แต่ในบางครั้งรอเพราะมีผลต่อการฟื้นตัวของการผ่าตัดหลอดเลือดแดงใหญ่ หรือหัวใจ ศัลยแพทย์ก็ต้องพิจารณาอย่างรอบด้านว่า คนไข้แข็งแรงพอที่จะผ่าตัดปอดหลังการผ่าตัดหลอดเลือดแดงใหญ่หรีอหัวใจไม่กี่วันหรือไม่ ในบางครั้งการผ่าตัดปอดนอกจากจะไม่เกิดอันตรายกับคนไข้ไอมาก และตรวจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์พบมีเงาในปอดหลังหัวใจคล้ายเป็นก้อนรอบ ๆ หลอดลมแต่แล้วยังช่วยให้คนไข้ฟื้นตัวจากการผ่าตัดหลอดเลือดแดงใหญ่ดีขึ้นได้ด้วย ผู้เขียนโรคของปอดเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดหลอดเลือดแดงใหญ่หรือการผ่าตัดหัวใจ จนไม่สามารถมีประสบการณ์ในผู้ป่วยสองรายที่จะแบ่งปันให้ดังนี้
คนไข้เป็นหญิงอายุ 82 ปีถูกส่งตัวมาโรงพยาบาลเพราะมีอาการเจ็บหน้าอกรุนแรงและปวดหลังมาก ตรวจพบว่ามีเลือดเซาะในผนังหลอดเลือดแดงใหญ่ตั้งแต่ส่วนที่ติดกับหัวใจมาถึงหลอดเลือดแดงใหญ่ในทรวงอกซ้าย เดิมเคยมีปัญหาไม่ได้ตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม คนไข้ได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนติดหัวใจและใส่ขดลวดหุ้มหลอดเลือดเทียมในหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนขาลง
การผ่าตัดไม่มีภาวะแทรกซ้อน แต่คนไข้มีอาการไอรุนแรงมาก ไม่มีเสมหะ บางครั้งไอมีเลือดออกมา การไอทำให้ลวดที่เย็บกระดูกหน้าอกขาด คนไข้ปวดและหายใจลำบาก การตรวจด้วยคอมพิวเตอร์พบก้อนในปอดกลีบซ้ายล่าง อยู่รอบหลอดลม น่าจะทำให้มีอาการไอแบบควบคุมด้วยยาไม่อยู่ ได้แนะนำให้ผ่าตัดปอดกลีบซ้ายล่างออกโดยการส่องกล้อง ในวันที่ 5 หลังการผ่าตัดหลอดเลือดแดงใหญ่ ได้ตัดปอดกลีบซ้ายล่างและเราะต่อมน้ำเหลืองบริเวณขั้วปอด และเย็บลวดที่กระดูกหน้าอกใหม่ คนไข้ฟื้นตัวดีหลังผ่าตัด ผลชิ้นเนื้อเป็นมะเร็งปอดชนิดไม่ใช่เซลล์เล็กจัดระยะอยู่ในระยะ 1A การติดตามคนไข้ 6 เดือนหลังผ่าตัดคนไข้แข็งแรงขึ้น สามารถใช้ชีวิตเป็นปกติได้
ผู้ป่วยอีกรายเป็นชายอายุ 67 ปี มีอาการแน่นหน้าอก เอนไซม์หัวใจขึ้นสูง ฉีดสีหลอดเลือดหัวใจพบว่าตันสองเส้นและตีบรุนแรงหนึ่งเส้น คนไข้สูบบุหรี่มาตลอด และยังไม่หยุดสูบบุหรี่ เดิมเคยทำเอกซเรย์พบมีลักษณะเป็นแผลเป็นที่ปอดกลีบซ้ายบนเมื่อ 3 ปีก่อน แต่ไม่ได้ตรวจเพิ่มเติม ได้ผ่าตัดบายพาสหลอดเลือดหัวใจ 4 เส้น หลังการผ่าตัดคนไข้ตื่นดี ความดันโลหิตปกติ เอกซเรย์หลังผ่าตัดพบว่าปกติ แต่วันรุ่งขึ้นหลังจากถอดท่อหายใจแล้วเอกซเรย์พบมีลมในช่องปอดซ้าย ใส่ท่อระบายปอดขยายได้ไม่เต็มและมีลมรั่วทางท่อระบายตลอด ทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ทรวงอกพบหลอดลมโป่งพองปอดกลีบซ้ายบน และมีถุงลมเล็ก ๆ ที่ชายปอดกลีบซ้ายบนหลายถุง เนื่องจากยังคงมีลมรั่วทางท่อระบายและปอดยังไม่ขยายเต็ม จึงได้แนะนำผ่าตัดปอดโดยการผ่าตัดแบบเปิดแผลทรวงอก ในวันที่ 6 หลังการผ่าตัดหัวใจ ได้ตัดปอดกลีบซ้ายบนเฉพาะส่วนบนคือ anterior and apicoposterior segments ออก หลังผ่าตัดลมหยุดรั่ว คนไข้หายใจดีและสามารถนำท่อระบายออกในวันที่ 2 หลังผ่าตัดปอด ผลชิ้นเนื้อของปอดเป็นโรคหลอดลมโป่งพองและมีถุงลมโป่งพอง
การผ่าตัดหัวใจและหลอดเลือดแดงใหญ่ในปัจจุบันคนไข้ที่ไม่มีโรคประจำตัวมากและแข็งแรงก่อนการผ่าตัด คนไข้ที่มีปัญหาทางปอดตั้งแต่ก่อนผ่าตัดอาจแสดงอาการหลังผ่าตัดมีผลให้การฟื้นตัวล่าช้าและเกิดภาวะแทรกซ้อนทางปอดได้ เช่นกระตุ้นให้มีอาการไอมากจนลวดที่เย็บกระดูกหน้าอกขาด ทำให้การติดของกระดูกหน้าอกเป็นไปไม่ได้ คนไข้มีอาการเจ็บแผลมากและหายใจได้ไม่เต็มที่ หรืออาจทำให้เกิดลมรั่วจากปอด กดปอดแฟบต้องใส่ท่อระบายและลมรั่วมากจนปอดขยายไม่เต็ม หรือลมรั่วตลอด รอยรั่วของปอดไม่ปิดเองจึงไม่สามารถถอดท่อระบายได้ ทั้งสองตัวอย่างจำเป็นต้องแก้ไขโดยการผ่าตัดแก้ปัญหาที่ก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนนี้ การผ่าตัดดังกล่าวสามารถแก้ปัญหาได้ และช่วยให้การฟื้นตัวเป็นปกติ
ข้อมูลจาก นายแพทย์ กิตติชัย เหลืองทวีบุญ ศัลยศาสตร์หลอดเลือดและทรวงอก โรงพยาบาลพญาไท 2
นายแพทย์สุรพงศ์ อำพันวงษ์
