ติดตั้ง”โซลาร์รูฟ”ให้คุ้มจากมาตรการทางภาษี

รัฐบาลมีมาตรการจูงใจให้ภาคประชาชนใช้พลังงานสะอาดด้วยการสนับสนุนการลดหย่อนภาษี สำหรับบ้านเรือนที่ติตั้งโซลาร์รูฟท็อปประหว่างปีปีภาษี 2568 (ยื่นต้นปี 2569) ไปจนถึงปีภาษี 2571 (ยื่นต้นปี 2572 )วงเงินลดหย่อนตามที่จ่ายจริง สูงสุดไม่เกิน 200,000 บาท และการติดตั้งต้องเชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้าของการไฟฟ้าสำเร็จภายในปีภาษีนั้นๆ

**มาตรการทางภาษีกระตุ้นใช้พลังงานสะอาด

โดยมีเงื่อนไขสำคัญ ซึ่งต้องเป็นระบบดังนี้ 1.ติดตั้งบนหลังคา , ดาดฟ้า และมีส่วนใดส่วนหนึ่งของอาคารที่ใช้เป็น “บ้านอยู่อาศัย”2.มีการเชื่อมต่อระบบไฟฟ้า ของการไฟฟ้านครหลวง หรือ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค 3.ระบบ Solar rooftop ที่ติดตั้งต้องเป็นระบบ On-grid และมีกำลังผลิตที่ติดตั้งไม่เกิน 10 กิโลวัดต์สูงสุด (kWp) ต่อหลัง 4.มีเอกสารครบถ้วน เช่น  ใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์ (e-Tax Invoice) ออกโดยผู้ประกอบการที่จด VAT

มาตรการนี้คาดว่าจะช่วยลดการใช้ไฟฟ้า 30,000 ล้านหน่วยต่อปี ลดค่าใช้จ่ายพลังงานได้กว่า 110,000 ล้านบาทต่อปี ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างน้อย 15 ล้านตันต่อปี และสร้างการลงทุนใหม่ไม่น้อยกว่า 220,000 ล้านบาท คาดว่าคาดว่าจะมีผู้ใช้สิทธิกว่า 90,000 ครัวเรือน

ข้อมูลจาก ttb analytics ระบุว่าโครงการช่วยผลักดันมูลค่าตลาดโซลาร์รูฟทอปในไทยเติบโตเฉลี่ยปีละ 22% นับตั้งแต่ปี 2565–2568 หรือแตะที่ระดับ 6.7 หมื่นล้านบาท จากค่าแผงโซลาร์เซลล์และค่าติดตั้งที่ปรับลดลงจนทำให้ระยะเวลาคืนทุนเร็วขึ้นจากเดิมที่คืนทุนในเวลา 9-12 ปี เป็น 6-8 ปีในปัจจุบัน (ขึ้นอยู่กับปริมาณการใช้ไฟฟ้าในช่วงกลางวัน)
ทั้งนี้สำหรับภาคประชาชนที่สนใจจะติดตั้งโซลาร์เซล มาตราการดังกล่าวต้องรอให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา โดยกรมสรรพากรได้ดำเนินการยกร่างพระราชกฤษฏีกาออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการยกเว้นรักษฏากร (ฉบับที่…) พ.ศ….

