เริ่มต้นขึ้นแล้ว ธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา หรือ เวอร์ชวลแบงก์ (Virtual Bank) รายแรกของไทย คือ ธนาคารคลิกซ์ (CLICX) ที่ได้เปิดตัวกันไปแล้ว และอีก 2 ราย ธนาคารแบงก์เอกซ์ (BankX) และธนาคารแอสเซนด์ (Ascend Bank) ที่กำลังเตรียมจัดตั้งให้ได้ภายในปี 69 นี้
โดยเข้ามาแก้ปัญหาคนที่ยังเข้าไม่ถึงบริการทางการเงิน หรือยังไม่ได้รับบริการทางการเงินที่เพียงพอ โดยเฉพาะผู้ที่มีรายได้ไม่ประจำ ไม่มีหลักฐานรายได้ชัดเจน ส่วนใหญ่มักถูกปฏิเสธคำขอสินเชื่อจากธนาคารทั่วไป และผู้ที่มีรายได้น้อย รายได้ไม่แน่นอน ยังไม่มีทางเลือกในการออมเงินที่หลากหลายและเหมาะสมกับตนเอง
เวอร์ชวลแบงก์คืออะไร?
เวอร์ชวลแบงก์ (Virtual Bank) หรือ ธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา เป็นรูปแบบใหม่ของธนาคารที่ให้บริการผ่านช่องทางออนไลน์เป็นหลัก โดยนำเทคโนโลยีดิจิทัลและข้อมูลที่หลากหลายเข้ามาเพิ่มประสิทธิภาพบริการทางการเงินที่มีอยู่เดิม รวมถึงพัฒนาบริการและผลิตภัณฑ์ทางการเงินรูปแบบใหม่ เพื่อตอบโจทย์ลูกค้าที่มีความต้องการและความเสี่ยงที่แตกต่างกันไป โดยเฉพาะกลุ่มที่ยังมีข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการจากธนาคารในปัจจุบัน
ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทย ชี้ให้เห็นข้อมูลเวอร์ชวลแบงก์ทั่วโลกเป้าหมายหลัก ๆ อยู่ 2 แบบ ได้แก่ ข้อแรกคือ ส่งเสริมการแข่งขันและนวัตกรรมในระบบสถาบันการเงิน ตัวอย่างเช่นที่สหราชอาณาจักรและออสเตรเลีย เปิดให้จัดตั้งธนาคารพาณิชย์ไร้สาขาแบบไม่จำกัดจำนวน ซึ่งมีบริษัทเทคโนโลยีทางการเงิน หรือฟินเทคขนาดเล็ก ที่เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรมเข้ามานำเสนอบริการใหม่ ๆ อย่างต่อเนื่อง แต่ก็ใช่ว่าทุกแห่งจะประสบความสำเร็จ เพราะก็มีบางบริษัทที่ไม่ประสบความสำเร็จ โดยเฉพาะรายที่มีขนาดเล็กและไม่ได้มีเงินทุนสูงมากนัก
ส่วนเป้าหมายข้อที่สองคือ ส่งเสริมการเข้าถึงบริการทางการเงิน โดยไม่ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อระบบการเงิน ตัวอย่างเช่นในประเทศ มาเลเซีย สิงคโปร์ และเกาหลีใต้ ซึ่งจำกัดจำนวนธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา และมีการเปิดให้ผู้สมัครเข้ามาขอใบอนุญาตเป็นรอบ ๆ ซึ่งไทยเราก็เป็นหนึ่งในประเทศที่ใช้วิธีการขอใบอนุญาตในลักษณะนี้
มุ่งแก้ปัญหาการเงิน
สำหรับเวอร์ชวลแบงก์ที่กำลังจัดตั้งขึ้นในไทย จะจดทะเบียนเป็นธนาคารพาณิชย์ไร้สาขาที่ให้บริการแก่ประชาชนทั่วไป โดย ธปท. มุ่งเน้นให้เวอร์ชวลแบงก์ นำความเชี่ยวชาญต่าง ๆ ที่มีอยู่มาพัฒนาบริการทางการเงินใหม่ ๆ เพื่อตอบโจทย์ลูกค้ากลุ่มต่าง ๆ โดยเฉพาะกลุ่มที่ยังเข้าไม่ถึงบริการทางการเงิน โดยประโยชน์ที่คาดว่าคนไทยจะได้รับในช่วงแรกนี้คือ ผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงินที่ตอบโจทย์
