อุบัติเหตุซ้ำซาก! ตราบาป “กรมทางหลวง” สั่งรื้อระบบตรวจสอบใหม่ ไม่ให้ซ้ำรอย

หากนับจากอุบัติเหตุครั้งใหญ่ คานสะพานลอยกลับรถ กม.34 หล่นทับรถยนต์บนถนนพระราม 2 มีผู้เสียชีวิต 2 ราย และบาดเจ็บ 2 ราย  เมื่อคืนวันที่ 31 ก.ค. 2565 โดยครั้งนั้น กระทรวงคมนาคม และกรมทางหลวง (ทล.) ให้คำมั่นกับประชาชนว่าจะยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยบนถนนพระราม 2 ด้วยการตรวจสอบสะพานในโครงข่ายทั่วประเทศกว่า 17,000 แห่ง โดยจะไม่ให้เกิดเหตุซ้ำ เพื่อเรียกความเชื่อมั่นกลับคืนมา

ถึงวันนี้ผ่านมา 3 ปี ถนนพระราม 2 ไม่เคยแผ่ว มีอุบัติเหตุเกิดขึ้นต่อเนื่อง ล่าสุดเมื่อวันที่ 29 เม.ย. 2568 เกิดอุบัติเหตุก้อนปูนชิ้นส่วนสะพานทางต่างระดับมหาชัยกะเทาะตกใส่ประชาชนที่ขับรถผ่านเสียชีวิต 1 ราย เพิ่มตัวเลขผู้เสียชีวิตสะสมในรอบ 7 ปี มานี้รวมแล้วประมาณ 150 ราย เกิดอุบัติเหตุกว่า 2,510 ครั้ง และมีผู้บาดเจ็บประมาณ 1,500 ราย 

“ทีมข่าวนวัตกรรมขนส่งเดลินิวส์” ได้สอบถามผู้เกี่ยวข้องจากหลายส่วนในกรมทางหลวง (ทล.) ถึงระบบการตรวจสอบมาตรฐานความปลอดภัยในการก่อสร้างและตรวจสอบโครงการ ได้รับข้อมูลว่า ทุกโครงการจะมีคู่มือการปฏิบัติงานด้านความปลอดภัย และมีผู้ควบคุมการก่อสร้างเพื่อตรวจสอบซ้ำ (รีเช็ก) โดยใช้บุคลากรของกรมทางหลวงเอง    

ปัจจุบันมีสะพานในโครงข่ายความรับผิดชอบประมาณ 17,500 สะพาน มีคู่มือการตรวจสอบประเมินสภาพโครงสร้างสะพาน ตามรอบเวลา และมีมาตรฐาน ขั้นตอนการทำงานที่เหมาะสมกับแต่ละชนิดของโครงสร้างสะพาน รวมทั้งบูรณะซ่อมแซม โดยบริหารจัดการด้วยระบบบริหารงานบำรุงรักษาสะพาน (Bridge Maintenance and Management System) หรือ BMMS 

เป็นระบบจัดการข้อมูลสะพานทั่วประเทศ ที่ถูกพัฒนาขึ้นเมื่อปี 2554 และ Update อยู่เสมอ เพื่อใช้รวบรวมข้อมูลรายละเอียดสะพาน กระบวนการตรวจสอบสภาพโครงสร้างในแต่ละส่วน วิเคราะห์และประเมินผลด้านการให้บริการ เพื่อใช้วางแผนการซ่อมบำรุง แก้ไขปรับปรุงในระยะเร่งด่วน และระยะยาว แบ่งการตรวจสอบเป็น 3 ระดับ ตามรอบระยะเวลา ได้แก่

1.การสำรวจปกติ เป็นการตรวจสอบโดยทั่วไป ทั้งการตรวจสอบด้วยสายตา การใช้เครื่องมือเบื้องต้น ในรอบระยะเวลา 1-2 ปี ทั้งนี้ในการตรวจสอบแบบปกติ แขวงทางหลวงทั่วประเทศ 104 แห่ง จะเป็นผู้รับผิดชอบในพื้นที่ และรายงานทีมผู้เชี่ยวชาญกรมทางหลวงในระบบ BMMS   

2.การตรวจสอบหลัก ตรวจสอบสภาพสะพานอย่างละเอียด เพื่อทำให้รู้ถึงสภาพของสะพาน โดยผู้ตรวจสอบจะนำข้อมูลที่ตรวจสอบมาจัดวางแผนการซ่อมแซม/บำรุงรักษาให้สะพานมีระดับสภาพการใช้งานในระดับปกติ รอบระยะเวลา 7-10 ปี หรือเมื่อพบความเสียหายจากการตรวจสอบปกติ