***คู่มือภาคประชาชนติดตั้งโซลาร์เซลล์

ดร.อมรรัตน์ ลิ้มมณี หัวหน้าทีมวิจัยเทคโนโลยีเซลล์แสงอาทิตย์ เอ็นเทค สวทช.กล่าวว่า เวลานี้การเข้าถึงพลังงานโซลาร์เซลล์ ของภาคประชาชนมีราคาถูกลงและมีขั้นตอนที่ง่ายขึ้นเมื่อเทียบกับก่อนหน้านั้น ที่การขออนุญาตค่อนข้างยุ่งยาก ทั้งมีเงื่อนไขเรื่องการดัดแปลงอาคาร ตรวจสอบโครงสร้างและขอเชื่อมต่อหลายจุด ทำให้ประชาชนต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่ม การปลดล็อกจะช่วยลดขั้นตอนทำให้สะดวกรวดเร็วขึ้น อย่างไรก็ตามอายุการใช้งานตามประกันแผงโซลาร์ฟาร์มจะอยู่ที่ 25-30 ปี โดยประสิทธิภาพต้องเหลือไม่ต่ำกว่า 80% แต่สภาพแวดล้อมมีผลมาก เช่น พื้นที่ใกล้ทะเล ไอเกลือจะทำให้วัสดุและเซลล์เสื่อมสภาพเร็วขึ้น ซึ่งอายุของการรันตีอาจไม่ครอบคลุมในเงื่อนไขนี้

สำหรับบ้านไหนสนใจติดตั้งโซลาร์ฟาร์มในปีนี้ดร.อมรรัตน์ มีคำแนะนำดังนี้

สำรวจการใช้ไฟ ควรมีโหลดการใช้งานใน ภาคกลางวัน เป็นหลัก เพราะจะคุ้มทุนเร็วที่สุด เพราะผลิตแล้วใช้เลย ไม่ต้องผ่านแบตเตอรี่

การเลือกบริษัท อย่าดูแค่ราคาถูก ให้เปรียบเทียบอุปกรณ์ที่ใช้ (แผง/อินเวอร์เตอร์) และ บริการหลังการขาย เช่น บริการล้างแผงโซลาร์รูฟ เพราะบางพื้นที่สภาพแวดล้อมมีฝุ่น อาจทำให้ประสิทธิภาพของการรับแสงต่ำ

ประสบการณ์ช่าง ควรเลือกบริษัทที่มีช่างผ่านการอบรมมาตรฐานและมีประสบการณ์ติดตั้ง

การดูแลรักษา ต้องหมั่นล้างฝุ่นหรือคราบขี้นก เพราะในไทยมีฝุ่นเยอะตามฤดูกาล หากฝนตกอาจล้างได้บ้างแต่บางพื้นที่ที่มีฝุ่นหินปูน คราบอาจฝังแน่นจนต้องใช้คนขึ้นไปเช็ดทำความสะอาด

**แผงจากโซลาร์ฟาร์มเริ่มปลดระวาง

ประเทศไทยมีการติดตั้งโซลาร์เซลล์มาในรูปแบบโซลาร์ฟาร์มาเมื่อ 20ปีที่แล้ว ในลักษณะการขายใฟให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิต ที่ในตอนเริ่มต้นมีค่า Adder คือ อัตราค่าไฟฟ้าส่วนเพิ่มที่บวกเพิ่มจากราคาปกติ เพื่อจูงใจให้เอกชนลงทุนผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน ในช่วงปี 2549-2550 โดยเป็นการให้กำไรพิเศษแก่ผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก (VSPP) ในระยะเวลาที่กำหนด (เช่น 7-10 ปี) เพื่อชดเชยต้นทุนที่สูง และปัจจุบันได้เปลี่ยนมาเป็นมาตรการ Feed-in Tariff (FiT)  Feed-in Tariff (FiT) คือ มาตรการส่งเสริมของรัฐบาลที่กำหนดราคาซื้อไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน (เช่น แสงอาทิตย์ ลม ชีวมวล) ที่แน่นอนและคงที่ในระยะยาว เพื่อจูงใจให้เอกชนลงทุนผลิตไฟฟ้าจากแหล่งสะอาด

