เมื่อวันที่ 4 ต.ค. น.ส.วรรณนิดา นพสิทธิ์ สส.ชลบุรี พรรคประชาชน เปิดเผยว่า ที่ผ่านมานายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ สส.บัญชีรายชื่อและหน้าพรรคประชาชน พร้อม สส. ของพรรค ได้รับหนังสือร้องเรียนจากกลุ่มผู้ค้ารายย่อย พ่อค้าแม่ค้า ผู้พิการ ผู้สูงอายุ ผู้ค้าสลากกินแบ่งรัฐบาล เพื่อให้แก้ไขร่าง พ.ร.บ.สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล พ.ศ. …. ที่เอื้อกลุ่มค้าสลากออนไลน์หรือเอกชน โดยมองว่าร่างกฎหมายดังกล่าวกระทบในหลายมิติ ที่สำคัญคือทำให้กลุ่มออนไลน์หรือเอกชนเข้ามามีบทบาทมากขึ้น จนมีผลกระทบทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง โดยผลกระทบต่อผู้ค้ารายย่อยคือพ่อค้าแม่ค้าทั่วไป ผู้พิการและผู้สูงอายุ คือทำให้สูญเสียรายได้ที่เป็นอาชีพหลัก คนขายสลากแผงขายอาจขายไม่ได้อีกต่อไป เพราะลูกค้าไปซื้อออนไลน์ที่สะดวกกว่า
น.ส.วรรณิดา กล่าวต่อว่า นอกจากนั้นยังทำให้ต้นทุนสลากสูงขึ้น หากกฎหมายบังคับให้ลงทะเบียนหรือใช้ระบบดิจิทัล เพราะต้องซื้ออุปกรณ์ มือถือ อินเทอร์เน็ต และเรียนรู้ระบบใหม่ ทำให้กลุ่มผู้ค้ารายย่อยถูกกีดกัน หากกฎหมายกำหนดให้ตัวแทนต้องมีคุณสมบัติ เช่น มีทุนประกันหรือระบบออนไลน์ ส่งผลให้ผู้พิการ ผู้สูงอายุเสียสิทธิได้ ที่สำคัญยังเสี่ยงต่อโทษทางอาญา หากไม่เข้าระบบใหม่แล้วขายผ่านช่องทางที่ไม่อนุญาตอาจโดนโทษหนัก
น.ส.วรรณิดา กล่าวต่ออีกว่า ส่วนผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคม ทำให้เกิดการกระจุกตัวของรายได้ เงินหมุนเวียนจากสลากที่เคยกระจายสู่ผู้ค้ารายย่อยหลายแสนคน จะไปอยู่ในมือแพลตฟอร์มใหญ่หรือรัฐ ลดโอกาสการพึ่งพาตนเองของผู้สูงอายุและผู้พิการจำนวนมาก ที่พึ่งพาอาชีพขายลอตเตอรี่ในการยังชีพ ถ้าไม่มีอาชีพนี้ อาจตกสู่ภาวะเปราะบาง ทั้งยังสร้างความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล คนรุ่นใหม่เข้าถึงออนไลน์ง่าย แต่ผู้สูงอายุจำนวนมากเข้าไม่ถึง เกิดช่องว่างทางเศรษฐกิจ และยังทำให้สังคมเสี่ยงการพนันมากขึ้น เพราะร่างกฎหมายใหม่เปิดทางให้ “สลากกีฬา / ล็อตโต / สลากออนไลน์” ซึ่งเสี่ยงทำให้คนติดการพนันง่ายขึ้น โดยเฉพาะเยาวชน
น.ส.วรรณิดา กล่าวต่อไปอีกว่า ส่วนผลกระทบด้านกฎหมายและการกำกับดูแล ทำให้เกิดการผูกขาดสัมปทาน เอกชนรายใหญ่ที่ได้สิทธิเข้าสัมปทานจะมีอำนาจเหนือตลาด ขณะที่รายย่อยถูกกันออก จะมีการใช้เรื่องดุลพินิจมากเกินไป เพราะคณะกรรมการสลากรัฐบาลมีอำนาจกว้างมาก เสี่ยงถูกใช้เอื้อประโยชน์เฉพาะกลุ่ม จนทำให้เกิดความไม่โปร่งใส การให้สิทธิเอกชนร่วมทุนหรือรับสัมปทานนั้น หากไม่โปร่งใสอาจนำไปสู่การทุจริตได้
สส.ชลบุรี พรรคประชาชน กล่าวอีกว่า ขณะที่ผลกระทบทางการเมือง กฎหมายดังกล่าวจะทำให้เกิดเสียงวิจารณ์จากสังคม หากกฎหมายไม่คุ้มครองผู้ค้าแผง จะถูกโจมตีว่ารัฐบาลทอดทิ้งคนเล็ก ๆ สร้างความไม่พอใจของกลุ่มผู้ค้า ซึ่งผู้ค้าลอตเตอรี่ที่มีอยู่ทั่วประเทศอาจรวมตัวกันประท้วง เพราะเห็นว่าเสียสิทธิ จึงเป็นความเสี่ยงทางนโยบาย หากเปิดให้เอกชนรายใหญ่ทำธุรกิจสลากมากขึ้นจนอาจถูกมองว่าเอื้อทุนใหญ่
น.ส.วรรณิดา กล่าวต่อไปอีกว่า ทั้งนี้ยังมีผลกระทบต่อพฤติกรรมผู้ซื้อ ที่คนหันไปซื้อออนไลน์ เพราะสะดวก ไม่ต้องเดินหาเลข ลดโอกาสพบผู้ค้ารายย่อย ลูกค้าที่เคยพูดคุย ซื้อจากแผง อาจหายไป เร่งความเสี่ยงติดการพนันเร็วขึ้น เพราะสลากแบบใหม่ (เช่น ลอตเตอรี่รู้ผลทันที, สลากกีฬา) อาจทำให้คนซื้อซ้ำ ๆ จนควบคุมยาก ดังนั้นสรุปผลกระทบหลักคือ การเบียดผู้ค้ารายย่อยออกจากระบบ เพิ่มอำนาจทุนใหญ่และรัฐ สร้างความเหลื่อมล้ำและความเสี่ยงติดการพนันในสังคม ถ้าเป็นภาษากฎหมายคือ ยกเลิก พ.ร.บ.ปี 2517 แล้วตราฉบับใหม่ขึ้นมาแทน แต่ถ้าเป็นภาษาการเมืองพูดในสภา สื่อสารกับประชาชน จะใช้คำว่าการเปลี่ยนกฎหมายสลากฯ ครั้งใหญ่ หรือการออกกฎหมายสลากฯ ฉบับใหม่ จะเข้าใจง่ายกว่า
