น้ำยาถูพื้น สบู่เหลว น้ำยาล้างจาน ของใช้ในบ้านเหล่านี้กลายเป็นคุ้นตากับถุงเติมหรือรีฟิลมากขึ้นทุกปี ทั้งเพราะประหยัด ใช้สะดวก และช่วยลดการใช้ขวดพลาสติกใหม่ แต่เบื้องหลังถุงที่ดูเรียบง่ายเหล่านั้น ยังมีรายละเอียดด้านการออกแบบที่ส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมโดยตรง โดยเฉพาะหลังจากใช้งานเสร็จแล้ว
ถุงบรรจุภัณฑ์ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดส่วนใหญ่มักผลิตจากวัสดุหลายชั้นและหลายชนิดชนิด เพื่อให้ถุงแข็งแรง ไม่รั่วซึม และช่วยรักษาคุณภาพสินค้า แม้จะตอบโจทย์การใช้งานได้ดี แต่กลับทำให้การรีไซเคิลเป็นไปไม่ได้เลย เพราะวัสดุที่ผสมรวมกันอยู่ในชิ้นเดียวนั้นแยกออกจากกันได้ยากมาก
แนวคิด ‘วัสดุเดียว’ เปลี่ยนอะไรได้บ้าง
หนึ่งในแนวคิดที่เริ่มถูกนำมาใช้มากขึ้นในภาคอุตสาหกรรม คือการออกแบบถุงบรรจุภัณฑ์แบบโมโนแมทีเรียล (Monomaterial) หรือ ‘วัสดุเดียว’ ซึ่งหมายถึงการใช้วัสดุชนิดเดียวกันตลอดทั้งชิ้น แนวคิดที่ว่านี้ช่วยให้ถุงเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิลได้ง่ายขึ้น ลดความซับซ้อนของระบบจัดการขยะ และทำให้วัสดุที่นำกลับมาใช้ใหม่มีคุณภาพดีขึ้น
‘ชมพูนุช จันทร์บัว’ ผู้จัดการฝ่ายพัฒนาตลาด กลุ่มบริษัท ดาว ประเทศไทย ผู้เชี่ยวชาญด้านบรรจุภัณฑ์ กล่าวว่าแนวคิดของบรรจุภัณฑ์แบบวัสดุเดียว เริ่มตั้งแต่การเลือกใช้วัสดุและออกแบบโครงสร้างถุงให้แข็งแรง ปลอดภัย ใช้งานสะดวก และช่วยรักษาคุณภาพสินค้า ขณะเดียวกันยังลดความซับซ้อนของวัสดุ เพื่อให้บรรจุภัณฑ์เข้าสู่กระบวนการรีไซเคิลได้ง่ายขึ้น
จุดเล็กๆ ที่ช่วยโลกได้มากขึ้น
การพัฒนาถุงบรรจุภัณฑ์แบบวัสดุเดียวต้องอาศัยการวิจัยและทดลองอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านวัสดุ โครงสร้าง และกระบวนการผลิต เพื่อให้ถุงยังคงแข็งแรง ไม่รั่วซึม และรักษาคุณภาพสินค้าได้ตามมาตรฐาน ขณะเดียวกันก็ต้องลดความซับซ้อนของวัสดุลง เพื่อให้รีไซเคิลได้ง่ายขึ้น
อีกทั้งการพัฒนาลักษณะนี้ยังต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างผู้ผลิตวัสดุ ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ และแบรนด์ที่นำไปใช้งานจริง ทำให้ช่วงหลังเริ่มเห็นหลายแบรนด์ปรับถุงรีฟิลของใช้ในบ้านให้เป็นบรรจุภัณฑ์แบบวัสดุเดียวมากขึ้น
และแม้การรีไซเคิลจำเป็นจะต้องอาศัยความร่วมมือจากผู้บริโภคในการแยกขยะ แต่การที่ภาคอุตสาหกรรมหันมาให้ความสำคัญกับการออกแบบบรรจุภัณฑ์จากวัสดุเดียวก็จะช่วยลดอุปสรรคตั้งแต่ต้นทาง และเพิ่มโอกาสให้บรรจุภัณฑ์ถูกนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น
ในฝั่งของผู้บริโภค การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเล็กๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น เลือกใช้ถุงเติมแทนการซื้อขวดใหม่ ปฏิบัติตามคำแนะนำในการทิ้งบรรจุภัณฑ์ หรือสนับสนุนแบรนด์ที่ออกแบบบรรจุภัณฑ์ให้รีไซเคิลง่ายขึ้น อาจเป็นส่วนช่วยที่ทำให้การจัดการขยะและการรีไซเคิลเกิดขึ้นได้จริงมากขึ้นในอนาคต