ปัจจุบันแผงโซลาร์ฟาร์มได้ทยอยปลดระวาง เพระอายุการใช้งานจนทำให้ประสิทธิภาพการต่ำ ซึ่งมีกฎหมายควบคุมการกำจัดซากเหล่านี้ให้ฝังกลบหรือนำกลับไปรีไซเคิลได้ แต่การใช้โซลาร์เซลล์สำหรับภาคประชาชนกฎหมายไม่ได้ระบุไว้ แต่อาจต้องบระบุรายละเอียดใน ร่าง พ.ร.บ.การจัดการซากผลิตภัณฑ์เครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ (WEEE ) ซึ่งอยู่ระหว่างการพิจารณา

ทั้งนี้ แผงโซลาร์เซลล์มีโลหะหนักอย่าง ตะกั่ว ที่ขั้วไฟฟ้า จึงถือเป็น ขยะอันตราย หากทิ้งไม่ถูกต้องจะสะสมและเกิดปัญหาในอนาคต
“ปัจจุบันมีการติดตั้งโซลาร์เซลล์ประมาณ 8 กิกะวัตต์ คิดเป็นจำนวนแผงไม่น้อยกว่า 40 ล้านแผง น้ำหนักไม่น้อยกว่า 600,000 ตัน เมื่อแผงโซลาร์เซลล์เหล่านี้ถูกปลดระวางด้วยสาเหตุต่าง ๆ เช่น ชำรุด เสื่อมสภาพ ประสบเหตุการณ์ภัยพิบัติ พื้นที่ถูกนำไปใช้งานอื่น หรือผู้ประกอบการขายไฟฟ้าคุ้มทุนแล้ว แผงโซลาร์เซลล์บางส่วนจะถูกนำไปขายต่อเป็นแผงมือสอง”ดร.อมรรัตน์ ให้ข้อมูล

**Solar Sure ตรวจสอบคุณภาพแผงมือ2

จะเห็นได้ว่าแผงโซลาร์เซลล์มือสองสามารถนำไปใช้งานต่อได้ แต่ปัญหาอยู่ที่ว่าจะตรวจสอบคุณภาพอย่างไร สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) พัฒนา “Solar Sure (โซลาร์ ชัวร์)” แพลตฟอร์มจัดการข้อมูลและคัดกรองคุณภาพโซลาร์เซลล์ เพื่อเป็นตัวช่วยในการนำแผงโซลาร์เซลล์ที่ใช้งานแล้วแต่ยังมีสมรรถนะสูงให้กลับมาใช้ซ้ำได้อย่างปลอดภัยและเหมาะสม

“แผงโซลาร์เซลล์มือสองที่มีการซื้อ-ขายกันในปัจจุบัน ยังไม่มีเกณฑ์ตรวจสอบแบ่งเกรดแผงที่ยังใช้ได้ ทำให้แผงโซลาร์เซลล์มีหลายระดับคุณภาพ ราคามีความหลากหลาย ไม่มีการกำหนดเกณฑ์ที่ชัดเจน ซึ่งบางครั้งผู้ซื้อก็ประสบปัญหาถูกหลอกลวง ได้รับสินค้าที่ใช้งานไม่ได้หรือเป็นของที่มีคุณภาพไม่คุ้มกับราคาที่จ่าย”ดร.อมรรัตน์ กล่าว

ดร.อมรรัตน์ กล่าวว่า Solar Sure เป็นแพลตฟอร์มตรวจคัดกรองโซลาร์เซลล์ที่ผ่านการใช้งานแล้ว โดยแพลตฟอร์มจะมีซอฟต์แวร์ประเมินระดับคุณภาพและเก็บข้อมูลว่าแผงโซลาร์เซลล์นั้นยังมีประสิทธิภาพเหลืออยู่เท่าใด ปลอดภัยต่อการนำกลับมาใช้งานหรือไม่ พร้อมทั้งคาดการณ์อายุการใช้งานที่เหลืออยู่

