เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ได้ถูกนำมาใช้ในหลากหลายสาขาอาชีพ หนี่งในนั้นก็คือ ด้านการศึกษา ที่นำ AI มายกระดับการเรียนการสอนให้ก้าวหน้าได้ในหลากหลายรูปแบบ!!
วันนี้ คอลัมน์ “ชีวิตติด TECH” มีเคล็ดลับการใช้งาน Al ในการสร้างสื่อการเรียนการสอนสำหรับคุณครูของทางกูเกิลมาแนะนำกัน
โดยทางกูเกิลย้ำว่า AI ไม่สามารถแทนที่ความเชี่ยวชาญ ความรู้ หรือความคิดสร้างสรรค์ของเหล่านักการศึกษาได้ แต่จะเป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์ในการส่งเสริมและยกระดับการเรียนการสอน
การใช้ AI ของกูเกิล คือ Gemini ในการช่วยสร้างสื่อการเรียนการสอนนั้น สิ่งสำคัญก็ คือ การสร้างพรอมต์อย่างมีประสิทธิภาพ โดย องค์ประกอบของพรอมต์คุณภาพสูงประกอบควรไปด้วย 3 อย่าง ได้แก่ ลักษณะตัวตน/บทบาท, งาน/ขั้นตอน และรูปแบบ/ระดับภาษา
สำหรับ ลักษณะตัวตน/บทบาท คือการกำหนดบทบาทของ Gemii ให้เหมาะกับงานที่ต้องการให้ทำ เช่น “ช่วยเป็นครูที่เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมและนักออกแบบการเรียนรู้” “คุณคือที่ปรึกษาที่มีประสบการณ์ของครูระดับประถม” “ช่วยเป็นนักออกแบบการเรียนรู้ที่มีความคิดสร้างสรรค์สูงและเชี่ยวชาญด้านการสอนระดับประถมในประเทศไทย”
ส่วน งาน/ขั้นตอน คือการอธิบายรายละเอียดของสิ่งที่ต้องการให้ช่วย อธิบายสิ่งที่ต้องการให้ทำด้วยถ้อยคำที่ชัดเจนและตรงไปตรงมา ขอแนะนำให้แบ่งงานใหญ่ออกเป็นงานเล็กๆ
ขณะที่ รูปแบบ/ระดับภาษา คือ การบอกรายละเอียดว่าต้องการให้คำตอบแสดงอย่างไรหรืออยู่ในรูปแบบใด ลองขอให้แสดงผลลัพธ์ในรูปแบบต่างๆ ตาราง, หัวข้อย่อย, การใส่รูปแบบต่างๆ ให้ข้อความหรือมาร์กดาวน์, การใช้คำ, ความยาวของประโยคหรือย่อหน้า และการใช้ภาษาที่เป็นทางการหรือไม่เป็นทางการ
ทั้งนี้ทาง กูเกิล ได้ยกตัวอย่าง งข้อความในการสร้างพรอมต์ ได้แก่
-อธิบาย [หัวข้อ] ให้ฉันเข้าใจเหมือนเด็กอายุ 5 ขวบ
-ยกตัวอย่างเปรียบเทียบเพื่ออธิบาย [หัวข้อ] ให้ฉันเข้าใจ
-หัวข้อสำคัญที่ควรรู้เกี่ยวกับ [เรื่อง] มีอะไรบ้าง
-ช่วยสรุปข้อดีและข้อเสียของ [หัวข้อ]
-ช่วยสร้างแผนงานโดยระบุ 5 เรื่องสำคัญที่สุดที่ควรโฟกัสเพื่อพัฒนาทักษะด้าน [หัวข้อ]
-นำประเด็นสำคัญของ [หัวข้อ] มาเรียบเรียงเป็นเรื่องราวหรือบทเล่าเรื่อง
-สร้างแบบทดสอบเพื่อวัดความเข้าใจของฉันเกี่ยวกับ [หัวข้อ]
-ช่วยฉันนำ [หัวข้อ] ไปประยุกต์ใช้กับสถานการณ์ในชีวิตจริง
-คุณคือผู้ช่วย AI ที่มีความเชี่ยวชาญในการออกแบบแผนการสอนสำหรับวิชาต่างๆ ในระดับมัธยมศึกษา คุณมีความสามารถในการวิเคราะห์หลักสูตร สร้างกิจกรรมการเรียนรู้ที่น่าสนใจ และประเมินผลการเรียนรู้ ช่วยออกแบบแผนการสอนโดยละเอียด โดยมีองค์ประกอบดังนี้ จุดประสงค์การเรียนรู้ กิจกรรมนำเข้าสู่บทเรียน กิจกรรมการเรียนรู้ กิจกรรมสรุปบทเรียน การประเมินผล (ข้อมูลเกี่ยวกับแผนการสอน เช่น ระดับชั้น วิชา เนื้อหา ช่วงเวลา จำนวนนักเรียน จุดประสงค์การเรียนรู้ ทรัพยากรที่มีอยู่) แสดงเป็นรายการตารางเป็นทางการ ชัดเจน กระชับ ครอบคลุม
