ผักกาดหอม เป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในทวีปเอเชีย และยุโรป เป็นพืช ฤดูเดียว มีลำต้นอวบสั้น ช่วงข้อถี่ ใบจะเจริญจากข้อเป็นกลุ่ม อาจห่อหัวหรือไม่ห่อหัว ลักษณะรูปร่วงและ สีแตกต่างกันไปทั้งนี้ขึ้น อยู่กับสายพันธุ์ บางพันธุ์อาจมีใบหนาแข็ง บางพันธุ์ใบอ่อน นิ่ม มีสีเขียวอ่อนจน ถึงสีเขียวเข้ม สีน้ำตาลปนแดง สีแดง และสีน้ำตาล เป็นต้น ตัวอย่างเช่น ผักกาดแก้ว ใบจะห่อหัวซ้อนกันเป็นหัวกลม ใบบาง กรอบ ขอบใบหยักสีเขียวอ่อน หรือผักกาดหอมใบแดง เป็นลักษณะพันธุ์ไม่ห่อหัว ใบหยักเป็นคลื่น ขอบใบหยัก มีสีเขียวปนแดง ผักกาดหอมมีระบบรากแก้วที่สามารถเจริญลง ไปในดิน อย่างรวดเร็ว ช่อดอก สูง 2-4 ฟุต ประกอบด้วยดอก 10-25 ดอกต่อช่อ เป็นดอกสมบูรณ์เพศ กลีบดอกสีเหลือง หรือขาวปนเหลือง ดอกจะบานช่วงเช้า
ผักกาดหอมมีประโยชน์ต่อสุขภาพมากมาย ช่วย ลดความเสี่ยงการเกิดต้อกระจก เพราะผักกาดหอมมีวิตามินเอที่เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ที่ช่วยปกป้องเนื้อเยื่อบริเวณดวงตาจากการทำลายของอนุมูลอิสระ ทำให้อาจสามารถช่วยป้องกันปัญหาเกี่ยวกับดวงตาต่าง ๆ เช่น ต้อกระจก ต้อหิน ตาพร่ามัว แคลเซียมในผักกาดหอม มีส่วนสำคัญที่ช่วยรักษามวลกระดูกให้แข็งแรง อาจช่วยลดความเสื่อมของกระดูกก่อนวัยอันควร และอาจช่วยป้องกันปัญหาเกี่ยวกับกระดูก เช่น กระดูกพรุน กระดูกเปราะบาง บรรเทาอาการท้องผูก ผักกาดหอมเป็นผักใบเขียวที่อุดมไปด้วยไฟเบอร์หรือใยอาหาร ที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของระบบย่อยอาหารและลำไส้ และอาจช่วยป้องกันอาการท้องผูกได้
การรับประทานผักกาดหอมอาจปลอดภัยสำหรับคนส่วนใหญ่ แต่บางครั้ง ผักกาดหอมอาจมีการปนเชื้อแบคทีเรีย เช่น อีโคไล และอาจการปนเปื้อนสารเคมี เช่น ยาฆ่าแมลง ดังนั้นก่อนนำไปประกอบอาหารหรือรับประทานผักกาดหอม ควรล้างผักให้สะอาดด้วยน้ำยาล้างผัก และล้างน้ำเปล่าให้สะอาด หรือแช่ผักไว้ในน้ำผสมเกลือ 1 ช้อนโต๊ะเป็นเวลาประมาณ 10 นาที ก่อนล้างออกด้วยน้ำสะอาดแบบเปิดไหลผ่าน เพื่อช่วยชะล้างสิ่งที่อาจปนเปื้อนมาในผักกาดหอม
