อัญชัน เป็นไม้เลื้อยเนื้ออ่อน อายุสั้น ใช้ยอดเลื้อยพัน ลำต้นมีขนปกคลุม ใบประกอบแบบขนนก เรียงตรงข้ามยาว 6-12 เซนติเมตร มีใบย่อยรูปไข่ 5-7 ใบ กว้าง 2-3 เซนติเมตร ยาว 3-5 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบมน ผิวใบด้านล่างมีขนหนาปกคลุม ดอกสีขาว ฟ้า และม่วง ดอกออกเดี่ยว ๆ รูปทรงคล้ายฝาหอยเชลล์ออกเป็นคู่ตามซอกใบ กลีบดอก 5 กลีบ ดอกบานเต็มที่ยาว 2.5-3.5 เซนติเมตร กลีบคลุมรูปกลม ปลายเว้าเป็นแอ่ง ตรงกลางมีสีเหลือง มีทั้งดอกซ้อนและดอกลา ดอกชั้นเดียวกลีบชั้นนอกมีขนาดใหญ่กลางกลีบสีเหลือง ส่วนกลีบชั้นในขนาดเล็กแต่ดอกซ้อนกลีบดอกมีขนาดเท่ากัน ซ้อนเวียนเป็นเกลียว ออกดอกเกือบตลอดปี ผลแห้งแตก เป็นฝักแบน กว้าง 1-1.5 เซนติเมตร ยาว 5-8 เซนติเมตร เมล็ดรูปไต สีดำ มี 5-10 เมล็ด
ดอกอัญชัน อุดมไปด้วยสารแอนโทไซยานิน มีฤทธิ์เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ที่ช่วยป้องกันการสะสมของไขมัน และลดความเสี่ยงของไขมันพอกตับ นอกจากนี้ยังมีสารฟลาโวนอยด์ ที่ช่วยต่อต้านการอักเสบ ยับยั้งการเกิดมะเร็ง และลดไขมันในเลือด สารประกอบในดอกอัญชัน อย่างสารฟีนอลิก มีคุณสมบัติในการช่วยยับยั้งเอนไซม์ที่เกี่ยวข้องกับการเสื่อมสภาพผิว เช่น เอนไซม์อีลาสเตส เอนไซม์คอลลาจีเนส และเอนไซม์ไฮยาลูโรนิเดส ทำให้ผิวมีความยืดหยุ่นมากขึ้น และกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนตามธรรมชาติของผิว ทำให้ผิวดูกระจ่างใสและอ่อนเยาว์ขึ้น สารแอนโทไซยานิน ในดอกอัญชันจะช่วยให้ระบบไหลเวียนโลหิตทำงานได้ดีขึ้น ทำให้เลือดไปเลี้ยงเซลล์ต่าง ๆ ในร่างกายได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ เมื่อเลือดไหลเวียนดีขึ้นก็จะช่วยลดอาการบวมและฟกช้ำในร่างกายได้
ช่วย บำรุงสายตา เพราะมีสารสกัดแอนโทไซยานินในดอกอัญชันมีส่วนช่วยยับยั้งและชะลอการเกิดต้อกระจก แก้ปัญหาสายตาพร่ามัว และภาวะเสื่อมของสายตาจากอายุที่เพิ่มขึ้น ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการมองเห็นให้ดีขึ้นได้ สำหรับผู้ที่มีอาการท้องผูก สามารถใช้รากและเมล็ดของดอกอัญชันมาต้มเป็นยาระบายเพื่อบรรเทาอาการได้ นอกจากนี้สารแอนโทไซยานินยังช่วยยับยั้งเชื้อแบคทีเรียอีโคไลในระบบทางเดินอาหาร จึงช่วยบรรเทาอาการท้องเดินที่เกิดจากอาหารเป็นพิษนอกจากดอกอัญชันจะช่วยบำรุงร่างกายแล้ว ดอกอัญชันมีสรรพคุณต่อเส้นผม ช่วยแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับเส้นผมและหนังศีรษะได้ด้วย ซึ่งสามารถบรรเทาอาการต่าง ๆ ได้ อาทิกระตุ้นเส้นผมให้ดกดำ ช่วยให้ผมนุ่มสวย แม้ว่าดอกอัญชันจะมีคุณประโยชน์ที่หลากหลาย แต่การใช้ดอกอัญชันสดก็มีข้อควรระวังบางประการที่ผู้ใช้ควรตระหนัก ผู้ที่กินยาป้องกันการแข็งตัวของเลือด เช่น แอสไพริน เป็นประจำ ไม่ควรทานดอกอัญชันในปริมาณมาก เพราะมีสาร Ternatin D1 ที่มีฤทธิ์ต้านการเกาะกลุ่มของเกล็ดเลือด
