เป็นอีกหนึ่งข่าวเศร้าของวงการศิลปะร่วมสมัยทั่วโลก หลังเมื่อวันที่ 27 ส.ค. พิพิธภัณฑ์ Yayoi Kusama Museum และ มูลนิธิยาโยอิ คุซามะ ได้ออกแถลงการณ์ยืนยันว่า “ยาโยอิ คุซามะ” ได้เสียชีวิตลงอย่างสงบ ณ โรงพยาบาลในโตเกียว ตั้งแต่วันที่ 14 ส.ค. ที่ผ่านมา ด้วยวัย 97 ปี ทิ้งไว้เพียงมรดกทางศิลปะอันยิ่งใหญ่และเจตนารมณ์ที่ว่า ศิลปะและความรักสามารถช่วยโลกใบนี้ได้
สำหรับ “คุซามะ” เกิดเมื่อปี 1929 ที่เมืองมัตสึโมโตะ จังหวัดนากาโนะ เติบโตท่ามกลางครอบครัวที่มีความรุนแรง จนเผชิญกับอาการประสาทหลอนตั้งแต่อายุเพียง 10 ขวบ เธอมักมองเห็นภาพลวดลายและดอกไม้ลุกลามตามกำแพงจนเข้ามากลืนกินตัวเธอเอง
แต่คุซามะเลือกใช้ “ศิลปะเป็นเครื่องมือบำบัดจิตใจ” เธอวาด ลายจุด (Polka Dots) ซ้ำแล้วซ้ำเล่า เพื่อดึงสติ ตรึงตัวเองไว้กับความจริง และเปลี่ยนบาดแผลทางจิตใจให้กลายเป็นพลังแห่งการสร้างสรรค์
จนในปี 1957 คุซามะเดินทางสู่มหานครนิวยอร์กเพื่อแสวงหาเสรีภาพทางศิลปะ แม้ต้องฟันฝ่าอุปสรรคทั้งการถูกเอารัดเอาเปรียบและภาวะซึมเศร้า แต่ผลงานอาวองการ์ดของเธอก็สร้างแรงสั่นสะเทือนครั้งใหญ่ ทั้งงานจิตรกรรม ประติมากรรม ศิลปะจัดวาง Performance Art และวรรณกรรม
เมื่อกลับสู่ญี่ปุ่นในปี 1973 เธอตัดสินใจเข้าพักในโรงพยาบาลจิตเวชด้วยความสมัครใจ พร้อมจัดสรรเวลาไปทำงานที่สตูดิโอใกล้เคียง แถลงการณ์ระบุว่าเธอ “วาดภาพจนถึงช่วงสุดท้ายของชีวิตโดยไม่เคยวางพู่กัน”
ด้านอิทธิพลของคุซามะไม่ได้หยุดอยู่แค่ในหอศิลป์ แต่ยังส่งผลต่อโลกแฟชั่นและ Pop Culture เช่น ความร่วมมือกับ Louis Vuitton (2023) ที่นำลายจุดไปแต่งแต้มบนกระเป๋าและแลนด์มาร์คทั่วโลก
นอกจากนี้ นิทรรศการของเธอยังทำลายสถิติผู้เข้าชมสูงสุดต่อเนื่อง เช่น ที่ NGV เมลเบิร์น (2024-2025) มีผู้เข้าชมกว่า 570,000 คน และในปี 2026 ผลงานของเธอยังจัดแสดงที่ Museum Ludwig (โคโลญจน์) และ Stedelijk Museum (อัมสเตอร์ดัม) ขณะที่นิทรรศการ KUSAMA’s POP ที่โตเกียว ยังคงเปิดให้ชมจนถึงวันที่ 30 สิงหาคม 2569 ตามเจตนารมณ์เดิม
ตลอด 97 ปี… ชื่อของ “ยาโยอิ คุซามะ” ได้พิสูจน์แล้วว่า มนุษย์สามารถใช้ศิลปะและความมุ่งมั่นในการเยียวยาตนเองและจุดประกายความหวังให้แก่ผู้อื่น แม้ร่างกายของเธอจะจากไป แต่ “จุดเล็กๆ” นับล้านจุดที่เธอแต้มไว้ จะยังคงสร้างจักรวาลในใจของผู้คนตลอดกาล..
