ผักเบี้ยดิน เป็นไม้ล้มลุกทอดเลื้อยไปตามพื้น ค่อนข้างอวบน้ำ ใบเป็นใบเดี่ยวรูปไข่กว้างถึงเกือบกลม กว้าง 0.8-3.5 ซม. ยาว 0.5-4 ซม. โคนใบรูปหัวใจหรือเว้า ปลายใบแหลมหรือมนขอบใบจัก ก้านใบสั้น ดอก มีสีม่วง ขอบกลีบสีขาว เป็นดอกเดี่ยว ออกตามซอกใบ กลีบดอก 5 กลีบปลายแหลม 3 กลีบ มีขนาดใหญ่ อีก 2 กลีบขนาดเล็กกว่า เรียงตัวเป็นรูปคล้ายครึ่งวงกลม เกสรผู้ 5 อัน โคนเชื่อมติดกัน ผล สีม่วงเข้ม รูปรีหรือกลม กว้าง 5-13 มม. ยาว 6-16 มม. เมล็ดแบนรี สีน้ำตาล ขนาดประมาณ 1 มม.
ประโยชน์ผักเบี้ยดิน แก้บิดถ่ายเป็นเลือด ใช้ต้นสด 550 กรัม ล้างสะอาดเอาไปนึ่ง 3-4 นาที แล้วตำคั้นเอาน้ำมาประมาณ 150 ซี.ซี. ให้กินครั้งละ 50 ซี.ซี. วันละ 3 ครั้ง แก้หนองใน ปัสสาวะขัด ใช้ต้นสดคั้นเอาน้ำดื่ม แก้ไอกรน โดยใช้ต้น สด 250 กรัม ใส่น้ำ 1.5 ลิตร แล้วต้มให้เหลือ 100 ซีซี แล้วแบ่งกินวันละ 4 ครั้ง เป็นเวลา 3 วัน แก้หวัด แก้ไอ เลือดออกตามไรฟัน นำส่วนเหนือดิน 1 กำมือ ล้างน้ำให้สะอาด โขลกคั้นเอาน้ำ กรองเอากากทิ้งผสมน้ำผึ้งลงไป 1 ช้อนโต๊ะ จิบกินแก้หวัด ระงับอาการไอ แก้ท้องร่วง ใช้ต้นสด 250-500 กรัม ต้มน้ำใส่น้ำตาลพอประมาณให้กินเรื่อยๆ จนหมดใน 1 วัน กินติดต่อกัน 2-3 วัน หรือ อาจใช้ต้นสดล้างสะอาดผิงไฟให้แห้งบดเป็นผงกินครั้ง 3 กรัม กับน้ำอุ่น วันละ 3 ครั้งก็ได้
ใช้ฟอกโลหิต แก้หอบหืด แก้ปวดหู แก้หนองใน ปัสสาวะขัด แก้เบาหวาน ใช้หล่อลื่นลำไส้ โดยใช้ต้นแห้ง 10-15 กรัม หรือ ต้นสด 60-120 กรัม ต้มกับน้ำดื่ม แก้พยาธิปากขอ ผู้ใหญ่ใช้ยานี้สด 150-170 กรัม ต้มเอาน้ำมาผสมกับน้ำส้มสายชู 50 ซีซี และใส่น้ำตาลทรายพอประมาณลงไปผสมกินวันละ 1-2 ครั้ง ก่อนอาหาร ติดต่อกัน 3 วัน แก้แผลเน่าเปื่อยเป็นหนองเรื้อรัง ใช้ต้นสดตำคั้นเอาน้ำมาต้ม เมื่อเย็นแล้วใช้ทา หรือ ใช้นึ่งแล้วตำพอก
ผู้ป่วยโรคไตควรระมัดระวังในการใช้ รวมถึงบุคคลทั่วไปก็ไม่ควรรับประทานผักเนื้อใหญ่สด ในปริมาณมากๆ เพราะใบสดของผักเบี้ยใหญ่ มีกรดออกซาลิกสูง อีกทั้งยังมีปริมาณโพแทสเซียม สูง ในการใช้ผักเนื้อใหญ่เป็นสมุนไพร ควรใช้ในปริมาณที่กำหนดไว้ในตำรับตำรายาต่างๆ ไม่ควรใช้มากจนเกินไป หรือ ใช้ติดต่อกันนานจนเกินไปเพราะอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพได้ สำหรับ เด็ก ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง รวมถึงผู้ที่ต้องรับประทานยาต่อเนื่อง ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ ผักเบี้ยใหญ่เป็นสมุนไพรสำหรับบำบัดรักษาโรค สตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน
