นางฐิติพร หลาวประเสริฐ อธิบดีกรมประมง เปิดเผยว่า ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งประจวบคีรีขันธ์ กองวิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เป็นหน่วยงานที่บุกเบิกการศึกษาวิจัยเพื่อเพาะพันธุ์และอนุบาลหอยแครงสำเร็จเป็นครั้งแรกของประเทศไทย จึงนับเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของงานวิจัยเพาะพันธุ์หอยแครง ในประเทศ แต่ด้วยขณะนั้นกำลังการผลิตลูกพันธุ์จากโรงเพาะฟักยังไม่เพียงพอและมีต้นทุนสูง จึงเน้นการปล่อยเสริมในธรรมชาติเป็นสำคัญ ทั้งนี้ ปัจจุบันได้มีการนำเข้าลูกพันธุ์หอยแครงจากต่างประเทศมากถึง 140.4 ตันต่อปี (ข้อมูลปี 2567) แต่ก็ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของเกษตรกร จึงมอบหมายให้ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งประจวบคีรีขันธ์ กองวิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง เร่งดำเนินการฟื้นฟูงานวิจัยเพาะพันธุ์และอนุบาลหอยแครงอีกครั้ง จนกระทั่งสามารถดำเนินการผลิตลูกพันธุ์หอยแครงได้ จำนวน 2 รุ่น ดังนี้ รุ่นที่ 1 ผลิตลูกหอยขนาด 1 มิลลิเมตร จำนวน 800,000 ตัว อัตรารอดประมาณ 15% รุ่นที่ 2 ผลิตลูกหอยแรกฟัก จำนวน 59 ล้านตัว ซึ่งปัจจุบันลูกหอยมีอายุ 10 วัน จำนวน 19 ล้านตัว ยังคงอยู่ในระยะอนุบาลในโรงเพาะฟัก
โดยทางศูนย์ฯ ได้นำลูกหอยแครงขนาด 1 มิลลิเมตร จำนวน 200,000 ตัว จากโรงเพาะฟัก มาทดลองอนุบาลในถาดไฟเบอร์กลาสที่ปูพื้นด้วยเลน โดยใช้น้ำจากบ่อดินเลี้ยงปลานวลจันทร์ทะเลหมุนเวียนผ่านระบบตลอดเวลา เพื่อลดการใช้แพลงก์ตอนพืชจากการเพาะเลี้ยงในห้องปฏิบัติการ และเพิ่มความหลากหลายของอาหารตามธรรมชาติ ซึ่งช่วยให้ลูกหอยปรับตัวได้ดีขึ้นก่อนนำลงเลี้ยงในบ่อดิน ซึ่งผลการทดลองเวลา 4 สัปดาห์ พบว่าได้ผลผลิตลูกหอยแครงขนาด 3–10 มิลลิเมตร จำนวน 160,000 ตัว มีอัตรารอดเฉลี่ยสูงถึง 83.89% ถือเป็นความสำเร็จอีกขั้นของการพัฒนาเทคนิคการอนุบาลลูกหอยแครงในระบบเพาะเลี้ยงที่ควบคุมสภาพแวดล้อมได้ใกล้เคียงธรรมชาติอย่างมาก โดยลูกพันธุ์ชุดดังกล่าวจะถูกส่งต่อไปยังศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งสุราษฎร์ธานี เพื่อทดสอบการเลี้ยงในบ่อดิน ศึกษาขนาดและช่วงอายุที่เหมาะสมในการลงเลี้ยง เพื่อเพิ่มอัตราการเจริญเติบโตและอัตรารอดของลูกพันธุ์ต่อไป
ขณะนี้ได้สั่งการให้กองวิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง ดำเนินการต่อยอดงานวิจัยอย่างต่อเนื่อง ทั้งในด้านการขุนเลี้ยงพ่อแม่พันธุ์ การอนุบาลลูกหอยในระบบควบคุมคุณภาพน้ำ และการศึกษาความเหมาะสมของสิ่งแวดล้อมต่อการเจริญเติบโต โดยเป็นความร่วมมือระหว่างศูนย์ภายใต้กองวิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่ง ได้แก่ สุราษฎร์ธานี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบุรี และสงขลา เพื่อร่วมกันทดสอบและประเมินความเหมาะสมของเทคนิคในแต่ละพื้นที่ชายฝั่ง ซึ่งมีสภาพแวดล้อมแตกต่างกัน เพื่อให้สามารถนำไปใช้ได้จริงและปรับให้เหมาะสมกับบริบทของเกษตรกรในแต่ละภูมิภาค การดำเนินงานในระยะต่อไปจึงเป็นการ “พัฒนาต่อยอดงานวิจัยอย่างต่อเนื่อง” ที่ยังต้องศึกษาปรับปรุงและขยายผล เพื่อยกระดับการเพาะเลี้ยงหอยแครงของประเทศไทยให้มีศักยภาพยิ่งขึ้น สามารถสร้างอาชีพและรายได้ที่มั่นคงให้เกษตรกร และรักษาทรัพยากรธรรมชาติให้คงอยู่คู่ชายฝั่งทะเลไทยอย่างยั่งยืน
