น.ส.อุษา โทณผลิน ผู้อำนวยการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 3 อุดรธานี (สศท.3) สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) เปิดเผยว่า กระเทียมอินทรีย์ จังหวัดหนองคาย เป็นสินค้าเกษตรอินทรีย์ที่กำลังได้รับความสนใจและเป็นที่ต้องการของตลาด โดยได้รับการส่งเสริมและสนับสนุน เพื่อพัฒนาศักยภาพการผลิตสินค้าเกษตรอินทรีย์ในจังหวัด สามารถสร้างกำไรให้เกษตรกร 40,000 บาท/ไร่/ปี ซึ่งจากการติดตามของ สศท.3 พบว่า เกษตรกรในพื้นที่มีการปลูกกระเทียมอินทรีย์อย่างแพร่หลาย และมีการรวมกลุ่มผลิตและการบริหารจัดการร่วมกัน โดยผู้ปลูกกระเทียมอินทรีย์ที่สำคัญของจังหวัดหนองคาย ในปี 2567 ประกอบด้วย 3 กลุ่มสำคัญ ได้แก่ กลุ่มเกษตรอินทรีย์พารวย ตำบลอุดมพร อำเภอเฝ้าไร่ กลุ่มเกษตรอินทรีย์ห้วยเดื่อ ตำบลเฝ้าไร่ อำเภอเฝ้าไร่ และกลุ่มเกษตรอินทรีย์บ้านสร้างนางขาว ตำบลสร้างนางขาว อำเภอโพนพิสัย โดยกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกกระเทียมอินทรีย์
ทั้ง 3 กลุ่ม มีเกษตรกรรวม 68 ราย พื้นที่ปลูก 28 ไร่ เกษตรกรได้ผ่านการรับรองเกษตรอินทรีย์แบบมี ส่วนร่วม (Participatory Guarantee Systems: PGS) ทุกราย เกษตรกรนิยมปลูกพันธุ์ขาวพื้นเมือง หรือขาวหนองคาย และจะเพาะปลูกช่วงเดือนตุลาคม – ธันวาคม เก็บเกี่ยวช่วงเดือนมกราคม – มีนาคมของปีถัดไป ระยะเวลาปลูกจนถึงเก็บเกี่ยวรวม 120 วัน ซึ่งความโดดเด่นของกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกกระเทียมอินทรีย์หนองคายไม่ได้อยู่แค่การผลิตวัตถุดิบคุณภาพสูง แต่ยังรวมถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปที่หลากหลาย ทั้งกระเทียมมัดจุกตากแห้ง กระเทียมดอง และกระเทียมดำ ช่วยเพิ่มมูลค่าและขยายตลาดให้กว้างขึ้น นอกจากนี้ กลุ่มเกษตรกรยังได้นำเทคโนโลยีมาใช้ตลอดห่วงโซ่การผลิต ตั้งแต่เครื่องจักรกลการเกษตร ระบบพลังงานแสงอาทิตย์ โรงเรือนเก็บผลผลิต ไปจนถึงการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ที่ทันสมัย
ด้านสถานการณ์การผลิต ปีการผลิต 2566/67 กลุ่มผู้ปลูกกระเทียมอินทรีย์ ทั้ง 3 กลุ่ม มีต้นทุนการผลิตกระเทียมอินทรีย์แห้งมัดจุกเฉลี่ย 27,400 บาท/ไร่/ปี ผลผลิตรวม 1.7 ตัน/ปี ผลผลิตเฉลี่ย 622 กิโลกรัม/ไร่/ปี ผลตอบแทนเฉลี่ย 68,420 บาท/ไร่/ปี คิดเป็นผลตอบแทนเฉลี่ยสุทธิ (กำไร) 41,019 บาท/ไร่/ปี ราคากระเทียมอินทรีย์ที่เกษตรกรขายได้ (ราคา ณ 20 พ.