แล้วอีก 4 ปีข้างหน้า ที่เส้นชัยความยั่งยืนปี 2030 เราจะไปถึงเป้าหมาย SDGs ทันเพื่อน ๆ รอบโลกไหม
ปีนี้คะแนนเต็ม 100 เราทำได้ 75.4 คะแนน ถือว่าสูงกว่าค่าเฉลี่ยของเพื่อนบ้านในภูมิภาค ที่ได้ 70.5 คะแนน และถ้าเทียบกับตัวเองเมื่อ 10 ปีก่อน เราพัฒนาดีขึ้น 7 คะแนน เราอยู่อันดับ 43 จาก 169 ประเทศทั่วโลก
ลองมาดูคะแนนรายวิชา แต่ละเป้าหมายกัน
ที่เราสอบผ่านคือ เป้าหมาย SDG 1 เรื่องขจัดความยากจน ข้อนี้เราทำได้ดีมาก ความยากจนไม่ใช่ปัญหาใหญ่ แต่ยังมีวิกฤติซ่อนอยู่ ทั้งหนี้สินครัวเรือน และช่องว่างความเหลื่อมล้ำ และเป้าหมาย SDG 4 เรื่องการจัดหาการศึกษาที่มีคุณภาพ เราทำได้ดี งบลงทุนสูง แต่ยังต้องแก้ไขเรื่องความเหลื่อมล้ำ การก้าวทันโลก และคอร์รัปชัน
ที่เราสอบตกซ้ำซาก เป้าหมาย SDG 3 สุขภาวะคนไทยมีความเสี่ยง การดูแลสุขภาพไม่ดี และการเข้าถึงระบบสาธารณสุขที่มีมาตรฐานยังไม่ทั่วถึง เป้าหมาย SDG 11 เมืองยั่งยืน คือปัญหาใหญ่ ผังเมืองมีปัญหา ไม่ทนต่อสภาพภูมิอากาศสุดขั้ว เสี่ยงต่อภัยพิบัติ ชุมชนแออัดจัดการไม่ดี มีปัญหาเชิงโครงสร้างในเมืองใหญ่ยังแก้ไม่ตก เป้าหมาย SDG 15 ทรัพยากรธรรมชาติเสื่อมโทรม ป่าแหว่ง ต้นไม้หาย ความหลากหลายทางชีวภาพอยู่ในขั้นวิกฤติ และที่มีปัญหาหนักที่สุด เป็นความเสี่ยงเชิงระบบของสังคมไทยคือ เป้าหมาย SDG 16 สถาบันทางสังคมที่อ่อนแอ มีปัญหาคอร์รัปชันกัดกินระบบราชการ ขาดธรรมาภิบาล และการบังคับใช้กฎหมายที่ไม่เป็นธรรม สะท้อนในดัชนีคอร์รัปชันที่ตกต่ำต่อเนื่อง
ที่เราได้คะแนนคงที่ ทรง ๆ ไม่ดีขึ้นสักที คือเป้าหมายที่ 5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 17 และเป้าหมายที่ยังน่ากังวลคือ เรื่องการจัดการน้ำ ทั้งน้ำมาก น้ำน้อย น้ำสะอาด และการจัดการน้ำอย่างยั่งยืน เรื่องการเติบโตของธุรกิจ ที่ยังไม่เป็นธุรกิจคาร์บอนต่ำ ธุรกิจสร้างสรรค์ ยังไม่สอดคล้องกับเศรษฐกิจโลกใหม่ เรื่องการบริโภคที่ยั่งยืน ยังมีปัญหา อุตสาหกรรมไม่หมุนเวียน มีมลพิษ มีการทำลายสิ่งแวดล้อม การบริโภคอย่างพอเพียงรักษ์โลกยังไม่ดีขึ้น ยังมี เรื่องภาวะโลกเดือด การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศสุดขั้ว ซึ่งเป็นปัญหาใหญ่ การรับมือภัยพิบัติ ฝนตก พายุ น้ำท่วม ดินถล่ม ภัยแล้ง ไฟป่า และฝุ่นควัน ยังทำได้ไม่ดี เรื่องความร่วมมือกันของภาคส่วนต่าง ๆ ยังไม่ดี หน่วยงานราชการทำงานเป็นไซโล การแก้ไขปัญหายังไม่บูรณาการ
ถ้ามองในมุมความยั่งยืนจาก ESG จะเห็นได้ว่า
เป้าหมายกลุ่มทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ถือว่าสอบตกอย่างมาก แม้ว่าเรามีศักยภาพที่ทำให้ดีได้ แต่เราไม่ทำ ยังแอบตัดไม้ทำลายป่า ทำลายพื้นที่สีเขียว ปล่อยป่าที่มีให้เสื่อมโทรมลงเรื่อย ๆ ทำลายความหลากหลายทางชีวภาพทั้ง
ทางบกและทะเล
เป้าหมายกลุ่มสังคม แม้บางตัวสอบผ่าน แต่โดยรวมก็ยังสอบตก แม้ว่าตัวชี้วัดด้านความยากจนจะดีขึ้น แต่ในตัวเลขที่ดีขึ้นนั้นซ่อนปัญหาความเหลื่อมล้ำ และความเสี่ยงทางสังคมไว้มาก สุขภาวะของคนยังเป็นปัญหาใหญ่ ความหิวโหย ความมั่นคงทางอาหารมีความเปราะบาง การเงินและภาวะหนี้สินครัวเรือนยังคงเป็นระเบิดเวลา และที่ยังคงเป็นตัวปัญหาใหญ่ที่สุดคงจะหนีไม่พ้นความโกง ทุจริต ประพฤติมิชอบในวงราชการ ซึ่งตอนนี้กำลังอยู่ในยุคฝีแตกออกมาเรื่อย ๆ รอเวลาสะสาง
เป้าหมายทางเศรษฐกิจ โดยรวมมีแนวโน้มดีขึ้น แต่ก็ยังไม่ผ่าน ภาคธุรกิจชั้นนำปรับตัวให้เป็นเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ เศรษฐกิจหมุนเวียน ยกมาตรฐานองค์กรที่มีความรับผิดชอบต่อสังคม เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และตอนนี้กำลังขยายสู่บริษัทขนาดกลาง ขนาดย่อมที่เป็นคู่ค้า ตลอดห่วงโซ่กิจการ เพื่อเพิ่มคะแนนให้เป้าหมายกลุ่มเศรษฐกิจ รัฐบาลส่งเสริมให้พัฒนาพลังงานสะอาด และเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ คาดว่าคะแนนในเป้าหมายกลุ่มนี้จะดีขึ้นเรื่อย ๆ
ปีนี้เรามี 2 ตัวเขียว (สอบผ่าน) 11 ตัวส้ม (เกือบผ่าน) และ 4 ตัวแดง (สอบตก) ปีหน้าช่วยกันดู 4 ตัวแดงนะครับ ไม่อยากเห็นตารางที่มีสีแดง ส่วน 11 ตัวส้ม ช่วยกันอีกนิดเดียวก็เขียวแล้ว
ผมขอแนะนำให้รัฐบาลตั้ง CSO ประธานเจ้าหน้าที่ความยั่งยืนรายเป้าหมาย ขึ้นตรงกับท่านนายกฯ ให้มีคนรับผิดชอบชัดเจน ขับเคลื่อนจริงจังประสานหน่วยงานต่าง ๆ ที่ทำงานคนละทิศคนละทาง ให้โฟกัสที่เป้าหมายเดียวกัน เวลาที่ใคร หน่วยงานใดจะช่วย จะชม หรือจะตำหนิ จะได้ไปหาถูกคน.
