ดร.ณภัทร พานิชการ  แพทย์แผนไทยประยุกต์ชื่อดัง  ผู้บริหารภัทรภาสคลินิกการแพทย์ บริษัท ภัทรภาส เฮิร์บ จำกัด  ระบุว่า การนอนหลับเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้ร่างกายกลับคืนสู่ภาวะสมดุล แต่ในศาสตร์การแพทย์แผนไทย การนอนหลับไม่ใช่เพียงแค่การพักผ่อน หากยังเกี่ยวข้องกับ “ธาตุไฟ” ซึ่งมีบทบาทต่อกระบวนการฟื้นฟูร่างกายด้วย

ในทฤษฎีการแพทย์แผนไทย ร่างกายมนุษย์ต้องมีการ เติมไฟ (เพื่อสร้างและสะสมพลังงาน) และมีการ ใช้ไฟ (เพื่อเผาผลาญและทำกิจกรรม) ไฟนี้เปรียบเสมือนพลังชีวิตที่คอยขับเคลื่อนร่างกายให้ทำงานตามปกติ

ช่วงเวลาของธาตุไฟหรือที่เรียกว่า “ช่วงเวลาปิตตะ” มีอยู่ 2 ช่วง คือ

  • ช่วงกลางวัน (เวลา 10.00 – 14.00 น.) เป็นเวลาที่ร่างกายมีความร้อนสูงตามธรรมชาติ ความร้อนนี้เหมาะสำหรับการใช้พลังงานในการทำงาน การเรียน หรือทำกิจกรรมต่าง ๆ
  • ช่วงกลางคืน (เวลา 22.00 – 02.00 น.) เป็นช่วงเวลาที่ร่างกายมีไฟในลักษณะ “อบอุ่น ร้อนพอดี” เหมาะสมสำหรับการพักผ่อน เพื่อให้ร่างกายสามารถเติมเต็มพลังงาน ฟื้นฟูสมดุล และซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ

ทำไมต้องนอนก่อนสี่ทุ่ม ? หากเรานอนหลับในช่วง ก่อน 22.00 น. ร่างกายจะได้ใช้ช่วงเวลาแห่งธาตุไฟกลางคืนไปกับการบำรุง ฟื้นฟู และปรับสมดุลเต็มที่ ทำให้ตื่นมารู้สึกสดชื่น แข็งแรง และมีพลังงานเพียงพอสำหรับวันใหม่ แต่หากเรานอน หลังเวลา 22.00 น. ร่างกายก็จะเติมไฟได้ไม่เต็มที่ เช่น

  • นอนเวลา 23.00 น. จะได้เติมไฟเพียง 3 ชั่วโมง
  • นอนเวลา 00.00 น. เหลือเพียง 2 ชั่วโมง
  • นอนเวลา 01.00 น. เติมไฟได้เพียง 1 ชั่วโมง
  • และถ้านอนหลัง 02.00 น. เท่ากับว่า ร่างกายไม่ได้เติมไฟเลย

ผลที่ตามมา จากการนอนหลังสี่ทุ่ม คือ ร่างกายใช้ไฟเกินกำลัง เกิดการสะสมของความร้อนจนไม่สมดุล ทำให้เกิดอาการอ่อนเพลีย อ่อนแรง พักผ่อนไม่เพียงพอ และในระยะยาวอาจเป็นสาเหตุของปัญหาสุขภาพหลายประการ เช่น อาการปวดเมื่อยเรื้อรัง ระบบย่อยอาหารผิดปกติ ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ หรือแม้กระทั่งโรคเรื้อรังต่าง ๆ

เคล็ดลับง่าย ๆ เพื่อสุขภาพที่ดี

  • พยายามเข้านอนก่อนเวลา 22.00 น.
  • จัดสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมต่อการนอน เช่น ห้องมืด อากาศถ่ายเท
  • งดใช้มือถือ หรือจอดิจิทัลก่อนนอนอย่างน้อย 30 นาที
  • ทำจิตใจให้ผ่อนคลาย อาจใช้การหายใจลึก ๆ หรือดื่มน้ำอุ่นก่อนนอน

การนอนหลับที่ถูกเวลา จึงไม่ใช่เพียงการพักผ่อนให้เพียงพอ แต่เป็น “การเติมไฟชีวิต” และสอดคล้องกับ นาฬิกาชีวิตตามศาสตร์การแพทย์แผนไทย ที่ให้ความสำคัญกับการใช้และการฟื้นฟูธาตุไฟในร่างกาย  ทำให้ร่างกายและจิตใจกลับมาสดชื่น แข็งแรง และสมดุล พร้อมใช้ชีวิตอย่างมีพลังในทุก ๆ วัน