เมื่อวันที่ 8 มิ.ย. 2569 ที่รัฐสภา ในการประชุมวุฒิสภา ที่มี พล.อ.เกรียงไกร ศรีรักษ์ รองประธานวุฒิสภา คนที่ 1 ทำหน้าที่ประธานการประชุม พิจารณากระทู้ถามสดของ น.ส.นันทนา นันทวโรภาส สว. เรื่องโครงการ TH-AI Passport ถามนายไชยชนก ชิดชอบ รมว.ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) แต่นายไชยชนกมอบหมายให้ น.ส.แนน บุณย์ธิดา สมชัย รมช.ดีอี มาตอบกระทู้แทน
โดย น.ส.นันทนา กล่าวว่า “ขอบคุณที่ น.ส.แนน มาตอบกระทู้เรื่องนี้แทนนายไชยชนก เพราะหากนายไชยชนกมาตอบ ดิฉันคงต้องไปฝึกภาษาอิงลิชมาสนทนากับนายไชยชนก และอาจจะต้องมีคนมาแปลภาษาให้คนอื่นเข้าใจอีกครั้ง ตนขอกระทู้ถามรัฐมนตรีช่วยเป็น ภาษาคน อุ๊ย ภาษาไทย? แล้วกัน”
โครงการ TH-AI Passport นี้ เป็นโครงการที่ประชาชนให้ความสนใจอย่างล้นหลามหรือเรื่องอื้อฉาวเลยก็ว่าได้ เพราะแทบจะเป็นโครงการที่เหาะมาเลยเร็วกว่าทุกกระทรวง และยังสร้างความตื่นตะลึงให้กับชาวเน็ตเป็นอย่างมาก เมื่อโครงการที่ใช้งบประมาณถึง 1,621 ล้านบาท แต่กลับใช้เวลาในการเขียนทีโออาร์และเสร็จสิ้นการประมูลภายใน 34 วัน
น.ส.นันทนา กล่าวต่อว่า ตนมีคำถาม 9 ข้อได้แก่ 1.การแจกประชาชน 5 ล้านบัญชี เอาฐานคิดมาจากไหน ใช้เกณฑ์การแจกจ่ายอย่างไร 2.การแจก AI โปร 1 ปีคนไทยและประเทศไทยจะได้อะไร จะเป็นการสูญเปล่าหรือไม่ 3.หากจะแจก AI โปร ทำไมจึงไม่ซื้อตรงจากบริษัทปลายทางเลย ทำไมต้องซื้อแบบมีคนกลาง เพราะมีคนสงสัยว่ามีเงินทอนหรือไม่ 4.การจัดทำทีโออาร์อย่างเร่งรีบ ผิดสังเกต และผู้มีส่วนได้เสียได้เข้ามามีส่วนจัดทำทีโออาร์ด้วยหรือไม่
5.ในเนื้อหานั้นแน่ใจหรือไม่ว่า AI โปรที่แจกนั้นเป็นระดับโปร หรือจริงๆ แล้วเป็นแค่ระดับพื้นฐานที่คนทั่วไปสามารถใช้ได้ฟรี แต่รัฐต้องมาจ่ายเงิน 6.ทำไมทีโออาร์จึงระบุให้โฆษณาผ่านหน้าจอร้านสะดวกซื้อ 1,500 จอ โดยคนไทยทราบดีว่าใครที่ทำธุรกิจนี้บ้าง มีเจ้าเดียวใช่หรือไม่ 7.ทำไมบริษัทที่ชนะการประมูลเป็นบริษัทที่ทำราคากลางของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กระทรวงสาธารณสุข และยังได้ต่อสัญญาโมโตจีพี ซึ่งถือเป็นความบังเอิญอย่างร้ายกาจ 8.ทำไมเร่งผลักดันโครงการนี้ เพราะมีคนพูดว่าเร่งรีบถอนทุนจากการเลือกตั้ง 9.มีเสียงคัดค้าน กระทรวงจะทบทวนโครงการนี้หรือไม่
ด้าน น.ส.แนน กล่าวว่า หากใครติดตามการเมืองจะทราบดีว่าพวกเราเรียกวุฒิสภาว่า “สภาสูง” ตนค่อนข้างตกใจเล็กน้อยที่เมื่อสักครู่มีคำเสียดสีมาพอสมควร และแปลกใจพอสมควรที่ประธานไม่ได้ทักท้วงอะไรด้วย แต่ไม่เป็นอะไร
จะขอตอบคำถามแม้ว่าคำถามทั้ง 9 ข้อนั้น นายไชยชนกเคยตอบไปแล้ว และสัปดาห์ที่ผ่านมา ปลัดกระทรวงก็ตอบคำถามไปแล้วทุกคำถามเช่นกัน ไม่ค่อยเข้าใจว่านี่เป็นเรื่องเร่งด่วนที่ไม่มีใครรับรู้ข้อมูลนี้เลยหรือไม่ คงจะไม่ใช่เพราะทุกคำถามมีคำตอบไปหมดแล้วทุกข้อ และไม่เข้าใจว่าทำไมมาถึงวันนี้แล้วยังติดหล่ม 34 วัน เมื่อมีการชี้แจงไปเรียบร้อยแล้วว่าตั้งแต่เริ่มกระบวนการจนถึงวันที่เซ็นสัญญา ไม่ใช่แค่ 34 วัน มันมากกว่านั้น ระยะเวลาทั้งหมดเป็นไปตามการจัดซื้อจัดจ้างทั่วไปเหมือนโครงการอื่นๆ ไม่มีอะไรผิดแปลก