3.การตรวจสอบแบบพิเศษ กรณีสะพานมีความเสียหายหรือเกิดเหตุฉุกเฉินที่อาจส่งผลต่อการใช้งานของสะพาน หรือกรณีสะพานที่มีความสำคัญที่จำเป็นต้องวิเคราะห์ความสมบูรณ์ของโครงสร้าง ซึ่งการวินิจฉัยความเสียหายจำเป็นต้องใช้เทคนิควิธีการเฉพาะกรณี การตรวจสอบอาจใช้การทดสอบแบบทำลาย (Destructive Testing) หรือการทดสอบแบบไม่ทำลาย (Nondestructive Testing) เพื่อประเมินความสมบูรณ์ของโครงสร้าง และนำไปสู่การวางแผนงานบูรณะซ่อมแซมอย่างเป็นระบบต่อไป

กับคำถามแรก…. มีการละเลยไม่ปฏิบัติตามคู่มือหรือไม่ หรือตรวจสอบความปลอดภัยไม่เต็มประสิทธิภาพ อุบัติเหตุถึงเกิดขึ้นซ้ำซาก  ได้คำตอบว่า กรมทางหลวงพยายามแก้ไขปัญหาแต่ละสาเหตุที่เกิดขึ้นในภาพรวมดีขึ้น อุบัติเหตุจากสาเหตุเดิมลดลง แต่ยอมรับจำนวนอุบัติเหตุในภาพรวมยังเกิดขึ้นต่อเนื่อง ไม่สามารถทำได้ตามที่ประชาชนคาดหวัง สำหรับชิ้นส่วนที่กะเทาะจากสะพานเก่าที่สร้างมา 30 ปี และผ่านการตรวจสอบแล้วนั้น ระยะเวลา 3 ปี อาจเกิดชำรุดเพิ่ม ส่วนการตรวจสอบปกติ มีความเป็นไปได้ว่าอาจตรวจสอบไม่ละเอียดมากพอ

คำถามที่สอง เมื่อเกิดอุบัติเหตุทุกครั้งกระทรวงคมนาคม และกรมทางหลวง ประกาศกับสังคมว่า ได้สั่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบข้อเท็จจริง แต่ไม่เคยรายงานผลการสอบสวนและการหาผู้รับผิดชอบทั้งจากกรมทางหลวงและผู้รับเหมามาลงโทษ อย่างน้อยๆ จะได้เห็นถึงมาตรการหรือบทลงโทษที่เฉียบขาด เพื่อเป็นอีกแนวทางในการป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาซ้ำซาก…..คำถามนี้ไม่มีผู้ใดให้คำตอบ

ล่าสุดนายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.คมนาคม ได้สั่งการให้กรมทางหลวง ทบทวนระบบการบริหารงานบำรุงรักษาสะพาน (BMMS) โดยให้เพิ่มความเข้มงวดในทุกกระบวนการมากขึ้น รวมทั้งตรวจสอบความปลอดภัยสะพานบนโครงข่ายกรมทางหลวงทั้งหมด 17,500 แห่งทั่วประเทศ 

พร้อมบูรณะซ่อมแซมในส่วนที่มีผลกระทบต่อการจราจรของประชาชนทันที และต้องรายงานความคืบหน้าการตรวจสอบจนกว่าจะแล้วเสร็จทั้งหมด รวมถึงสะพานบนถนนพระราม 2 ด้วยมีอยู่ประมาณ 209 แห่ง หากพบปัญหาด้านความปลอดภัย ไม่เป็นไปตามมาตรฐานต้องซ่อมแซมทันที เพื่อไม่ก่อให้เกิดความเสี่ยงเกิดขึ้นอีกเด็ดขาด

นอกจากนี้ได้สั่งการกรมทางหลวงชนบท (ทช.) และการทางพิเศษแห่งประเทศไทย (กทพ.) ดำเนินการตามมาตรการความปลอดภัยของโครงสร้างสะพานในความรับผิดชอบทุกแห่งทั่วประเทศรวมประมาณ 2 หมื่นสะพานอย่างเข้มงวดด้วย ทุกสะพานต้องมีความมั่นคง แข็งแรง และเป็นไปตามมาตรฐานหลักวิศวกรรม ตลอดจนบำรุงรักษาโครงสร้างอย่างต่อเนื่อง เพื่อไม่ให้เกิดอุบัติเหตุขึ้นอีก….. มาตรการครั้งนี้จะลบตราบาปอุบัติเหตุซ้ำซากถนนพระราม 2 ได้หรือไม่ ต้องติดตาม