับ)

พื้น→ ตรวจ deflection / วัดความเอียง

= พื้นทรุดกลางห้อง = ต้องตรวจ slab support (อันนี้ก็ยาวววว)

พฤติกรรมโยกของอาคาร → เกิดรอยร้าวทั่วอาคาร และห้องข้างๆ

ซึ่งต้องผ่านการประเมินประกอบกันว่าจุด Weakpoint จุดวิบัติของอาคารที่ Crack สูงสุดอยู่ตรงไหน จะส่งผลอย่างไรบ้าง ซึ่งวิศวกรที่ตรวจ ต้องประเมินได้..และทำจุดรับแรง จุดเสื่อมกำลัง แบ่ง Zone มาเสนอ ถึงจะหาวิธีแก้ไข หรือ ลี้ภัย (อันนี้ก็ยาว)

12.แผ่นดินไหวกับแผ่นดินทรุดมันสร้างรอยร้าวยังไง?

แผ่นดินไหว (Earthquake)

→  แรงสั่นสะเทือน (Lateral Vibration)

→  อาคาร “โยก” → เสา/คาน/ผนังโดนแรงเฉือน (Shear force)→  #รอยเฉียง / #รอยร้าวทะลุ / #ผนังฉีก

“แผ่นดินไหว” น่ากลัวกว่าในระยะสั้น เพราะเกิดแรง “เฉือนฉับพลัน” ต่อคาน เสา ผนัง → เกิด “รอยร้าวเชิงโครงสร้าง” ได้ทันทีภายในวินาทีเดียว

การทรุดตัว (Differential Settlement)

→   ดินอ่อน, น้ำใต้ดิน, น้ำหนักไม่สมดุล

→   อาคาร “เอียง/ทรุด” → คาน/ผนังฉีกแนวดิ่งหรือแนวนอน

→  #รอยแยกแนวตรง / #พื้นแอ่น / #ผนังฉีกขาดแนวตรง

แต่ “การทรุดตัว” น่ากลัวในระยะยาว เพราะสร้างความเสียหายแบบค่อยเป็นค่อยไป และทำให้โครงสร้างเสื่อมโดยไม่รู้ตัว ถ้าแยกรอยร้าวออก ก็จะแยกความเสี่ยงได้

ซึ่งถ้าพบ 2 รอย ก็ Biggo ก็คือ เกิดรอยร้าวเพราะแผ่นดินไหวก่อน + ดินเกิดการทรุดตัวอีก

= อาคารเสี่ยงพังแบบผสม (Compound Failure) ซึ่งก็…เก็บของออกจากตึก/คอนโดสิครับ รออะไร!

13.แบบไหนที่เรียกว่าอยู่ไปก็ไม่ใช่ละพี่

ได้ยินเสียง “ลั่น” ของวัสดุหรือเหล็กในผนัง/พื้น

-พบรอยร้าวที่ “ลึก + ทะลุ + ต่อเนื่องแนวเฉียง”

-ร้าวที่อยู่ตรงแนวเสา, คาน หรือหน้าต่างหลัก

พื้นเอียง หรือ เดินแล้วมีแรงยวบใต้เท้า พบว่า “ห้องอื่น” ที่อยู่แนวเดียวกัน (ชั้นบน-ล่าง) ก็ร้าวจุดเดียวกัน ไว้มาเขียนต่อ  #เขียนให้ผ่อนคลายได้สาระนะครับอย่าถือสา

แต่เชื่อว่าเป็นประโยชน์ครับ

ขอบคุณเพจ Phattrawut Mungmanee