ย. 67) แบ่งเป็น กระเทียมอินทรีย์แห้งหรือมัดจุกตากแห้ง ราคาเฉลี่ย 100 – 180 บาท/กิโลกรัม กระเทียมดอง (แปรรูป) ราคา 100 บาท/กระปุก กระเทียมอินทรีย์ไว้ทำพันธุ์ (แบ่งขายสำหรับทำพันธุ์) ราคา 150 บาท/กิโลกรัม และกระเทียมดำ ราคาเฉลี่ย 120 บาท/100 กรัม ด้านสถานการณ์ตลาด ผลผลิตส่วนใหญ่ร้อยละ 70 กลุ่มจำหน่ายตามออเดอร์การสั่งจองของพ่อค้ารับซื้อและผู้บริโภคทั่วไป และผลผลิตร้อยละ 30 จำหน่ายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ Facebook “กระเทียม/หอมแดง/กระเทียมดอง เกษตรอินทรีย์ 100%” ทั้งนี้ ส่วนมากกลุ่มลูกค้าที่ซื้อกระเทียมอินทรีย์จะเป็นลูกค้ากลุ่มเดิมที่เคยซื้อบริโภคแล้วชื่นชอบกระเทียมปลอดสารพิษและเป็นผู้ที่รักสุขภาพ จึงมีความต้องการซื้อต่อในรอบการผลิตปีถัดไปและบางรายมีการสั่งจองล่วงหน้าไว้ก่อนช่วงเพาะปลูก
อย่างไรก็ตาม การผลิตกระเทียมอินทรีย์ในจังหวัดหนองคายยังคงเผชิญกับความท้าทาย โดยเฉพาะในช่วงปี 2566 – 2567 เกษตรกรผู้ผลิตยังประสบปัญหาทั้งด้านต้นทุนการผลิตที่สูง โดยเฉพาะค่าเมล็ดพันธุ์ ชีวภัณฑ์ แรงงาน และค่าน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผลกระทบจากสภาพอากาศแปรปรวน ยังส่งผลให้เกิดปัญหาเชื้อราในดิน โรคหัวเน่า และรากเน่า ซึ่งกระทบต่อปริมาณและคุณภาพของผลผลิต และแม้ว่าความต้องการกระเทียมอินทรีย์ในตลาดจะเพิ่มสูงขึ้น แต่ข้อจำกัดด้านการผลิตทำให้ไม่สามารถตอบสนองความต้องการได้อย่างเพียงพอ
สำหรับกระเทียมอินทรีย์หนองคายถือเป็นต้นแบบความสำเร็จที่แสดงให้เห็นว่าการพัฒนาเกษตรอินทรีย์อย่างครบวงจร ตั้งแต่การผลิต แปรรูป จนถึงการตลาด สามารถสร้างรายได้ที่มั่นคงให้แก่เกษตรกรได้อย่างยั่งยืน หากท่านสนใจข้อมูลการผลิตกระเทียมอินทรีย์ของจังหวัดหนองคาย ติดต่อสอบถามได้ที่ นายบุญพา มะโนมัย ประธานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรอินทรีย์พารวย ตำบลอุดมพร อำเภอเฝ้าไร่ โทร 08 5-274 1-827 นายทองอาน ไชยรส ประธานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรอินทรีย์ห้วยเดื่อ ตำบลเฝ้าไร่ อำเภอเฝ้าไร่ โทร 08 7-063 0-409 และนางพา ฝ้ายขาว ประธานวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรอินทรีย์บ้านสร้างนางขาว ตำบลสร้างนางขาว อำเภอโพนพิสัย โทร 08 5-453 9-717 หรือสอบถามข้อมูลผลการศึกษาแนวทางการพัฒนาการผลิตกระเทียมอินทรีย์ของจังหวัดหนองคาย ได้ที่ สศท.3 อุดรธานี โทร 0 42-29 2-557 หรืออีเมล [email protected]