“Solar Sure สามารถบันทึกข้อมูลสถานที่ สเปกยี่ห้อรุ่นของแผง สแกนบาร์โค้ด บันทึกภาพถ่าย ให้คะแนนการตรวจ ใส่ข้อมูลจำเพาะของแผงที่ได้จากการวัดคุณสมบัติทางไฟฟ้า ประมวลผลคำนวณค่ากำลังไฟฟ้าสูงสุด และอัตราการเสื่อมสภาพ จากนั้นจะแบ่งระดับคุณภาพแผงออกเป็น 6 ระดับ ได้แก่ A+, A, B, C, D, และ F ทั้งนี้ยังสามารถเลือกให้ประเมินตามเกณฑ์ของมาตรฐานการตรวจสอบความพร้อมใช้ของแผงเซลล์แสงอาทิตย์ที่ผ่านการใช้งานแล้ว คือ มศอ. 1011-2565 พร้อมทั้งมีฟีเจอร์ออกฉลาก และรายงานสอดคล้องตามมาตรฐาน”

นอกจากนี้ Solar Sure ยังใช้บันทึกข้อมูลตรวจแบ่งเกรดแผงได้ทุกประเภท ประมวลผลได้รวดเร็ว จัดเก็บข้อมูลแผงได้อย่างครบถ้วนและเป็นระบบ สะดวกในการใช้เก็บข้อมูลหน้างานจริง สามารถนำเข้าข้อมูลแผงได้ทั้งทาง Mobile application บนระบบปฏิบัติการ Android และ iOS หรือทาง Website

ปัจจุบันมีการนำ Solar Sure ไปใช้ตรวจสอบแผงโซลาร์เซลล์ในโซลาร์ฟาร์มแล้ว 10 จังหวัด ได้แก่ ปทุมธานี อยุธยา ลพบุรี สุพรรณบุรี ราชบุรี เพชรบูรณ์ ปราจีนบุรี สระแก้ว ชัยภูมิ และหนองคาย

**ประสิทธิภาพแผงต่ำนำไปใช้ภาคเกษตร

“สำหรับตัวอย่างการนำแผงโซลาร์เซลล์ไปใช้ซ้ำ เช่น แผงที่ยังมีสมรรถนะเกิน 70% สามารถนำไปใช้ในรูปแบบของระบบโซลาร์เซลล์แบบออฟกริด (Off-grid) คือ ระบบผลิตไฟฟ้าด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ที่ไม่เชื่อมต่อกับสายไฟฟ้าของการไฟฟ้า เช่น ระบบโซลาร์ปั๊มน้ำในการเกษตร ส่วนกรณีที่แผงมีสมรรถนะต่ำกว่า 50% แต่กายภาพยังดีอยู่สามารถนำไปใช้ทำเฟอร์นิเจอร์ต่าง ๆ เช่น โต๊ะ เก้าอี้ ฉากกั้นโต๊ะทำงานในออฟฟิศ หรือแผงกั้นห้องประชุมได้ ถือเป็นแนวทางการนำแผงโซลาร์เซลล์ปลดระวางมาใช้ซ้ำอย่างคุ้มค่า ช่วยลดซากขยะแผงโซลาร์ก่อนเวลาอันควร”

เทรนด์ของการติดตั้งโซลาร์รูฟในปี2569 คึกคักมากขึ้น จากมาตรการลดหย่อนภาษี ประกอบกับราคาของแผงใหม่ ราคาถูกลงมาก บางช่วงเหลือ 3 บาทต่อวัตต์ จากเดิม 10-30 บาท ทำให้แผงมือสองขายยากขึ้น, แต่แผงรุ่นเก่าที่มีขนาดเล็ก (200-300 วัตต์) ยังเป็นที่ต้องการสำหรับบางงาน เพราะแผงรุ่นใหม่มีขนาดใหญ่มากหรือประมาณ 2 ตารางเมตรขึ้นไป ในอนาคตต้องมีกฎหมายออกมาควบคุมจัดการ ขยะจากแผงโซลาร์เซลล์ในอาคารบ้านเรือนต่อไป หลังจากมีการใช้แผงอย่างคุ้มค่าแล้ว