“ส่วนที่ท่านถามว่าทำไมถึงอยากให้ประชาชนคนไทยได้ใช้และเป้าหมายเป็นใครบ้าง เราก็เขียนไว้ชัดอยู่แล้วว่าต้องการให้คนไทยที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไปมีสิทธิเข้าถึงการใช้ AI โปร ซึ่งเราก็อยากแจกหมดทั้งประเทศ หลายประเทศทั่วโลกสนับสนุนให้ประชาชนได้ใช้ AI เพื่อพัฒนาตัวเอง ซึ่งถ้ากดเข้าไปดูในแพลตฟอร์มต่าง ๆ ในแฮชแท็กตัวหนึ่งคือ ครีเอเตอร์มือใหม่ เปิดค่าการมองเห็น คนไทยทั้งนั้นที่ใช้หลายคนใช้เพื่อทำมาหากินในโลกออนไลน์ ไม่ได้จำกัดแค่ว่าคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ตัวชี้วัดหลังจากนี้จะชี้ชัดว่าประชาชนจะได้อะไร
สำหรับคำถามว่าทำไมไม่ซื้อตรง มีเงินทอนหรือไม่ นี่ก็เป็นคำถามที่ไม่น่าจะออกมาจาก สว. ถ้าสงสัยจริงต้องส่งเรื่องไปที่ ป.ป.ช. แล้ว คงไม่มาถามเพื่อเป็นการเสียดสีหรือชี้นำให้สังคมมองไปเองด้านหนึ่ง ทั้งที่ยังไม่เห็นตัวเนื้องานเลยว่าคืออะไร ที่สำคัญเราไม่ได้ใช้เจ้าเดียว โครงการนี้มีทั้งหมด 8 เจ้า 14 แพลตฟอร์ม ถ้าเราต้องไปคุยตรงแยกกัน 8 เจ้าไม่มั่นใจว่าระยะเวลา 1 ปี จะเพียงพอหรือไม่ และขอยืนยันว่าการจัดทำ TOR การจัดทำโครงการรวมถึงการจัดซื้อจัดจ้างเป็นไปตามระเบียบราชการทุกข้อ ซึ่งวันนั้นการทำประชาพิจารณ์ไม่มีใครมีความเห็นอะไรเลย เราก็โฆษณาตามปกติเหมือนโครงการอื่นๆ แต่ไม่มีใครค้านมาทั้งสิ้น ส่วนเป็น AI โปรจริงหรือไม่ ก็ขอให้รอดูแต่ยืนยันว่าโปรแน่นอน
“ขณะที่ทำไมต้องโฆษณาบนจอร้านสะดวกซื้อก็ขอตอบตามปลัดกระทรวงฯ ว่า มีคนเข้าร้านสะดวกซื้อจำนวน 20 ล้านคนต่อวัน เพราะโครงการนี้เราไม่ได้เจาะจงกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่อยากให้คนไทยที่อยากใช้ AI เข้ามาลงทะเบียนเพื่อนำโครงการนี้ไปพัฒนา ทั้งในการเรียนและการสร้างอาชีพ ส่วนที่พยายามชี้ว่าเป็นบริษัทเดียวกับที่ได้งานตรงนี้ตรงนั้น ถ้าจะสงสัยแบบนี้คงต้องรื้องบประมาณใหม่ทั้งหมด ในทุกงานของภาครัฐ เพราะว่าหลายๆ งานก็มีวนไม่กี่เจ้าในแต่ละกระทรวง เพราะเขามีความสามารถในการทำงาน ไม่ได้หมายความว่ามีการล็อกให้ใครอย่างใดอย่างหนึ่งทำ ท่านทราบดีว่างานประมวลภาครัฐก็ต้องมีความสามารถตามที่รัฐกำหนดเพื่อที่จะเข้ามาทำงานได้ ในเมื่อถ้าเขามีความสามารถ ไม่ใช่แค่กระทรวง DE กระทรวงไหนก็ตามแต่ถ้าเขามีความสามารถเขาก็มีสิทธิประมูลงาน” น.ส.แนน กล่าว
น.ส.แนน กล่าวต่อว่า ทั้งนี้ ตนยังขอประชาสัมพันธ์เพิ่มเติมว่าเป็นความใส่ใจของรัฐมนตรีที่เปิดให้รับฟังความเห็นเพิ่มเติมจากผู้ที่มีความเห็นแตกต่างกันไป ซึ่งในวันที่ 11 มิ.ย. นี้ ที่กระทรวงดีอี เปิดเวทีเสวนารับฟังและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ซึ่งเราไม่ได้ปิดหรือจิ้มให้ใครไป จึงอยากจะเชิญชวน ว่าใครมีความคิดเห็นอย่างไร เราต้องการเปิดรับฟังความคิดเห็นอย่างจริงจังและจริงใจ และต้องขอขอบคุณที่ทำให้ประชาชนทุกกลุ่มได้รับทราบว่ามีโครงการนี้และสามารถเข้าถึงโครงการนี้ได้จริงๆ แล้วจริงๆ อยากจะให้คนทั้งประเทศแต่ในเมื่อได้เท่านี้ ก็ต้องให้เป็นโครงการนำร่องไปก่อน เป็นสิ่งหนึ่งที่เราอยากพัฒนาอยากให้คนเรียนรู้
ขณะที่ พล.อ.เกรียงไกร กล่าวว่า ตนต้องขอโทษ น.ส.แนน ด้วย ที่ไม่ได้ตักเตือนสมาชิกที่อภิปรายในลักษณะดังกล่าว ตนคิดว่าเป็นสภาสูง วุฒิสมาชิกทั้งหลายเป็นผู้ที่มีวุฒิภาวะ ประชาชนที่ฟังอยู่ย่อมทราบดีว่าความหมายเป็นอย่างไร ก็เป็นเสียงสะท้อนของประชาชนเช่นเดียวกัน ตนก็ต้องขอโทษด้วย
