เมื่อวันที่ 23 ม.ค. พญ.จุไร วงศ์สวัสดิ์ นายแพทย์ทรงคุณวุฒิ และโฆษกกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข กล่าวถึงสถานการณ์การรระบาดของเชื้อไวรัสนิปาห์ในประเทศอินเดีย ว่า โรคไวรัสนิปาห์ไม่ใช่โรคใหม่ เป็นโรคอุบัติซ้ำที่พบเป็นครั้งคราว ไม่ได้ระบาดวงกว้าง กรณีที่อินเดียพบการระบาดของไวรัสนิปาห์ เป็นพื้นที่เฉพาะ ไม่ใช่ทั่วทุกพื้นที่ของอินเดีย ส่วนในประเทศไทยไม่พบโรคนี้ แต่มีการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดผ่านเครือข่าย One Health ที่ร่วมกันทุกภาคส่วน ทั้งการเฝ้าระวังในคน คือ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข และเฝ้าระวังในสัตว์ คือ ทางกรมปศุสัตว์และหน่วยงานด้านสุขภาพสัตว์ที่เกี่ยวข้อง
พญ.จุไร กล่าวอีกว่า สำหรับไวรัสนิปาห์ มีแหล่งพาหะคือ ค้างคาวผลไม้ ซึ่งในอินเดีย ผู้ที่ติดเชื้ออาจไปสัมผัสสิ่งคัดหลั่ง หรือค้างคาวที่กินผลไม้แล้วตกหล่นใกล้ต้นไม้ คนก็ไปสัมผัส ติดเชื้อได้ อีกทั้งยังแพร่เชื้อจากตัวค้างคาว ไปยังสัตว์อื่นๆ เช่น หมู ม้า แมว สุนัข การสัมผัสสิ่งคัดหลั่ง ทั้งน้ำลาย ปัสสาวะ อุจจาระ ย่อมติดเชื้อได้เช่นเดียวกัน ดังนั้น การที่คนในชุมชนจะติดเชื้อได้ จึงต้องมีปัจจัยเสี่ยงข้างต้น แต่หากในพื้นที่ไม่มีไวรัสดังกล่าว ก็ไม่พบการติดเชื้อ ประเด็นคือไวรัสตัวนี้แพร่จากคนสู่คนได้ รายงานล่าสุดใน west Bengal อินเดียเราจะพบว่า การแพร่เชื้อในสถานพยาบาล มีพยาบาลติดเชื้อตามที่เป็นข่าว ซึ่งขณะนี้อินเดียมีการกักกันป้องกันการแพร่ระบาดในบุคลากรสถานพยาบาล และผู้สัมผัสใกล้ชิด
พญ.จุไร กล่าวว่า โรคนี้มีอัตราการเสียชีวิตค่อนข้างสูงถึง 50-70 เปอร์เซ็นต์ และไม่มียารักษา มาตรการสำคัญ คือ เฝ้าระวัง ป้องกันการแพร่ระบาด กรณีที่อินเดียโรคไม่ได้กระจายไปทั่วประเทศ ซึ่งการรับเชื้อในชุมชน ต้องมีปัจจัยเสี่ยง ไปในสถานที่ที่มีค้างคาวที่มีเชื้อนี้ และได้รับเชื้อ หรือจากสัตว์อื่นที่รับเชื้อมาจากค้างคาว (โดยทั่วไปจึงมักเป็นพื้นที่ป่า เขา ในชนบท) อย่างไรก็ตามเมื่อผู้ป่วยมารับการรักษาในโรงพยาบาล บุคลากรต้องมีความตระหนัก และมีมาตรการการป้องกันการแพร่ระบาดในสถานพยาบาล
“ดังนั้นอย่าเพิ่งตระหนกตกใจ การเดินทางไปประเทศที่มีการระบาดก็ต้องพิจารณาว่า ไปในพื้นที่ที่มีระบาดหรือไม่ อย่างอินเดียก็ไม่ได้เจอเชื้อทั่วประเทศ แต่เป็นการระบาดจากคนไข้ที่ติดเชื้อจากในชุมชนและแพร่สู่บุคลากรโรงพยาบาล” พญ.จุไร กล่าว
พญ.จุไร กล่าวอีกว่า การคัดกรองโรคเป็นสิ่งสำคญ เนื่องจากโรคไวรัสนิปาห์ไม่มียารักษา และอัตราเสียชีวิตค่อนข้างสูง ขณะนี้ที่อินเดียพบว่าผู้ป่วยมาด้วยระบบทางเดินหายใจด้วย ทำให้ต้องเฝ้าระวังให้ครอบคลุม ไม่ใช่แค่คัดกรองเฉพาะอาการสมองอักเสบ ซึ่งเป็นอาการบ่งชี้หลักเท่านั้น แต่อินเดียกำลังขยายขอบเขตการเฝ้าระวังระบบทางเดินหายใจร่วมด้วย
“ประเทศไทย ไม่เคยมีรายงานพบไวรัสนิปาห์ มีเพียงประเทศใกล้เคียง ซึ่งนานมากกว่า 10 ปี คือ มาเลเซีย สิงคโปร์ ดังนั้น สิ่งสำคัญขอให้รับฟังข้อมูลหน่วยงานรัฐ การเดินทางไปท่องเที่ยวยังทำได้ แต่ต้องระมัดระวัง และการเดินทางที่ค่อนข้างผจญภัย ป่าเขา เที่ยวถ้ำ ต้องระวัง และการรับประทานอาหารต้องสุก การสวมหน้ากากอนามัย ล้างมือให้สะอาด ยังเป็นมาตรการป้องกันเชื้อได้ ที่สำคัญหลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ที่อาจเป็นรังโรค เช่น ค้างคาวผลไม้ ในพื้นที่ที่พบการระบาดของเชื้อ”
ทั้งนี้ โรคติดเชื้อไวรัสนิปาห์ (Nipah virus disease) เป็นหนึ่งในโรคที่ประเทศไทย จัดให้เป็นโรคติดต่ออันตราย ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ชื่อและอาการสำคัญของโรคติดต่ออันตราย พ.ศ.2559 โดยมีอาการคล้ายเป็นหวัด มีไข้สูง ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ สมองอักเสบ บางรายอาจมีอาการของระบบทางเดินหายใจร่วมด้วย หรืออาจมีอาการไข้ร่วมกับอาการทางระบบประสาท เช่น วิงเวียนศีรษะ เดินโซเซ ซึม สับสน หรือชัก มีการเคลื่อนไหวของลูกตาผิดปกติ แขนและขามีการกระตุก ความดันโลหิตและชีพจรแปรปรวน และอาจถึงขั้นเสียชีวิตได้