ในภาพรวมเวอร์ชวลแบงก์ จะช่วยเพิ่มโอกาสให้คนไทยมีผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงินที่ตรงกับความต้องการ สถานะทางการเงิน การประกอบอาชีพ และวิถีการดำรงชีวิตมากยิ่งขึ้น เช่น ในด้านสินเชื่อ เวอร์ชวลแบงก์ จะออกแบบผลิตภัณฑ์สินเชื่อเพื่อตอบโจทย์ลูกค้ารายย่อยและเอสเอ็มอีได้ตรงจุดมากขึ้น
ยกตัวอย่าง พัฒนาผลิตภัณฑ์สินเชื่อที่วงเงินไม่สูงนัก ในอัตราดอกเบี้ยที่สอดคล้องกับความเสี่ยง และมีเงื่อนไขการผ่อนชำระที่เหมาะกับรายรับ-รายจ่ายของผู้กู้ โดยใช้ประโยชน์จากข้อมูลทั้งในภาคการเงินและนอกภาคการเงินในการวิเคราะห์พฤติกรรม ความน่าเชื่อถือของลูกค้า และต้นทุนความเสี่ยง ซึ่งจะช่วยให้ประชาชนและเอสเอ็มอี มีโอกาสเข้าถึงสินเชื่อที่เหมาะสมกับตนเองมากขึ้น
ในด้านเงินฝาก เวอร์ชวลแบงก์ จะเข้ามาช่วยออกแบบผลิตภัณฑ์ที่ส่งเสริมวินัยการออมสำหรับผู้ที่มีรายได้น้อยหรือรายได้ไม่สม่ำเสมอ โดยสร้างแรงจูงใจที่เหมาะสมกับวิถีชีวิตของลูกค้าแต่ละราย เช่น ดอกเบี้ยในอัตราที่สูง และรางวัลอื่น ๆ ที่ตรงกับความชอบของแต่ละบุคคล เพื่อช่วยกระตุ้นให้ลูกค้าออมเงินด้วยจำนวนเงินน้อย ๆ แต่สม่ำเสมอได้
ไม่มีสาขาแต่ฝากเงินได้
รู้หรือไม่!? เวอร์ชวลแบงก์ ไม่มีสาขา แต่ยังรับฝากเงินและให้ถอนเงินได้ หลายคนอาจสงสัยว่า จะฝากเงินหรือถอนเงินกับ เวอร์ชวลแบงก์ ที่ให้บริการแบบออนไลน์ได้ไหม ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว แม้ไม่มีสาขาแต่เวอร์ชวลแบงก์ยังให้บริการธุรกรรมพื้นฐานเหล่านี้ได้ ผ่านระบบและจุดให้บริการต่าง ๆ เช่น ตัวแทนทางการเงิน (แบงกิ้งเอเย่นต์) และ ตู้เอทีเอ็มของผู้ให้บริการรายอื่น ซึ่งทำให้ลูกค้าสามารถใช้บริการทางการเงินได้สะดวกและครบครันยิ่งขึ้น อีกทั้งยังทำให้มีการใช้โครงสร้างพื้นฐานและสิ่งอำนวยความสะดวกในระบบการเงินร่วมกัน จะทำให้ยิ่งคุ้มค่าและมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ในท้ายที่สุดต้องจับตาดูการเปลี่ยนแปลงในแวดวงธนาคารว่า การเข้ามาของเวอร์ชวลแบงก์ จะเพิ่มการแข่งขันในธุรกิจธนาคาร หรือเข้ามาช่วยให้คนไทยเข้าถึงบริการทางการเงินได้มากขึ้นหรือไม่ หวังตัดวงจรหนี้นอกระบบที่คิดดอกเบี้ยแพง ทวงหนี้โหด
แม้เวอร์ชวลแบงก์จะเปิดให้บริการ แต่ธปท.ต้องติดตามอย่างใกล้ชิด เพื่อให้มั่นใจว่า การบริหารจัดการในด้านต่าง ๆ มีความมั่นคง ปลอดภัย และสามารถให้บริการแก่ประชาชนได้อย่างราบรื่น.
