เรื่องนี้ นพ.สกานต์ บุนนาค รองอธิบดีกรมการแพทย์ อธิบายเพิ่มเติมว่า “ต่อมลูกหมาก” มีหน้าที่สร้างน้ำหล่อลื่นระหว่างมีเพศสัมพันธ์และสารเลี้ยงอสุจิ ผู้ชายมีอายุมากขึ้นต่อมลูกหมากจะโตขึ้น หากเซลล์ในต่อมลูกหมากเติบโตเร็วผิดปกติหรือลุกลามไปยังอวัยวะอื่นได้ นั่นก็คือ “มะเร็งต่อมลูกหมาก”
มะเร็งต่อมลูกหมาก ระยะเริ่มต้น อาจจะไม่มีอาการหรือสัญญาณเตือนใด ๆ มักจะตรวจพบจากการตรวจสุขภาพประจำปีหรือการพบสารคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากในเลือด (Serum PSA: Serum Prostatic Antigen) สูงเกินค่าปกติ และ ต่อมาเซลล์มะเร็งมีการขยายตัวจนเบียดท่อปัสสาวะจนทำให้มีอาการปัสสาวะลำบาก ปัสสาวะไม่พุ่ง กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ ปวดแสบ
เวลาปัสสาวะ ปัสสาวะหรืออสุจิมีเลือดปน ซึ่งอาการนี้คล้ายกับโรคต่อมลูกหมากโต ต้องให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญวินิจฉัยแยกโรค และหากมะเร็งเข้าสู่ระยะลุกลามอาจทำให้เกิดอาการปวดหลังหรือปวดสะโพก กระดูกหักโดยไม่ทราบสาเหตุ น้ำหนักลด ขาบวม หรือตัวเหลืองตาเหลืองได้
ขณะที่ นพ.สมชาย ธนะสิทธิชัย ผู้อำนวยการสถาบันมะเร็งแห่งชาติ ระบุว่า มะเร็งต่อมลูกหมาก พบมากในผู้สูงอายุ ความเสี่ยงมากขึ้นเมื่ออายุ 50 ปีขึ้นไป โดยเฉพาะพ่อ พี่ชาย หรือน้องชาย เป็นมะเร็งต่อมลูกหมากจะมีความเสี่ยงมากขึ้น โรคนี้ยังสัมพันธ์การกินอาหาร ได้แก่ ได้รับแคลเซียมในปริมาณสูงมากกว่า 2 กรัม/วัน เนื้อสัตว์ที่ไหม้เกรียม หรือไขมันอิ่มตัวจากสัตว์ น้ำหนักเกิน สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ ใช้ฮอร์โมนเพศแอนโดรเจน ต่อมลูกหมากอักเสบเรื้อรัง และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
ดังนั้นแนะนำผู้ชายอายุ 45-75 ปีตรวจร่างกายด้วยวิธีคลำต่อมลูกหมากทางทวารหนัก ร่วมกับการตรวจระดับสารคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากในเลือด ถ้าตรวจพบค่าสูงมากกว่า 4 นก./มล. หรือคลำพบก้อนในต่อมลูกหมาก จะบ่งถึงภาวะเสี่ยงในการเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก จึงทำการเจาะเก็บชิ้นเนื้อต่อมลูกหมากทางทวารหนักแบบสุ่ม เพื่อนำไปตรวจหาเซลล์มะเร็งต่อไป
อย่างไรก็ตามปัจจุบันก็การใช้เอกซเรย์คลื่นแม่ เหล็กไฟฟ้าบริเวณต่อมลูกหมาก (Multiparametric MRI Prostate) ถ้ามีบริเวณที่น่าสงสัยว่ามีมะเร็งต่อมลูกหมาก ก็จะนำภาพเอกซเรย์เป็นแผนภาพนำทางในการเจาะชิ้นเนื้อต่อมลูกหมาก (MRI Fusion-targeted Prostate Biopsy) ช่วยลดจำนวนชิ้นเนื้อที่ต้องเจาะเก็บ ลดการเจาะชิ้นเนื้อในรายที่ความเสี่ยงต่ำ และเพิ่มโอกาสที่จะเจอมะเร็งต่อมลูกหมากที่มีนัยสำคัญมากยิ่งขึ้น
นพ.พร้อมวงศ์ งามวุฒิวงศ์ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านศัลยศาสตร์มะเร็งทางเดินปัสสาวะ สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กล่าวเสริมว่า การรักษามะเร็งต่อมลูกหมากขึ้นอยู่กับระยะและความรุนแรงของโรค พิจารณาร่วมกับอายุและสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย ตั้งแต่การตรวจติดตาม เฝ้าระวังเชิงรุกในผู้ป่วยสูงอายุหรืออยู่ในกลุ่มที่มะเร็งมีความสามารถลุกลามต่ำ ไปจนถึงการผ่าตัดนำต่อมลูกหมากออก (Radical Prostatectomy) การใช้ยาลดฮอร์โมนเพศชาย การฉายรังสี การฝังแร่ การให้ยาเคมีบำบัด การผ่าตัดตัดอัณฑะ รวมถึงการให้ภูมิคุ้มกันบำบัด
การผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมาก โดยมี 2 วิธีที่นิยมคือ การผ่าตัดต่อมลูกหมากออกทั้งหมดผ่านกล้อง (Laparoscopic Radical Prostatectomy) และการผ่าตัดต่อมลูกหมากออกทั้งหมดโดยใช้หุ่นยนต์ช่วย (Robotic-assisted Laparoscopic Radical Prostatectomy) ที่ควบคุมโดยศัลยแพทย์ ทำให้มีความแม่นยำในการเก็บเส้นประสาทที่ช่วยเรื่องการแข็งตัวของอวัยวะเพศได้ดีมากยิ่งขึ้น และช่วยลดระยะเวลา และการเสียเลือดระหว่างการผ่าตัด
นอกจากนี้ ปัจจุบันยังมีวิธีการรักษามะเร็งต่อมลูกหมากแบบเฉพาะ (Focal Therapy) ซึ่งจะทำลายเฉพาะก้อนเนื้อร้าย เก็บรักษาเนื้อต่อมลูกหมากส่วนที่เป็นปกติไว้ให้ได้มากที่สุด ซึ่งจะช่วยรักษาสมรรถภาพทางเพศและลดปัญหาปัสสาวะเล็ด เมื่อเทียบกับการผ่าตัดใหญ่
ทั้งนี้ การตรวจคัดกรองโดยเจาะหาสารคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากในเลือดในกลุ่มเสี่ยงหรือมีอาการของมะเร็งต่อมลูกหมาก ทำให้ตรวจพบผู้ป่วยเพิ่มขึ้น และพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้นมากขึ้น ซึ่งเพิ่มโอกาสการรักษาให้หายขาดได้ อย่างไรก็ตาม การดูแลสุขภาพโดยทั่วไปให้แข็งแรง งดสูบบุหรี่ งดการดื่มแอลกอฮอล์ หลีกเลี่ยงบริโภคเนื้อสัตว์ติดมันที่ไหม้เกรียม ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ก็จะทำให้ห่างไกลจากโรคมะเร็งร้าย และมีสุขภาพทั้งทางร่างกายและจิตใจที่สมบูรณ์แข็งแรง.
อภิวรรณ เสาเวียง