อย่างไรก็ตาม Gemini สามารถประมวลผลได้ตามพรอมต์คำสั่งที่หลากหลาย เช่น 1.การให้แปล สรุป และวิเคราะห์เอกสารขนาดใหญ่ด้วยการอัปโหลดไฟล์ PDF เช่น รายงานประจำปี, หนังสือ หรือสัญญาทางกฎหมายที่มีความยาวหลายร้อยหน้า
ตัวอย่างพรอมต์ : ในฐานะ [อาจารย์มหาวิทยาลัยด้านจิตวิทยา] ที่กำลังเตรียมการสอน ให้สรุปสาระสำคัญของเอกสารเหล่านี้ และไฮไลท์จุดสำคัญด้วย โดยการสรุปนี้ใช้สำหรับนักศึกษาชั้นปีที่ 2 เลือกใช้โทนเสียงและภาษาที่เหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมาย สรุปออกมาเป็น Bullet Point ที่ชัดเจน และจัดกลุ่มเนื้อหาตามหัวข้อหรือส่วนต่างๆ
วิเคราะห์ [เอกสาร] นี้ และสรุปประเด็นหลัก, ตัวละครหรือบุคคลสำคัญ และบริบททางสังคมและประวัติศาสตร์ที่สะท้อนอยู่ในผลงานชิ้นนี้ จากนั้นให้สร้างคำถามสำหรับการอภิปราย 3 ข้อ เพื่อกระตุ้นการคิดเชิงวิพากษ์ [Critical thinking] และการวิเคราะห์เชิงลึกสำหรับนักเรียนมัธยมปลาย/นักศึกษามหาวิทยาลัย
สรุปย่อ [บทความวิชาการ] นี้ให้เหลือ 3-5 ประเด็นสำคัญ ที่มีความเกี่ยวข้องมากที่สุดสำหรับ [นักศึกษาปริญญาตรี] ที่เพิ่งเริ่มศึกษาหัวข้อนี้เป็นครั้งแรก โดยในแต่ละประเด็นให้เพิ่มคำอธิบายสั้นๆ [1-2 ประโยค] เกี่ยวกับความสำคัญของเรื่องนั้น พร้อมทั้งยกตัวอย่างการนำไปใช้หรือเหตุการณ์ในโลกแห่งความเป็นจริงประกอบ 1 ตัวอย่าง
สำหรับ การถอด สรุป และแปลภาษาของไฟล์เสียง ก็สามารถสร้างพรอมต์ให้ Gemini แปลแบบสรุป หรือแปลแบบถอดความละเอียด ได้ด้วยเช่นกัน
ตัวอย่างพรอมต์ : สรุปเนื้อหาจากไฟล์เสียงนี้, ถอดความไฟล์เสียงนี้แบบคำต่อคำ และใส่ Timestamp, ถอดความเสียงภาษาอังกฤษออกมาเป็นข้อความ และแปลข้อความนั้นเป็นภาษาไทย
นอกจากนี้ ยังสามารถสั่งให้ Gemini วางแผนหลักสูตรการสอน โดยใช้พรอมต์ดังต่อไปนี้
ในฐานะ [ครูสอนภาษาอังกฤษระดับประถมศึกษา] ฉันต้องการทำความเข้าใจงานวิจัยล่าสุดเกี่ยวกับผลกระทบของการจัดการเรียนรู้แบบ [Project-based learning] ที่มีต่อความกระตือรือร้นในการเรียนรู้ของนักเรียน [ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 และ 5] และช่วยสรุปสาระสำคัญจากผลการวิจัยในช่วง 3–5 ปีที่ผ่านมาอย่างกระชับ พร้อมทั้งเสนอแนวทางกลยุทธ์ตามหลักการวิจัย [Evidence-based strategies] 2–3 ข้อที่สามารถนำไปใช้ในห้องเรียนได้ ระบุอุปสรรคหรือข้อควรระวังในการนำไปใช้จริงมา 5 ข้อ โดยจัดระเบียบข้อมูลแบ่งเป็นหัวข้อให้ชัดเจนในแต่ละส่วน
