ในยุคปัจจุบันที่พฤติกรรมการบริโภคของประชาชนเปลี่ยนผ่านไปสู่ความใส่ใจด้านสุขภาพเชิงรุก “ความปลอดภัยด้านอาหาร” (Food Safety) จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่ทางเลือก แต่กลายเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้กำหนดเป้าหมายในการยกระดับคุณภาพสินค้าเกษตรและอาหารไทย ทั้งเพื่อการส่งออกและการบริโภคภายในประเทศให้มีมาตรฐานสูงสุด สอดรับกับนโยบายสร้างความมั่นคงทางอาหารและคุ้มครองผู้บริโภคอย่างเป็นรูปธรรม โดยมี สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) เป็นหน่วยงานหลักในการขับเคลื่อนภารกิจผ่าน “โครงการส่งเสริมสถานที่จำหน่ายสินค้า Q”
เครื่องหมาย “Q” (Quality) คือ ตราสัญลักษณ์ที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มอบให้กับสินค้าเกษตรและอาหารที่ผ่านการตรวจสอบและรับรองแล้วว่า มีกระบวนการผลิตที่ได้มาตรฐาน (เช่น GAP ในระดับฟาร์ม หรือ GMP/HACCP ในโรงงานแปรรูป) สินค้าเหล่านี้จึงมั่นใจได้ว่าไร้สารตกค้าง ปลอดภัย และมีคุณภาพสูง
“การที่ผู้บริโภคจะเข้าถึงสินค้า Q ได้ จำเป็นต้องมี “แหล่งจำหน่ายที่ได้มาตรฐาน” รองรับ มกอช. จึงได้ริเริ่มระบบการตรวจประเมินแผงร้านค้าในตลาดสดอย่างเข้มงวด โดยผู้ตรวจประเมินจะลงพื้นที่ตรวจสอบหลักเกณฑ์สำคัญ อาทิ สุขลักษณะของแผงค้า การจัดวางสินค้าแยกประเภทอย่างชัดเจนเพื่อป้องกันการปนเปื้อน และที่สำคัญที่สุดคือ “ความโปร่งใสและตรวจสอบย้อนกลับได้” โดยพ่อค้าแม่ค้าต้องมีหลักฐานใบเสร็จหรือแหล่งที่มาของสินค้าเพื่อยืนยันว่าเป็นสินค้า Q แท้จริง”น.ส.รวินันท์ ฉ่ำเฉลิม รองเลขาธิการ มกอช. บอกถึงที่มาของโครงการส่งเสริมสถานที่จำหน่ายสินค้า Q
ร้านค้าที่ผ่านเกณฑ์จะได้รับใบรับรองมาตรฐานและป้ายสัญลักษณ์สี่เหลี่ยมสีเขียว (สินค้า Q) มีอายุการรับรอง 3 ปี พร้อมเงื่อนไขสำคัญคือ มกอช. จะส่งเจ้าหน้าที่เข้าตรวจติดตามผล เป็นประจำทุกปี เพื่อควบคุมและรักษามาตรฐานความปลอดภัยให้คงเส้นคงวา ไม่ปล่อยปละละเลยหลังจากได้ป้ายไปแล้ว
จากการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง ปัจจุบัน มกอช. ได้ขยายผลสำเร็จและให้การรับรองสถานที่จำหน่ายสินค้า Q ประเภทตลาดสดไปแล้วรวม 18 ตลาดครอบคลุมทั่วเขตกรุงเทพมหานคร ส่งผลให้มีแผงร้านค้าที่ได้มาตรฐานความปลอดภัยรวมแล้วกว่า 271 แผง ความสำเร็จของโครงการนี้ไม่ได้หยุดอยู่เพียงแค่การแจกป้ายรับรองในตลาดสดเท่านั้น
มกอช. ยังมีเป้าหมายในการสร้างแรงกระเพื่อมตลอดห่วงโซ่อุปทาน ตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ เมื่อตลาดสดมีความต้องการสินค้า Q เพิ่มขึ้น จะเกิดการเชื่อมโยงกลับไปกระตุ้นให้เกษตรกรในท้องถิ่นหันมาปรับปรุงกระบวนการเพาะปลูกให้เข้าสู่มาตรฐาน มกษ. (มาตรฐานสินค้าเกษตร) มากยิ่งขึ้น เกิดการขยายตัวของภาคเกษตรกรรมยั่งยืน นอกจากนี้ยังมีการขยายโครงการไปสู่ร้านอาหารในโครงการ “Q Restaurant” เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับประทานอาหารที่ปรุงจากวัตถุดิบปลอดภัยอย่างแท้จริง
