ทั้งนี้ เกี่ยวกับอุปกรณ์ชนิดนี้ ประพจน์ รัตตมณี และ ดนัย วันทนากร คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.) ให้ข้อมูลน่าสนใจไว้ ดังนี้
“Launching Gantry” หรือ “LG” เป็นอุปกรณ์โครงเหล็กเลื่อนที่นิยมนำมาใช้ในงานติดตั้งชิ้นคานคอนกรีตอัดแรงรูปกล่องสำเร็จ (Segmental box girder) สำหรับงานก่อสร้างถนน สะพาน และทางวิ่งของรถไฟฟ้า เพราะสามารถก่อสร้างได้อย่างรวดเร็วแบบทีละช่วงเสา (Span-by-Span) เพราะช่วยให้สามารถใช้ทรัพยากรน้อยลง รวมทั้งลดระยะเวลา และประหยัดงบประมาณค่าก่อสร้าง โดยเครื่องจักรนี้ประกอบด้วยรอกที่ใช้ยกชิ้นส่วนสำเร็จรูปกล่องแต่ละชิ้นจากด้านล่างขึ้นมาเรียงต่อกัน ตามระดับความสูงที่กำหนดในแบบจนเต็มตลอดความยาวของช่วงสะพานหรือการก่อสร้าง จากนั้นจึงอัดแรง (Post tension) ให้คอนกรีตด้วยการร้อยเส้นลวดอัดแรง (PC strand) ผ่านชิ้นส่วนทุกชิ้นแล้วดึงปลายอีกด้านให้เส้นลวดยืดออก โดยชิ้นส่วนสำเร็จที่ติดตั้งนั้นมีรูปแบบแตกต่างกันในแต่ละตำแหน่ง แบ่งได้เป็น 3 ประเภท คือ 1.ชิ้นส่วนรับแรงที่ถ่ายมาจากลวดอัดแรง (Pier segment) มีลักษณะเป็นชิ้นส่วนที่ตันกว่าชิ้นโดยจะวางอยู่ที่หัวเสาทั้งสองข้างของช่วงสะพาน 2.ชิ้นส่วนสร้างแรงยกตัว (Deviator segment) เป็นชิ้นส่วนกลวงที่เสริมคานไว้ตรงกลาง เพื่อบังคับทิศทางการร้อยเส้นลวดอัดแรงให้ตรงตามการออกแบบและช่วยให้เกิดแรงยกตัวของชิ้นส่วนขณะอัดแรง 3.ชิ้นส่วนมาตรฐาน (Standard segment) มีลักษณะเป็นชิ้นส่วนกลวงตรงกลางที่ใช้คอนกรีตและเหล็กเสริมในปริมาณน้อยที่สุด โดยวางอยู่ระหว่าง Pier segment และ Deviator segment
ขณะที่ “ส่วนประกอบ” ของ LG หรือ Launching gantry มีส่วนประกอบสำคัญหลายส่วนที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ฐานรองรับน้ำหนัก (Support) ใช้เพื่อรับ Main truss โดยมีอยู่ 3 ตัวจัดวางด้านหน้า กลาง และหลัง ที่สามารถเคลื่อนย้ายได้ด้วยรอกไฟฟ้า และทำการยกขึ้นหรือหดลงตามแนวดิ่งด้วยระบบไฮดรอลิก, ฐานรองรับน้ำหนักชั่วคราว (Leg) ใช้สำหรับรับน้ำหนัก Main truss เช่นกัน แต่เป็นแบบชั่วคราวในบางช่วงเวลาเท่านั้น โดยมีอยู่ 2 ตัวที่ด้านหน้าและหลัง ซึ่งยืดหรือหดได้ด้วยระบบเกลียวหมุน, ชิ้นส่วนแบบโครงหักฉาก (Portal frame) ใช้ติดตั้งบนเสาที่มีจุดรองรับน้ำหนักแบบ Pot bearing