ในประเทศไทย มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงเป็นมะเร็งที่พบบ่อยเป็นอันดับ 3 มีผู้ป่วยรายใหม่เฉลี่ยวันละ 51 คน และมีผู้เสียชีวิตเฉลี่ยวันละ 16 คน ตัวเลขเหล่านี้ไม่ควรเป็นเพียงสถิติ แต่คือสัญญาณเตือนว่า การตรวจคัดกรองตั้งแต่ยังไม่มีอาการ คือโอกาสของชีวิต เพราะมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง “เริ่มต้นเงียบ ๆ”
ระยะแรกมักไม่มีอาการ หลายคนมาพบแพทย์เมื่อโรคลุกลามแล้ว และมักได้ยินคำว่า “มาช้าไป” อาการที่พบเมื่อโรคเริ่มรุนแรง ได้แก่ ถ่ายเป็นเลือด หรือถ่ายเป็นมูกเลือด ท้องผูกสลับท้องเสีย ปวดท้อง อืดแน่น น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ซีด อ่อนเพลีย ภาวะลำไส้อุดตัน อย่ารอให้ร่างกายส่งสัญญาณเตือน เพราะการตรวจที่ดีที่สุด คือ “การตรวจก่อนมีอาการ”
ปัจจุบันคนไทยอายุ 50–70 ปี ทุกสิทธิการรักษาสามารถตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ (Fecal Immunochemical Test: FIT) ได้ฟรีตามสิทธิประโยชน์ของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ การตรวจทำได้ง่าย ปลอดภัย สามารถเก็บตัวอย่างที่บ้านได้เอง หากผลผิดปกติ จะได้รับการส่องกล้องลำไส้ใหญ่เพื่อวินิจฉัยอย่างละเอียด สำหรับผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ควรเริ่มตรวจเร็วกว่าปกติ โดยใช้อายุที่ญาติสายตรงตรวจพบโรคลบสิบปี เช่น ถ้าพ่อเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงที่อายุ 50 ปี แนะนำให้ลูกเริ่มตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงที่อายุ 40 ปี เป็นต้น
ปรับพฤติกรรมวันนี้ ลดความเสี่ยงวันหน้า ปัจจัยเสี่ยงสำคัญของการเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงมาจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การบริโภคเนื้อสัตว์แปรรูป และเนื้อแดงที่ปรุงด้วยความร้อนสูง อาหารไขมันสูง ใยอาหารต่ำ ขาดการออกกำลังกาย ภาวะน้ำหนักเกิน การสูบบุหรี่ และดื่มแอลกอฮอล์ รวมถึงปัจจัยของอายุที่เพิ่มขึ้น และการมีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็ง ซึ่งการปรับพฤติกรรมสามารถช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างมีนัยสำคัญ ไม่ว่าจะเป็นการออกกำลังกายสม่ำเสมอ รับประทานผักผลไม้เพิ่มขึ้น และควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์
ข่าวดี คือการรักษาก้าวหน้าอย่างมาก ปัจจุบันมีการผ่าตัดผ่านกล้องแผลเล็ก ยาเคมีบำบัดชนิดรับประทาน และยารักษาแบบมุ่งเป้า ทำให้อัตราการรอดชีวิตดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง
มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงจึงไม่ใช่โรคที่สิ้นหวังหากเรา “รู้ทัน” และ “ลงมือดูแลสุขภาพตั้งแต่วันนี้”
หากท่านมีข้อสงสัยหรือต้องการหาความรู้ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมได้จากสถาบันมะเร็งแห่งชาติผ่านทาง Facebook : สถาบันมะเร็งแห่งชาติ National Cancer Institute และ Line : NCI รู้สู้มะเร็ง
ข้อมูลจาก นายแพทย์ธนิจ เลาหวินิจ แพทย์เฉพาะทางด้านศัลยกรรมทั่วไป สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.
นายแพทย์สุรพงศ์ อำพันวงษ์
คลิกอ่านบทความทั้งหมดได้ที่นี่
