ถั่วงอก ถั่วงอกคือต้นอ่อนของถั่วที่ได้จากการเพาะเมล็ดถั่วเขียวโดยไม่ให้ถูกแสง ต้นอ่อนของถั่ว ที่ได้จากการเพาะเมล็ดถั่วเขียว โดยไม่ให้ถูกแสง ต้นถั่วที่มีรากงอกจากเมล็ด มีลำต้นเดี่ยว ลำต้นมีลักษณะกลมอวบ เนื้อแน่นฉ่ำน้ำ มีสีขาว เป็นใบประกอบ มีใบย่อยออกเป็นคู่ ใบมีลักษณะทรงกลมรี โคนใบมน ปลายใบเรียว มีก้านใบย่อยสั้น มีสีเหลือง ราก มีลักษณะกลมเล็กๆ มีรากฝอยรากแขนงเล็กๆ มีสีขาว
ถั่วงอกเป็นผักอีกชนิดที่เหมาะอย่างมากสำหรับผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน หรือผู้ที่ต้องการลดน้ำหนักหรือควบคุมน้ำหนักเป็นพิเศษ เนื่องจากมีน้ำตาลที่น้อย และมีไฟเบอร์อยู่จำนวนไม่น้อย อีกทั้งยังมีน้ำ และเอนไซม์ชนิดหนึ่งซึ่งมีหน้าที่ช่วยย่อยอาหารในระบบลำไส้ ทำให้การดูดซึมแร่ธาตุ-สารอาหารของลำไส้มีประสิทธิภาพมากขึ้น อีกทั้งไฟเบอร์และน้ำในถั่วงอกยังจะช่วยให้ระบบขับถ่ายมีความคล่องตัวมากขึ้น ช่วยลดของเสียและสิ่งตกค้างในร่างกายไปกับการขับถ่ายด้วย
ด้วยวิตามินซีและสารต้านอนุมูลอิสระที่มีอยู่ในถั่วงอก ทำให้ถั่วงอกเป็นผักชนิดหนึ่งซึ่งช่วยบำรุงผิวพรรณ อีกทั้งในถั่วงอกยังมีสารต้านความชราที่ชื่อว่า ออซินอน โดยสารตัวนี้มีคุณสมบัติบำรุงเซลล์ต่าง ๆ ในร่างกายให้มีความฟิตเฟิร์ม ไม่แก่เร็วเกินไปก่อนเวลาอันควร ที่สำคัญด้วยคุณสมบัติของไฟเบอร์และน้ำในถั่วงอก ซึ่งช่วยในการย่อยอาหารและระบบขับถ่าย การรับประทานถั่วงอกเข้าไปจึงจะช่วยให้ร่างกายขับของเสียและสิ่งตกค้างออกมาได้ง่ายขึ้นอีกด้วย
ช่วยลดการอักเสบในร่างกาย เพราะถั่วงอกมีทั้งวิตามินซี และสารต้านอนุมูลอิสระหลากหลายชนิด คุณสมบัตินี้ทำให้ถั่วงอกมีประโยชน์ต่อระบบภูมิคุ้มกันร่างกาย ช่วยเติมความแข็งแรงให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพมากขึ้น ป้องกันโรคหวัด นอกจากนี้วิตามินซียังช่วยกระตุ้นเซลล์เม็ดเลือดขาวให้เกิดความแอคทีฟ ร่างกายจึงจะมีภูมิต้านทานเชื้อไวรัสและเชื้อโรคที่อาจก่ออาการอักเสบตามเซลล์และอวัยวะต่าง ๆ ได้ดีมากขึ้น
ลดความเสี่ยงโรคหัวใจ ต้นถั่วงอกและต้นอ่อนยังอุดมไปด้วยสารต้านอนุมูลอิสระประเภทสารโพลีฟีนอลในกลุ่มฟลาโวนอยด์ ซึ่งเป็นสารที่ให้ผลทางเภสัชวิทยา เช่น ต้านอนุมูลอิสระ ลดการอักเสบ ลดการแข็งตัวของเลือด ช่วยเหนี่ยวนำเอนไซม์ในการทำลายสารพิษในเลือด และช่วยให้ระบบหมุนเวียนเลือดมีความคล่องตัวขึ้น จึงสามารถลดอัตราความเสี่ยงโรคหัวใจได้
นอกจากนี้ในถั่วเหลืองและต้นงอกยังพบว่ามีสารประกอบไฟโตเอสเจน ซึ่งเป็นสารประกอบเอสโตรเจนที่ได้จากพืช ซึ่งมีอยู่ด้วยกันหลายกลุ่ม ได้แก่ สารกลุ่มไอโซฟลาโวน สารกลุ่มเทอปีน และสารกลุ่มลิกนิน ซึ่งผลทางระบาดวิทยาพบว่า ไฟโตรเอสโตรเจนเหล่านี้มีความสำคัญอย่างมากในการป้องกันมะเร็งเต้านม มะเร็งปากมดลูก มะเร็งรังไข่ มะเร็งลำไส้ใหญ่ มะเร็งต่อมลูกหมาก รวมไปถึงลดความเสี่ยงการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ และปัญหาที่เกี่ยวกับอาการหลังการหมดประจำเดือนได้
ข้อควรระวังในการบริโภคถั่วงอก
ถั่วงอก อาจปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรีย เพราะมักปลูกในบริเวณที่อบอุ่นหรือชุ่มชื้น ซึ่งเอื้อให้แบคทีเรียต่าง ๆ เติบโตได้ง่าย เพื่อหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงต่อสุขภาพเนื่องจากเชื้อแบคทีเรีย ก่อนบริโภค จึงควรล้างทำความสะอาดและปรุงถั่วงอกให้สุกเสียก่อน ผู้ที่เสี่ยงมีอาการอาหารเป็นพิษ เช่น เด็ก หญิงตั้งครรภ์ ผู้มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ควรเลี่ยงรับประทานถั่วงอกสด ๆ หรือที่ยังปรุงไม่สุกดี
นอกจากนั้น แม้ว่าถั่วงอกจะมีประโยชน์ต่อสุขภาพ แต่ควรบริโภคในปริมาณที่พอดี เพราะการบริโภคถั่วงอกในปริมาณมากอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพ อาจก่อให้เกิดอาการแพ้ได้ ควรสังเกตสัญญาณเตือนอาการแพ้ เช่น คัน หายใจติดขัด ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน การบริโภคอาหารที่มีกากใยในปริมาณมากเกินไปอาจทำให้เกิดอาการท้องเสียได้ ถั่วงอกอาจมีสรรพคุณในการต้านเบาหวาน ดังนั้น ผู้ที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำควรบริโภคในปริมาณที่จำกัด ถั่วงอกมีคุณสมบัติช่วยลดความดันโลหิต ดังนั้นจึงไม่เหมาะที่จะรับประทานร่วมกับยาลดความดันโลหิต เพราะอาจเป็นสาเหตุให้ระดับความดันโลหิตต่ำลงจนเกินเกณฑ์ปกติ