เพื่อปรับระดับจากหัวเสาขึ้นมาให้อยู่ในระดับเดียวกันกับระดับของชิ้นส่วน Pier segment โดยเมื่อเลื่อนเครื่องจักรไปข้างหน้าแล้วจะทำให้ได้ระดับความสูงเท่ากัน, ค้ำยันหัวเสา (Pier bracket) ใช้เพื่อถ่ายน้ำหนักชั่วคราวปลาย Main truss ผ่านขาค้ำหน้าในขณะที่ Main truss ยื่นปลายด้านหนึ่งออกไปข้างหน้ามาก, รอกไฟฟ้า (Winch) ควบคุมสั่งงานด้วยรีโมท เพื่อใช้ยกชิ้นส่วนคานขึ้นมาอยู่ในระดับการติดตั้งและเลื่อนชิ้นส่วนให้เข้าชิดติดกันตามตำแหน่งที่ระบุในแบบ
นอกจากส่วนประกอบสำคัญแล้ว Launching gantry หรือ LG ยังมีกระบวนการต่าง ๆ เกี่ยวข้องอีกถึง 4 กระบวนการ คือ การตรวจวัดงานสำรวจ (Survey) ที่จะเริ่มกระบวนการเมื่อแขวนชิ้นส่วนสำเร็จเป็นที่เรียบร้อยตลอดทั้งช่วงสะพาน เพื่อปรับระดับของช่วงสะพานขึ้นหรือลงและปรับระนาบของชิ้นส่วนทั้งหมดให้ตรงตามแบบ, การเชื่อมรอยต่อ (Wet joint) ระหว่างชิ้นส่วนที่อยู่ชิดเสากับ Pier segment ที่วางอยู่บนหัวเสา เนื่องจากหลังปรับแนวและระดับชิ้นส่วนทั้งหมดแล้วจะทำให้เกิดช่องว่างเป็นรอยต่อใกล้หัวเสา จึงต้องใช้ก้อนคอนกรีตทรงลูกบาศก์ทากาวอีพ็อกซีอัดแทรกลงช่องว่างเพื่อดันชิ้นส่วนให้ตรึงแน่นและยึดติด เพื่อเชื่อมสะพานหรือทางวิ่งให้มีความต่อเนื่องกัน, การติดตั้งกระเช้าสำหรับงานดึงลวดอัดแรง เนื่องจากการร้อยและดึงลวดอัดแรงจะกระทำที่ช่วงปลายสะพานหรือทางวิ่งซึ่งเป็นพื้นที่โล่งกลางอากาศ กระเช้าจึงเป็นอุปกรณ์เพื่อให้คนงานมีพื้นที่ยืนปฏิบัติงานได้อย่างสะดวกและปลอดภัย, การขนส่งอุปกรณ์ช่วยในการยกติดตั้งกลับคืนโรงงาน เมื่อกระบวนการติดตั้งเสร็จสิ้นแล้ว จะต้องทำการปลดวัสดุอุปกรณ์ช่วยยกที่ติดมาพร้อมกับชิ้นส่วนสำเร็จส่งกลับคืนโรงงาน เพื่อจะได้นำไปใช้ติดตั้งเข้ากับชิ้นส่วนสำเร็จของช่วงเสาอื่น ๆ ต่อไปนั่นเอง
นี่เป็นข้อมูลเกี่ยวกับ “Launching Gantry” หรือ “LG” อุปกรณ์โครงเหล็กเลื่อนที่นิยมนำมาใช้ในการก่อสร้างปัจจุบัน ที่ถูกยึดโยงว่า มีส่วนเกี่ยวข้องกับอุบัติเหตุ “เครนถล่ม-เครนร่วง” หลายเหตุการณ์ที่ผ่านมา จนเกิดคำถามว่าอุบัติเหตุร้ายแรงที่เกิดขึ้นซ้ำซากเช่นนี้!! สรุปแล้วมีสาเหตุจากอุปกรณ์ชำรุด หรือเกิดขึ้นเพราะความบกพร่องของคน!!.
ทีมสกู๊ปเดลินิวส์
ข้อมูล : วารสารวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ปีที่ 26 ฉบับที่ 2 พฤษภาคม-สิงหาคม 2562
