กรณีที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ออกมาประกาศว่าจะฟ้ององค์กรที่เปิดเผยข้อมูลภาครัฐในการรับสินบน ในประเด็นนี้ ดร.มานะ นิมิตมงคล ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) กล่าวว่า บางทีท่านอาจจะพูดด้วยข้อจำกัดของเวลา แต่ที่พูดออกมาอย่างนี้เหมือนเป็นการให้ท้ายกับหน่วยงานที่ถูกแฉว่ามีเรื่องไม่ชอบมาพากล ต่อไปใครจะกล้าพูดเรื่องคอร์รัปชัน และคนโกงก็จะได้ใจมากขึ้น
“เพราะฉะนั้นเรื่องนี้เป็นสิ่งที่เราต้องแก้ไขร่วมกันโดยเร่งด่วน ต่อจากนี้ต้องคอยติดตามดูว่า นายกฯ จะมีคำแถลงเพิ่มเติมในเรื่องนี้หรือไม่” ดร.มานะ กล่าว
ดร.มานะ กล่าวว่า เรื่องการเรียกรับสินบนจากหน่วยงานของรัฐเป็นเหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้นมายาวนานมาก จากผลการสำรวจในครั้งนี้มาจากปากของนักธุรกิจ โดยผู้เผยแพร่คือ คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) ซึ่งเป็นศูนย์กลางของภาคเอกชนและเครือข่ายจำนวนมาก เพราะฉะนั้นสิ่งเหล่านี้เป็นความจริงที่ผู้บริหารประเทศควรจะรับฟังแล้วนำไปแก้ไข เราอยากเห็นหน่วยงานต่าง ๆ เปิดพื้นที่รับฟังแล้วมาแลกเปลี่ยนกันว่าเราจะทำอะไรกันได้ต่อไปเพื่อหยุดคอร์รัปชันเชิงโครงสร้าง ที่เป็นปัญหามาอย่างยาวนาน เพราะไม่ใช่แค่พฤติกรรมตัวบุคคลแต่เป็นปัญหาของระบบ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน
ดร.มานะ กล่าวต่อว่า กรณีของกรมควบคุมมลพิษที่ออกมาชี้แจง ทั้งอธิบดีกรมควบคุมมลพิษและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมออกมาพูดนั้น บางทีอาจพูดไม่หมด เพราะว่าในการเรียกรับสินบนประกอบด้วยหลายปัจจัย ได้แก่
- จ่ายเพื่อความสะดวก
- จ่ายเพื่อซื้อความผิด ที่ตัวเองทำไปแล้วไม่ให้เจ้าหน้าที่ดำเนินคดี
- จ่ายเพื่อซื้อความคุ้มครอง ไม่ให้ถูกกลั่นแกล้งรังแก
- จ่ายเพื่อซื้ออภิสิทธิ์ เพื่อให้ตัวเองได้มากกว่า เช่น การล็อกสเปก
ซึ่งการจ่ายสินบนมีทั้งรูปแบบการเสนอให้และการบีบบังคับเรียกรับ
กรณีของกรมควบคุมมลพิษ จะเห็นว่าหน่วยงานไม่มีอำนาจในการออกใบอนุญาตพิจารณาอนุมัติก็จริง แต่มีอำนาจในการให้คุณให้โทษกับเอกชนได้ นั่นคือการที่เจ้าหน้าที่สามารถไปตรวจประเมินสิ่งแวดล้อมของสถานประกอบการ ไม่ว่าจะเป็นโรงงาน ห้างสรรพสินค้า หรือโรงแรม เพื่อตรวจน้ำ ตรวจอากาศ และตรวจดิน ว่าปล่อยมลพิษออกมาเกินมาตรฐานหรือไม่ หลังจากตรวจแล้ว กรมควบคุมมลพิษก็จะทำรายงานการวิเคราะห์ส่งไปยังหน่วยงานที่มีอำนาจโดยตรง เช่น ถ้าเป็นโรงงานก็จะส่งไปกรมโรงงานอุตสาหกรรม หากไม่ผ่านมาตรฐาน กรมโรงงานฯ ก็อาจจะสั่งพักใบอนุญาตหรือสั่งปิดโรงงานได้
“รายงานอันนี้ให้คุณให้โทษได้จริง แต่ตรงนี้เป็นช่องว่าง ทำให้เกิดความเสี่ยงว่าเจ้าหน้าที่จะไปเรียกรับสินบน” ดร.มานะ กล่าว
ดร.มานะ กล่าวว่า ในส่วนของกระทรวงการคลัง หรือกระทรวงพาณิชย์ ต้องขอชื่นชมว่าเป็นข้าราชการที่เป็น เทคโนแครต (Technocrat) จริง ๆ ซึ่งหมายถึงกลุ่มผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง เช่น นักวิชาการ วิศวกร หรือนักเศรษฐศาสตร์ เพราะมีท่าทีเปิดรับ รับได้ และรับฟังว่าอยากจะแก้ไข ขอรับทราบข้อมูล ขอฟังความคิดเห็น ซึ่งอันนี้เป็นเรื่องที่ถูกต้อง แต่ยังถือว่ามีส่วนน้อยมาก ต่างจากกรมควบคุมมลพิษที่มีท่าทีปฏิเสธ ไม่ยอมรับ และมีลักษณะคุกคามผู้เปิดโปง
