มันเทศ เป็นพืชอายุยืน ไม่มีเนื้อไม้ รากแตกตามข้อและมีรากที่ขยายใหญ่เพื่อสะสมอาหาร มีรูปร่าง ขนาด จำนวนและสีของหัวต่างกัน ตั้งแต่สีขาว สีเหลือง สีน้ำตาล สีแดง และสีม่วง ใบเดี่ยว ไม่มีหูใบ มีต่อมน้ำหวานสองต่อมตรงขั้วใบ ก้านใบด้านบนเป็นร่องลึก กลีบดอกรูปกรวยสีขาวหรือสีม่วงแดง กลีบดอกในส่วนที่เป็นหลอดมีสีม่วง รังไข่ล้อมรอบด้วยต่อมน้ำหวานสีส้มเป็นพู ยอดเกสรตัวเมียมี 2 พู สีขาวหรือสีม่วงอ่อน ผลเป็นแบบแคบซูล มันเทศที่หัวมีสีม่วงบางครั้งเรียกมันต่อเผือก
มันเทศมีปริมาณสารอาหารสูงวิตามิน และแร่ธาตุมากมายหลากหลายชนิด รวมถึงมีเส้นใยอาหารสูง รสออกหวาน ช่วยบำรุงสายตา ในมันเทศมีสารเบตาแคโรทีน ซึ่งเป็นกลุ่มสารต้านอนุมูลอิสระที่พบได้ในผักและผลไม้ที่มีสีเหลือง เมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้ว สารเบตาแคโรทีนจะแปรเปลี่ยนเป็นวิตามินเอ ซึ่งเป็นสารอาหารสำคัญที่ช่วยบำรุงสายตา กระตุ้นการทำงานของตัวรับแสงในดวงตา และยังมีแอนโทไซยานิน ที่ช่วยลดความเสียหายของเซลล์ที่ดวงตาอีกด้วยครับ
ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ถึงแม้ว่าจะเป็นอาหารจำพวกแป้ง หรือคาร์โบไฮเดรต และเป็นอาหารที่มีเส้นใยอาหารมาก ซึ่งเมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้ว จะทำให้การเผาผลาญแป้งได้ช้าลง เมื่อคาร์โบไฮเดรตเผาผลาญได้ช้าลง ระดับน้ำตาลกลูโคสในเลือดก็จะลดลงไปด้วย การกินมันเทศจึงมีส่วนช่วยป้องกันความเสี่ยงของระดับน้ำตาลในเลือดสูงได้ ช่วยเข้าไปช่วยขยายหลอดเลือด และกำจัดเอาโซเดียมกับของเหลวส่วนเกินออกจากร่างกาย ทำให้ระบบไหลเวียนเลือดทำงานได้ดีขึ้น ลดความเสี่ยงของความดันโลหิตสูง
อุดมไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระหลายชนิด หนึ่งในนั้นคือแคโรทีนอยด์ ซึ่งจากผลการวิจัยพบว่า การรับประทานอาหารที่มีสารแคโรทีนอยด์ มีส่วนช่วยลดความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งได้ หรือถ้าหากเป็นมันเทศสีม่วงจะมีแอนโทไซยานิน ที่มีส่วนลดโอกาสในการเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ หรือมะเร็งทวารหนัก ช่วยดูดซึมอาหาร เพราะมันเทศมีไฟเบอร์ ชนิดที่ละลายน้ำได้ และไฟเบอร์ชนิดที่ละลายน้ำไม่ได้ โดยไฟเบอร์แบบละลายน้ำได้จะเข้าไปดูดซับน้ำในระบบทางเดินอาหาร ป้องกันอาการท้องผูก และเมื่อไฟเบอร์ทั้ง 2 ชนิด ได้เจอกับกลุ่มแบคทีเรียชั้นดีในลำไส้ ก็จะไปช่วยกระตุ้นให้เกิดการผลิตสารประกอบชนิดกรดไขมันสายสั้น เพื่อเป็นพลังงานในลำไส้ ทำให้ลำไส้แข็งแรง ย่อยอาหาร และดูดซึมสารอาหารได้ดีขึ้น แม้จะมีประโยชน์มากมายแต่ ผู้ที่มีอาการแพ้มันเทศควรหลีกเลี่ยง เพื่อป้องกันไม่ให้อาการแพ้กำเริบ นอกจากนี้ยังมีสารออกซาเลต ที่เพิ่มความเสี่ยงในการเป็นนิ่วในไต ผู้ที่เป็นโรคนิ่วในไต หรือมีความเสี่ยงจะเป็นนิ่วในไต ควรระมัดระวัง และรับประทานมันเทศในปริมาณที่เหมาะสม