ในฐานะ [ครูสอนคณิตศาสตร์] ช่วยพัฒนาแผนการการเรียนเสริมเรื่อง [พีชคณิต] ที่มีความยืดหยุ่น สำหรับนักเรียน [ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3] ที่ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษในหัวข้อ [สมการเชิงเส้น] โดยแผนนี้ควรประกอบด้วย เป้าหมายการเรียนรู้, ภารกิจการเรียนรู้แบบเป็นลำดับขั้นตอน [Scaffolded tasks], คำถามกระต้นความคิด [Reflection prompts] และการประเมินผล [Checkpoints] จัดทำในรูปแบบแผนรายสัปดาห์และเน้นตัวหนาในส่วนที่เป็นการดำเนินการหลัก”
ขณะเดียวกันทางครู สามารถใช้ Gemini ในการค้นคว้าข้อมูลเชิงลึกและรอบด้าน (Deep Research) เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการเรียนการสอน เพราะ Deep Research สามารถวางแผนการค้นหาหลายขั้นตอน สังเคราะห์ข้อมูลจากหลายแหล่ง เจาะลึกหัวข้อที่ซับซ้อน พร้อมอ้างอิงแหล่งที่มา
ตัวอย่างพรอมต์ : ในฐานะ [ครูสอนภาษาอังกฤษ ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1] ที่ต้องนำเสนอผลงานให้กับ [กลุ่มเพื่อนครู] หาข้อมูลเกี่ยวกับความเชื่อมโยงเชิงบวกที่อาจเกิดขึ้นระหว่าง [การเขียนและการคิด]
สำหรับการสร้างการเรียนการสอนที่น่าสนใจ รูปภาพประกอบก็เป็นอันดับแรกๆ ที่นักเรียนให้ความสนใจได้ง่าย ซึ่งคุณครูสามารถสั่งให้ Gemini สร้างรูปภาพเพื่อใช้ประกอบบทเรียน หรือแม้แต่เพื่อกิจกรรมสันทนาการได้เช่นกัน
ตัวอย่างพรอมต์ : สำหรับคลาสเรียน [นักศึกษากราฟิกดีไซน์ ปี 1] สร้างภาพประกอบสไตล์การ์ตูนที่ดูสนุกสนาน โดยนำเสนอ AI ในรูปแบบของเชฟที่ดูเป็นมิตรและมีชีวิตชีวา อยู่ในห้องครัวแห่งอนาคต ตัวเชฟถูกล้อมรอบด้วยกองหนังสือสูตรอาหารจำนวนมหาศาล [สื่อถึง Data] และมีแขนกลหลายข้างกำลังทำตามคำสั่งอันซับซ้อนอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อสร้างสรรค์อาหารที่สมบูรณ์แบบ [สื่อถึง Outputs] ที่กระดานดำด้านหลัง ให้วาด ‘สูตรอาหาร’ เริ่มต้นแบบง่ายๆ [เช่น การทำแซนด์วิช: ขนมปัง + ไส้] และวางคู่กับ สูตรอาหารที่ซับซ้อนและละเอียดกว่าเดิม [เช่น แซนด์วิชสูตรกูร์เมต์: ขนมปังซาวโดวจ์ปิ้ง + อะโวคาโดบด + ไก่งวงรมควัน + ผักร็อกเก็ต + ซอสบัลซามิก] เพื่อแสดงให้เห็นว่าความรู้และความสามารถของเชฟ AI นั้นขยายตัวและพัฒนาขึ้นอย่างไร โทนภาพโดยรวมควรดู สดใส สนุกสนาน และสื่อให้เห็นว่า AI เป็นเครื่องมือที่ทรงพลังแต่เข้าใจได้ง่าย ในการทำตามคำสั่งและการเรียนรู้
อย่างไรก็ตาม สุดท้ายแล้วคุณครู หรือแม้แต่ผู้ใช้งาน AI ทุกคนต้องตระหนักรู้ว่า AI อาจแสดงข้อมูลไม่ถูกต้องทั้งหมด สิ่งสำคัญที่สุด คือ ควรจะตรวจสอบ คำตอบอีกรอบก่อนนำไปใช้ในชั้นเรียน
นอกจากนี้ข้อมูลที่ละเอียดอ่อนอย่างข้อมูลของนักเรียนก็ไม่ควรนำไปใช้ในพรอมพ์ และควรทำตามหลักเกณฑ์ของหน่วยงานด้านการศึกษาในพื้นที่ ว่ามีนโนบายเกี่ยวกับการใช้งาน AI อย่างไรด้วย.
Cyber Daily
