เมื่อวันที่ 15 พ.ค. 2569 ที่โรงแรมทรี ซิกตี้ไฟว์ อ.บางละมุง จ.ชลบุรี ในกิจกรรมสัมมนาสื่อมวลชนสัญจร ครั้งที่ 1 การเลือกตั้งกรุงเทพมหานครและเมืองพัทยา นายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต. เปิดใจถึงการทำงานของ กกต. ว่า ทุกการเลือกตั้ง ตนอยากจะพูดคุยเรื่องคนคาดหวังกับ กกต. ความคาดหวังทุกอย่าง กกต. ทราบดี
ส่วนมากประเด็นที่สังคมวิพากษ์วิจารณ์คือ กกต. เราไม่ยึดโยงกับประชาชน หรือตั้งคำถามว่า กกต. เป็นไปตามที่รัฐธรรมนูญออกแบบไว้หรือไม่ จริงๆ ความสำคัญหรือความจำเป็นขององค์กรอิสระ อย่าง กกต. ป.ป.ช.ศาลรัฐธรรมนูญ ผู้ตรวจการแผ่นดิน ทั้งหมดมีความจำเป็น มีที่มาที่ไป องค์กรอิสระพวกนี้ขึ้นมาเพราะระบบการเมืองที่ไม่สามารถตอบสนองต่อประชาชนได้ หรือการเมืองรูปแบบประชาธิปไตยแบบคลาสสิกมีข้อจำกัด
ตอนที่ยังไม่มีองค์กรอิสระ เขาเรียกว่าประชาธิปไตยแบบคลาสสิก คืออำนาจอธิปไตยของประชาชน แต่องค์กรอิสระเกิดจากหลักการ ‘ประชาธิปไตยของชาติ’ ชาติมีมากกว่าประชาชน องค์กรอิสระขึ้นมาเพื่อตรวจสอบฝ่ายการเมือง ทุกประเทศ องค์กรอิสระยึดโยงกับประชาชนอยู่แล้ว แล้วแต่รูปแบบของแต่ละประเทศ ประเทศไทยเลือกผ่านวุฒิสภา ก็อยู่ที่ว่าวุฒิสภาของเราออกแบบเป็นอย่างไร
จะบอกว่าไม่ยึดโยงก็ได้ มันอยู่ที่การออกแบบ แต่ไม่ได้บอกว่าองค์กรอิสระปัจจุบันไม่ได้ทำงานเพื่อประเทศชาติ ท่านอาจจะไม่สบายใจเรื่องที่มาจากวุฒิสภาก็ได้ เพราะท่านบอกว่าองค์กรอิสระไม่ยึดโยง ซึ่งวุฒิสภาก็ออกแบบมาจากการเลือกของประชาชน ก็เป็นไปตามกฎหมาย
องค์กรอิสระมีเพื่อมาตรวจสอบฝ่ายการเมือง มันเป็นแบบนั้นจริงๆ องค์กรอิสระทั่วโลกเกิดขึ้นตามหลักประชาธิปไตยเป็นของชาติ ที่ยุโรปมีก่อนเรา เราเอาเขามา เพียงแต่ว่าจะอยู่อย่างไรให้มีความสุข สงบสุข ตอนนี้ผ่านประชามติมาแล้ว ก็ไปดูว่าควรจะเป็นอย่างไรต่อ
พูดภาษาชาวบ้านคือทำงานไม่ถูกใจชาวบ้าน มันมีหลายแบบ ถูกกฎหมาย ถูกใจทุกหลักการ ซึ่งถูกหลักการน่าจะดีที่สุด เพราะเป็นความยุติธรรมตามธรรมชาติ แต่ไม่ถูกใจประชาชน กฎหมายออกแบบแบบนี้ ไม่ว่าองค์กรอิสระหรือใครก็ตามต้องปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมาย บางครั้งความถูกใจทางการเมืองคือต้องการชนะ มีอยู่แค่นี้ เพียงแต่ว่าชนะ มันจะมีกฎเกณฑ์ที่เป็นธรรมได้อย่างไร แบบนี้ถึงจะเป็นทางออกของบ้านเมืองที่จะไปข้างหน้าได้ ตราบใดที่กฎหมายออกแบบอย่างหนึ่ง การปฏิบัติเป็นอีกแบบหนึ่ง ความต้องการของคน ซึ่งมีหลายกลุ่มหลายขั้ว เป็นอีกแบบหนึ่ง ลำบากแน่นอน
นายแสวง เล่าว่า ตนเคยเป็นหัวหน้าทีมงานร่างรัฐธรรมนูญ สมัยปี 2540 เราก็บอกว่าเรามีรัฐธรรมนูญที่ดีมาก แต่พอรัฐธรรมนูญ 2560 ถือว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่ปราบโกง แต่ดัชนีคอร์รัปชันของเราก็ไม่รู้ว่าร่วงไปอันดับที่เท่าไร อยู่ในท้ายๆ การเมืองก็ยังอยู่ที่เดิม การคอร์รัปชันก็ไม่ได้ดีไปกว่าเดิม สรุปแล้วอยู่ที่คน เพราะไม่ว่าเราจะแก้หรือจะมีกฎหมายดีอย่างไร ตนอยู่มา 3 รัฐธรรมนูญ คนที่มาจดทะเบียนทางการเมืองเป็นคนหน้าเดิม 100% ผู้สมัครก็คนเดิมไม่ได้เปลี่ยนไปไหน เปลี่ยนแต่กฎหมาย
ผู้มีสิทธิเลือกตั้งก็เป็นคนไทยเหมือนเดิม เราใช้ชุดความรู้เดิมกับกติกาใหม่ สุดท้ายก็ไม่ได้ไปไหน ลองมาคิดดูว่าปัญหาพวกนี้มันอยู่ตรงไหน เราจะปฏิรูปองค์กรอิสระอย่างเดียวพอหรือไม่ หรือเราต้องหาได้มากกว่านี้เพื่อให้การเลือกตั้งดี
“ผู้เล่นดี ผู้เลือกดี กรรมการดี 3 อย่างนี้ดี มันก็ไปได้ดี ที่เล่าให้ฟัง เพราะคนคาดหวัง กกต. มาก เราก็พยายามทำสิ่งที่ท่านคาดหวัง ท่านรู้สึก เรารู้ว่าประชาชนต้องการอะไร แต่มันมีข้อจำกัดในเรื่องการต้องปฏิบัติให้เป็นไปตามกฎหมาย การแข่งขันต้องมีกติกา ไปทำตามใจฝ่ายไหนไม่ได้ ถ้าไปทำตามสิ่งที่ฝ่ายอยากได้ แสดงว่าบ้านเมืองไม่มีกฎเกณฑ์” นายแสวง กล่าว
