จัดเป็นไม้พุ่มหรือไม้ต้นเป็นเรือนยอดรูปไข่ หรือ กลมแผ่กิ่งก้านเป็นพุ่มแตกกิ่งเหนือลำต้นตั้งแต่ยังไม่ถึง 1 เมตร เปลือกต้นบางติดต้นมีสีเทาสากเล็กน้อย และมีปุ่มนูนของรอยกิ่งก้านที่หลุดร่วงไป เนื้อไม้สีเหลืองอ่อน หรือ สีขาวเปราะหักง่าย ใบเป็นใบประกอบแบบขนนก 2 ชิ้น เรียงสลับกันแต่ละก้านจะยาวประมาณ 15-20ซม. ซึ่งใน 1 ก้าน จะประกอบด้วยก้านของกลุ่มใบย่อย 5 ก้าน แตกออกตรงข้ามกัน โดยก้านใบย่อยจะยาวประมาณ 10-15 ซม.และจะประกอบไปด้วยใบย่อยลักษณะเรียวยาวสีเขียว ปลายมนคล้ายใบหอกกว้าง 2-5 มิลลิเมตร ยาว 0.5-2 มิลลิเมตร แตกออกตรงข้ามกัน 12-13 คู่ ฝักมีลักษณะแบน กว้าง 1.4-2 ซม.ยาว 10-20 ซม.โคนสอบ ปลายแหลมฝักมีสีเขียวเมื่ออ่อนแต่เมื่อแก่แล้วจะมีสีน้ำตาลดำ มีก้านฝักก้านยาว 0.6-1.3 ซม. ตรงกลางฝักมีรายนอนของเมล็ดเรียงกันเป็นแถวตามแนวยาวของฝัก และเมื่อฝักแก่จะแตกตามยาว ดอกออกเป็นช่อแบบกระจุกแน่นมีสีขาว โดยจะออกบริเวณง่ามใบและปลายกิ่งประมาณ 1-3 ช่อ มีก้านช่อดอกยาว 2-5 ซม. และมีกลีบเลี้ยง 5 กลีบ ยาวประมาณ 3 มิลลิเมตร โคนติดกันลักษณะเป็นรูประฆัง ส่วนปลายแยกเป็นสามเหลี่ยมเล็กๆ มีขน ส่วนกลีบดอกมี 5 กลีบ เป็นรูปช้อนยาว 5 มิลลิเมตร มีเกสรตัวผู้ 10 อัน เมื่อดอกบานเต็มที่จะกว้างประมาณ 2-2.5 ซม.
กระถินเป็นผักพื้นบ้านที่คนโบราณให้ความสำคัญ เพราะมีสรรพคุณเป็นยา โดยสามารถนำมาใช้รักษาโรคต่างๆ และใช้ในการบำรุงดูแลผิว ทำให้ผิวพรรณเปล่งปลั่งและมีสุขภาพดี รวมถึงภายในเมล็ดของกระถินก็ยังมีสารต้านอนุมูลอิสระที่จะช่วยป้องกันมะเร็งได้ ใช้เป็นอาหารสัตว์ สำหรับต้นกระถินนั้นจะใช้ในส่วนของยอด ฝัก และใบในการนำมาทำเป็นอาหารสัตว์ให้กับวัว ไก่ และแพะ ปลูกเป็นรั้วกันลมรอบบ้าน กระถินสามารถที่จะนำมาใช้ปลูกเป็นรั้วบ้านได้ โดยเฉพาะกระถินยักษ์ ซึ่งจะมีขนาดลำต้นใหญ่พอสมควร ดังนั้นหากนำมาปลูกเป็นแนวรอบรั้วบ้านก็จะช่วยทำแนวกันลมให้กับบ้านได้เป็นอย่างดี และที่สำคัญไม่จำเป็นที่จะต้องดูแลอะไรมากมาย เพราะกระถินสามารถที่จะเติบโตเองได้ตามธรรมชาติ
นอกจากนี้ยัง ช่วย รักษาโรคเบาหวาน เมล็ดกระถินสามารถที่จะนำมาชงเป็นชาเพื่อใช้ในการรักษาและควบคุมโรคเบาหวานได้ แต่ควรที่จะต้องเป็นเมล็ดกระถินแก่และผ่านการตากแห้งแล้วเท่านั้น หลังจากนั้นนำมาบดและผสมกับน้ำ แล้วดื่มวันละ 1 แก้ว เป็นประจำทุกวัน ใช้รักษาพยาธิ เมล็ดแก่ของกระถินสามารถนำมาใช้เป็นยาถ่ายพยาธิตัวกลมได้ รักษาอาการนอนไม่หลับ เมล็ดแก่และใบของกระถินสามารถช่วยแก้อาการนอนไม่ไหลับได้ แก้ร้อนใน ยอดและฝักของกระถินสามารถนำมารับประทานเป็นผักสดแก้อาการร้อนในกระหายน้ำได้
แต่ก็ยังมีข้อควรระวังเพราะ กระถินสามารถดูดซึมซิลิเนียมจากดินมาสะสมไว้ได้ในปริมาณมาก เมื่อเรารับประทานกระถินเข้าไปมากๆ หรือรับประทานเป็นประจำ อาจจะทำให้เกิดพิษขึ้นในร่างกายได้ เช่น อาการผมร่วงง่าย อาการทางผิวหนังผิวบวมแดงลอก ในเมล็ดและใบอ่อนของกระถินนั้น พบสารมิโมซีนในปริมาณสูง ซึ่งเป็นสารพิษจะทำให้เกิดอาการเบื่ออาหาร ต่อมไทรอยด์โต เกิดโรคคอหอยพอก มีอาการทางประสาท แต่สามารถลดสารนี้ลงได้จากการแช่น้ำหรือการต้มก่อนนำมารับประทาน ผู้ที่เป็นโรคเกาต์ จะต้องงดเว้นหรือหลีกเลี่ยงการรับประทานยอดกระถิน เพราะมีกรดยูริคสูงอาจทำให้อาการของโรคเกาต์กำเริบหนักได้ ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังควรหลีกเลี่ยงการบริโภคกระถิน เนื่องจากกระถินที่มีปริมาณโพแทสเซียม สูง ทำให้เกิดภาวะโพแทสเซียมเกิน ซึ่งจะทำให้ไตต้องทำงานหนักมากขึ้น
