กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ประสบความสำเร็จในการผลักดันให้ด่านแม่สาย จังหวัดเชียงราย เป็นจุดส่งออกและนำเข้าผลไม้สดระหว่างไทยและจีนอย่างเป็นทางการ ผลไม้สดไทยสามารถขนส่งผ่านเส้นทาง R3B (แม่สาย–ท่าขี้เหล็ก–เมืองลา–ต่าลั่ว) ภายใต้พิธีสารว่าด้วยข้อกำหนดด้านการกักกันโรคและการตรวจสอบสำหรับการส่งออกและนำเข้าผลไม้สดผ่านประเทศที่สามระหว่างไทยและจีน
ความสำเร็จดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากที่ไทยและจีนเห็นชอบร่วมกันในการประชุมคณะกรรมการร่วมด้านสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช (SPS) ไทย-จีน ครั้งที่ 9 นับเป็นอีกก้าวสำคัญในการเพิ่มทางเลือกด้านโลจิสติกส์ให้กับภาคการส่งออกผลไม้ไทย
สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ในฐานะหน่วยประสานงานด้าน SPS ของไทย ได้เร่งประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งฝ่ายจีนและเมียนมา เพื่ออำนวยความสะดวกในการขนส่งผลไม้ผ่านเส้นทางดังกล่าว เนื่องจากเป็นครั้งแรกที่มีการใช้เส้นทางนี้ในการส่งออกผลไม้สดไปยังประเทศจีน
การเปิดใช้ด่านแม่สายจะช่วยลดความแออัดของเส้นทางเดิม หรือเส้นทาง R3A ซึ่งที่ผ่านมาเป็นเส้นทางหลักในการขนส่งผลไม้ไทยไปจีน ส่งผลให้ต้นทุนด้านเวลาและค่าใช้จ่ายในการขนส่งลดลง อีกทั้งยังช่วยกระจายความเสี่ยงด้านโลจิสติกส์ โดยเฉพาะในช่วงฤดูผลไม้ที่มีปริมาณผลผลิตออกสู่ตลาดจำนวนมาก
นอกจากนี้ เส้นทาง R3B ยังถือเป็นประตูสำคัญสู่ตลาดจีนตอนตะวันตกเฉียงใต้ ซึ่งมีประชากรจำนวนมากและมีกำลังซื้อเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะมณฑลยูนนานและพื้นที่ใกล้เคียงที่มีความต้องการบริโภคผลไม้เมืองร้อนสูง ส่งผลให้ทุเรียน มังคุด ลำไย และผลไม้ไทยชนิดอื่น มีโอกาสขยายตลาดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์คาดการณ์ว่า การเปิดด่านแม่สายอย่างเป็นทางการจะช่วยเพิ่มมูลค่าการส่งออกผลไม้ไทยผ่านเส้นทางดังกล่าวได้ไม่ต่ำกว่า 45,000 ล้านบาทต่อปี อีกทั้งยังเป็นแรงสนับสนุนสำคัญต่อราคาผลผลิตในประเทศ ช่วยบรรเทาปัญหาผลไม้ล้นตลาด และเพิ่มอำนาจต่อรองให้แก่เกษตรกรไทย
อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการและเกษตรกรยังต้องให้ความสำคัญกับการรักษามาตรฐานคุณภาพสินค้า โดยเฉพาะมาตรฐานด้านสุขอนามัยพืชและการตรวจสอบย้อนกลับ เนื่องจากจีนมีมาตรการควบคุมการนำเข้าสินค้าเกษตรที่เข้มงวดมากขึ้น หากสินค้าไม่ผ่านมาตรฐาน อาจถูกปฏิเสธการนำเข้าหรือส่งกลับทันที
การเปิดด่านแม่สายในครั้งนี้ จึงไม่เพียงเป็นการเปิดเส้นทางการค้าใหม่เท่านั้น แต่ยังถือเป็นโอกาสสำคัญในการยกระดับศักยภาพการแข่งขันของผลไม้ไทยในตลาดโลก และเป็นอีกหนึ่งความหวังของเกษตรกรไทยในการสร้างรายได้และความมั่นคงทางเศรษฐกิจในระยะยาว
