เรื่องน่ารู้ : ขึ้นฉ่าย

ขึ้นฉ่าย เป็นพืชล้มลุกอายุ 1-2 ปี กลิ่นหอมฉุนเฉพาะตัว ลำต้นกลวงและเป็นเหลี่ยมสูง 30-60 ใบสีเขียวอ่อนหรือเหลืองอมเขียวใบประกอบแบบขนนก ใบย่อยมี 2-3 คู่ ขอบใบหยักเป็นแฉกรูปร่างคล้ายมือหรือรูปสามเหลี่ยม มีกลิ่นหอมฉุนรุนแรงเฉพาะตัว ดอกขนาดเล็กสีขาว ออกเป็นช่อแบบซี่ร่ม ผลขนาดเล็ก สีเขียวอ่อนเมื่ออ่อน และเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเมื่อแก่ เมื่อแตกออกจะมี 2 ซีก ภายในมีเมล็ดขนาดเล็กมาก

สรรพคุณของผักขึ้นฉ่าย ใช้ทั้งต้น ซึ่งมีรสขมเย็น ออกฤทธิ์ต่อปอด ตับ และกระเพาะปัสสาวะ ใช้เป็นขับปัสสาวะ เจริญอาหาร ห้ามเลือด ทำให้เลือดเย็น ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้จากตับ ใช้เป็นยากล่อมตับ (ยาบำรุงตับ) แก้ปวดศีรษะ เมล็ด ใช้เป็นยาขับลม แก้ปวดตามข้อ แก้ข้ออักเสบ

ผักขึ้นฉ่าย จัดเป็นสมุนไพรที่สามารถลดความดันโลหิตและลดระดับน้ำตาลในเลือดได้จริง ทั้งนี้การใช้ผักขึ้นฉ่ายในการรักษาโรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวาน จะใช้เพื่อบรรเทาอาการที่ไม่รุนแรงและเป็นเพียงตัวยาเสริมการรักษามาตรฐานเท่านั้น เนื่องจากโรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวานเป็นโรคเรื้อรังที่ควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิด

กรณีใช้รักษาโรคความดันโลหิตสูง ใช้ต้นสดล้างน้ำให้สะอาด นำมาคั้นน้ำผสมกับน้ำผึ้ง รับประทานวันละ 3 ครั้ง ครั้งละ 50-100 CC หรือใช้ขึ้นฉ่ายสดทั้งต้น ล้างให้สะอาด นำมาตำแล้วต้มกับพุทราจีน 10 ลูก รับประทานวันละ 3 ครั้ง ติดต่อ 2 สัปดาห์ การขับปัสสาวะ ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ ให้ใช้รากขึ้นฉ่ายสด 50 กรัม นำมาตำแล้วต้มกับน้ำ 500 CC ต้มเคี่ยวจนเหลือ 200 CC รับประทานวันละ 2 ครั้ง เป็นเวลา 1 สัปดาห์

ช่วยทำให้เจริญอาหาร กระตุ้นให้เกิดความอยากอาหาร ขึ้นฉ่ายเป็นผักที่มีโพแทสเซียมสูง ซึ่งช่วยในการขยายตัวของหลอดเลือด ป้องกันโรคหัวใจขาดเลือด ขึ้นฉ่ายมีโซเดียมอินทรีย์ที่ช่วยในการปรับสมดุลของกรดและด่างในเลือด ขึ้นฉ่ายเป็นหนึ่งในผักที่มีสารโพลีฟีนอล ซึ่งเป็นตัวช่วยป้องกัน DNA ถูกทำลาย ช่วยลดอาการอักเสบ  ขึ้นฉ่ายมีสรรพคุณใช้เป็นยากล่อมประสาท ช่วยในการนอนหลับ ทำให้รู้สึกสบายขึ้น ช่วยรักษาโรคอัลไซเมอร์   ช่วยบำรุงหัวใจและรักษาโรคหัวใจ ช่วยในการทำงานของระบบหมุนเวียนต่าง ๆ ในร่างกาย ช่วยลดอาการของโรคหอบหืด ขึ้นฉ่ายกับการล้างพิษในร่างกาย ขึ้นฉ่ายเป็นสุดยอดอาหารหรือผักที่ช่วยทำความสะอาดเลือด ช่วยทำให้ร่างกายสะอาด  ช่วยป้องกันโรคซิลิโคซิส หรือโรคที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินหายใจ

ช่วยขับลมในกระเพาะ ช่วยขับปัสสาวะ ปัสสาวะเป็นเลือด รักษานิ่ว ขับปัสสาวะสำหรับผู้ที่เป็นนิ่ว สำหรับสตรีที่ประจำเดือนมาไม่เป็นปกติ การรับประทานผักขึ้นฉ่ายเป็นประจำจะช่วยแก้ปัญหานี้ได้ ช่วยแก้อาการปวดประจำเดือนของสตรี ทั้งก่อนและหลังการมีประจำเดือน

ขึ้นฉ่ายสามารถกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้อย่างรุนแรงในบางคนได้ อาการอาจรวมถึง ลมพิษ บวม หายใจลำบาก การรับประทานน้ำมันคื่นฉ่ายและเมล็ดขึ้นฉ่ายในปริมาณที่มากเกินไปในช่วงตั้งครรภ์อาจเป็นอันตรายได้ เนื่องจากอาจกระตุ้นให้มดลูกหดตัวและนำไปสู่การแท้งบุตร นอกจากนี้ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอเกี่ยวกับความปลอดภัยของการบริโภคผลิตภัณฑ์จากขึ้นฉ่ายในคุณแม่ให้นมบุตร เพื่อความปลอดภัยจึงควรหลีกเลี่ยงการรับประทานในช่วงเวลาดังกล่าว

: การรับประทานขึ้นฉ่ายในปริมาณมากอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการตกเลือด ปัญหาเกี่ยวกับไต: ผู้ที่มีโรคไตควรหลีกเลี่ยงการรับประทานขึ้นฉ่ายในปริมาณมาก เนื่องจากอาจทำให้อาการแย่ลง ขึ้นฉ่ายอาจทำให้ความดันโลหิตลดลง ผู้ที่มีความดันโลหิตต่ำอยู่แล้วควรระมัดระวัง ก่อนการผ่าตัด ควรหยุดรับประทานขึ้นฉ่ายก่อนการผ่าตัดอย่างน้อย 2 สัปดาห์ เนื่องจากอาจมีผลต่อระบบประสาทส่วนกลางและเกิดปฏิกิริยากับยาที่ใช้ในการผ่าตัด