ยารักษาโรคซึมเศร้ากลุ่มเอ็มเอโอไอ (Monoamine Oxidase Inhibitors ; MAOIs) ออกฤทธิ์ยับยั้งเอนไซม์โมโนเอมีน ออกซิเดส ซึ่งมีหน้าที่ทำลายสารสื่อประสาทในสมอง อย่างนอร์อิพิเนฟริน, เซโรโทนิน และโดพามีน เมื่อสารสื่อประสาทดังกล่าวเพิ่มขึ้นและกลับมาอยู่ในระดับสมดุลจะช่วยบรรเทาอาการของโรคซึมเศร้าและโรควิตกกังวล ยารักษาโรคซึมเศร้ากลุ่มเอ็มเอโอไอ เช่น ฟีเนลซีน (Phenelzine หรือยาชื่อการค้าในต่างประเทศคือ Nardelzine) และ ยาทรานิลซัยโปรมีน (Tranylcypromine หรือ Tranylcypromine sulfate :Parnate) อาจส่งผลต่อการทำงานทางเพศ รวมถึงภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ แม้ว่ายาเหล่านี้จะไม่ค่อยมีการสั่งยาโดยทั่วไปเนื่องจากผลข้างเคียงของยา
ยารักษาโรคจิตเวช : เช่นยาริสเพอริโดน (Risperidone) และโอแลนซาปีน (Olanzapine : Zyprexa) ทำงานโดยปรับปริมาณของสารส่งผ่านประสาทในสมองที่ไม่สมดุล ที่อาจเกิดจากโรคจิตเภท อาจทำให้เกิดความผิดปกติทางเพศ รวมถึงปัญหาการแข็งตัวของอวัยวะเพศ ยาเหล่านี้ส่งผลต่อระดับโดปามีนในสมอง ซึ่งอาจส่งผลต่อความต้องการทางเพศและสมรรถภาพทางเพศ โดปามีนเป็นสารสื่อประสาทที่มีบทบาทสำคัญในอารมณ์ แรงจูงใจ และความสุข มักถูกเรียกว่าเป็นสาร “รู้สึกดี” เพราะโดปามีนถูกปล่อยออกมาเพื่อตอบสนองต่อประสบการณ์ที่น่าพึงพอใจ และสามารถช่วยยกระดับอารมณ์ได้
ยารักษาอารมณ์ (Mood Stabilizers) เป็นกลุ่มยาที่มีฤทธิ์บำบัดหรือลดภาวะคลุ้มคลั่ง หรือความผิดปกติทางจิตใจ หรือความตื่นเต้นที่มีมากเกินไป ซึ่งใช้ในการรักษาโรคอารมณ์สองขั้วและภาวะอารมณ์ไม่คงที่ ยากลุ่มนี้ช่วยปรับสมดุลอารมณ์และป้องกันอาการบวกหรือลบของอารมณ์ ตัวอย่าง ลิเธียมจัดว่าเป็นยาหลักและเป็นยาชนิดแรกของกลุ่มยาปรับสภาพอารมณ์ และยากันชักบางชนิดที่ใช้เป็นยารักษาอารมณ์ (เช่นยาวาลโปรเอท : valproate) รักษาความผิดปกติทางอารมณ์อย่างภาวะแมเนีย (Mania) ในผู้ป่วยโรคไบโพลาร์ และป้องกันอาการปวดหัวไมเกรน ยาดังกล่าวข้างต้นอาจมีผลข้างเคียงทางเพศ อย่างไรก็ตามยาเหล่านี้จะสัมพันธ์กับภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศน้อยกว่าเมื่อเทียบกับยาจิตเวชอื่น ๆ ก็ตาม.
…………………………………………..
ศ.น.ท.ดร.นพ.สมพล เพิ่มพงศ์โกศล
คลินิกสุขภาพชาย หน่วยศัลยศาสตร์ระบบปัสสาวะ
ภาควิชาศัลยศาสตร์ รพ.รามาธิบดี
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
