อย่างไรก็ตาม กับเหตุการณ์ “ถนนทรุด–ถนนยุบ” นี่จริง ๆ ที่ผ่านมาก็เกิดอยู่เรื่อย ๆ ในกรุงเทพฯฯ เพียงแต่ไม่ใหญ่โตน่าตกใจเช่นเหตุล่าสุด ซึ่งเมื่อเกิดเหตุแบบนี้ขึ้น…คำที่มักได้ยินควบคู่คือ “ดินทรุด–ดินยุบ”
เรื่องดินที่ได้ยินก็มักเป็น “ดินเหนียว”
ซึ่งเป็น “ดินที่พบมากที่สุดในพื้นที่นี้”
และก็ “มีลักษณะเฉพาะ–มีชื่อเฉพาะ”
ทั้งนี้ เกี่ยวกับ “ดินในพื้นที่กรุงเทพฯ” นี่ทาง “ทีมสกู๊ปเดลินิวส์” มีข้อมูลมาสะท้อนต่อให้พิจารณา โดยเป็นข้อมูลจากเอกสารที่จัดทำขึ้นโดย กลุ่มงานธรณีวิทยาพื้นที่ราบ กองธรณีวิทยา กรมทรัพยากรธรณี ที่นำเสนอในเวทีประชุมวิชาการไว้เมื่อปี 2538 ในชื่อหัวข้อ “ดินเหนียวกรุงเทพ : สภาพธรณีวิทยาและการประยุกต์ใช้” ที่อธิบาย “ลักษณะเฉพาะของดินในพื้นที่กรุงเทพฯ” โดยจากการที่พื้นที่นี้มีดินลักษณะเฉพาะ ก็นำสู่ “ชื่อเฉพาะของดิน” คือ “ดินเหนียวกรุงเทพ”
ข้อมูลดังกล่าวนี้ คณะผู้จัดทำไว้ประกอบด้วย… สุวัฒน์ ติยะไพรัช, นิรันดร์ ชัยมณี, พิสิทธิ์ ธีรดิลก ซึ่งได้นำเสนอถึง “ดินในบริเวณพื้นที่กรุงเทพฯ” ไว้ว่า… มีการเรียก “ดินที่พบมากในพื้นที่นี้” ในชื่อ… “ดินเหนียวกรุงเทพ” โดยเป็นชื่อเรียกที่ถูกตั้งไว้โดย ศ.ดร.ชัย มุกตพันธุ์ ซึ่งได้ชื่อว่าเป็น บิดาปฐพีกลศาสตร์ของประเทศไทย เป็นชื่อดินที่ตั้งขึ้นเพื่อใช้เรียก ชั้นดินเหนียวเนื้อนิ่ม มีสีเทาที่อยู่บริเวณชั้นบนสุดของตะกอนที่ปิดคลุมที่ราบลุ่มภาคกลางตอนล่าง ที่มักจะเรียกพื้นที่นี้ว่า “ที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา”นั่นเอง โดยอาณาบริเวณที่ราบลุ่มดังกล่าวนี้ก็มีพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล รวมอยู่ด้วย
สำหรับ “ดินเหนียวกรุงเทพ” นอกจากเป็น “ชื่อเฉพาะ” แล้ว จากการสำรวจและศึกษายัง มีการแบ่ง “ดินเหนียวกรุงเทพ” เป็น “3 หน่วยย่อย” ซึ่งในเอกสารของกลุ่มงานธรณีวิทยาพื้นที่ราบ กองธรณีวิทยา ระบุไว้ว่า… หลังมีการศึกษาดินในบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาเพิ่มเติมก็ค้นพบว่า… “ดินเหนียวกรุงเทพ” สามารถที่จะแบ่งออกเป็นหน่วยย่อย ๆ ได้…
“หน่วยล่าง–หน่วยกลาง–หน่วยบนสุด”
นี่คือ “3 หน่วยย่อย” ของดินในพื้นที่นี้
กับ“หน่วยล่าง” นั้น ข้อมูลระบุไว้ว่าประกอบด้วย… ตะกอนดินเหนียวปนทรายละเอียด มีสีเทาอ่อน มีจุดประสีเหลืองประมาณ 5% เนื้อดินค่อนข้างเหนียว ส่วนทรายละเอียดที่ปนอยู่ด้วยมีขนาดราว 100 ไมครอน เม็ดกลมมนดี ไม่มีเศษพืชหรือเปลือกหอยปนอยู่ อย่างไรก็ตาม ก็ได้มีการศึกษาเพิ่ม โดยพบเรณูและสปอร์ของพืชที่ขึ้นในป่าโปร่งวางตัวบนชั้นทรายละเอียดของชั้นดินหน่วยนี้แบบไม่ต่อเนื่อง จึงอนุมานว่าน่าจะเป็นตะกอนที่สะสมตัวในสภาพแวดล้อมแบบชะวากทะเล ที่เรียกว่า “ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำ” ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ได้รับอิทธิพลจากน้ำจืดมากกว่าน้ำทะเล …นี่คือ “ดินหน่วยล่าง”
ต่อมา “หน่วยกลาง” จะประกอบด้วย… ดินเหนียวปนทรายแป้ง มีสีเทาเข้มปนน้ำตาล เนื้ออ่อนนิ่ม แต่ไม่ได้เป็นเนื้อเดียวตลอดทั้งชั้น และมีทรายละเอียดเป็นชั้นบาง ๆ แทรกอยู่ในส่วนล่างของดินหน่วยกลางนี้ กับมีชั้นพีท (วัสดุอินทรียวัตถุที่เกิดจากการทับถมและย่อยสลายของซากพืช) แทรกในส่วนบน ขณะที่ส่วนล่างของชั้นพบรูของสัตว์น้ำเล็ก ๆ จำพวกกุ้งหรือปู โดยเมื่อนำชั้นพีทที่แทรกอยู่นี้ไปหาอายุโดยวิธีคาร์บอน 14 พบว่า… ดินส่วนนี้น่าจะมีอายุราว 6,300 ปี ก่อนยุคปัจจุบัน
และอีกหน่วยคือ “หน่วยบนสุด” โดยดินหน่วยนี้จะประกอบด้วย… ดินเหนียวปนทรายแป้ง มีสีเทาเข้มหรือเทาปนเขียว เนื้ออ่อนนิ่ม มีเปลือกหอยปนอยู่ทั่วไป โดยมีทั้งกระจายและปะปนเป็นชั้นบาง ซึ่งเมื่อนำเปลือกหอยไปหาอายุ ด้วยวิธีคาร์บอน 14 พบว่า… อายุประมาณ 5,400 ปี ก่อนยุคปัจจุบัน …นี่เป็นข้อมูลโดยสังเขปจากที่มีการระบุไว้ในเอกสาร
“ดินเหนียวกรุงเทพ” มีลักษณะเฉพาะ
ทั้งนี้ “ส่วนประกอบสำคัญของดินเหนียวกรุงเทพ” ในเอกสารชิ้นนี้ยังให้ข้อมูลไว้ว่า… เนื้อดินส่วนใหญ่เป็นกลุ่มแร่เคลย์ อาทิ แร่มอนโมริลโลไนต์ แร่เคโอลิไนต์ แร่อิลไรต์ มีน้ำปนในเนื้อดิน 24-30% กับมีค่าความเหนี่ยวนำกระแสไฟฟ้าสูงมาก ส่วน “คุณสมบัติทางวิศวกรรม” พบว่า… มีเนื้อนิ่มจึงมีความแกร่งต่ำ แต่มีความยืดหยุ่นสูงมาก จึงหดตัว–ขยายตัวได้มากซึ่งเนื่องจาก “ดินเหนียวกรุงเทพ” นั้น “เกี่ยวพันกับการดำรงชีวิตของคนจำนวนมาก” ในที่ราบภาคกลางตอนล่าง ในกรุงเทพฯ “การก่อสร้างใด ๆ” บริเวณที่เป็นดินเหนียวกรุงเทพ “ต้องระมัดระวังมาก” …ซึ่งในอดีตก็เคยพบปัญหา
“ปัญหาการสร้างถนนบนดินเหนียวกรุงเทพ มักพบว่าถนนทรุดตัวหรือเป็นแอ่งได้ง่าย ทั้งที่ปรับพื้นไว้ค่อนข้างหนา ซึ่งจากการศึกษาพบว่า…แรงกดที่เกิดจากรถที่วิ่งผ่านก็สามารถถูกส่งไปจนถึงดินเหนียวที่รองรับอยู่ใต้ล่าง ทำให้ดินเหนียวถูกบีบอัดออกไปทางข้างมากขึ้น จึงมักจะเกิดเป็นแอ่งหรือร่องตรงกลางถนน กับมักจะดันด้านข้างให้โก่งตัวขึ้น” …นี่เป็นข้อมูลน่าสนใจผ่านเอกสารธรณีวิทยา ว่าด้วย “ดินเหนียวกรุงเทพ”ดินหลักในพื้นที่กรุงเทพฯ
ก็มิใช่ว่าจะชี้ถึงต้นเหตุถนนทรุดล่าสุด
นี่แค่สะท้อนข้อมูล “ดินใต้เมืองกรุงฯ”
ที่มีข้อมูลว่า “ก็มักยึดโยงถนนทรุด?”.
ทีมสกู๊ปเดลินิวส์
