“เอ็ตด้า” จับมือพันธมิตรเร่งออกแบบกรอบธรรมาภิบาลจริยธรรม AI เพื่อการศึกษาไทย

ดร.ชัยชนะ มิตรพันธุ์ ผู้อำนวยการ  สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์  (เอ็ตด้า)  เปิดเผยว่า เอ็ตด้า กับหน่วยงาน  พันธมิตรทั้งในระดับประเทศและระดับสากล ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) องค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย (UNICEF Thailand) และคณะผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยศิลปากร จัดการประชุมระดมสมอง “AI Governance and Ethical Standards for Thai Education Focus Group”  เพื่อเพื่อเปิดพื้นที่ให้ทุกภาคส่วนร่วมออกแบบกรอบธรรมาภิบาลและมาตรฐานจริยธรรม AI ที่สอดคล้องกับบริบทของระบบการศึกษาไทยและสามารถนำไปใช้ได้จริง ได้อย่างปลอดภัย เป็นธรรม โปร่งใส และคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของผู้เรียน

“AI กำลังก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของระบบการศึกษา ทั้งในระดับโลกและประเทศไทย โดยมีศักยภาพในการสนับสนุนการเรียนรู้เฉพาะบุคคล หรือ Personalized Learning ช่วยให้ครูสามารถออกแบบการเรียนการสอนได้ตรงกับความต้องการของผู้เรียน และเปิดโอกาสใหม่ในการยกระดับคุณภาพการศึกษาอย่างทั่วถึง”

อย่างไรก็ตาม การนำ AI มาใช้ในภาคการศึกษาไม่อาจมองเฉพาะประโยชน์ด้านประสิทธิภาพหรือความทันสมัยของเทคโนโลยีเท่านั้น แต่ต้องดำเนินควบคู่กับการบริหารจัดการความเสี่ยงอย่างรอบด้าน ทั้งการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล อคติของอัลกอริทึม ความโปร่งใสของระบบ ความไม่เท่าเทียมในการเข้าถึงเทคโนโลยี ตลอดจนผลกระทบต่อสิทธิ โอกาส และพัฒนาการของผู้เรียน โดยเฉพาะเด็กและเยาวชนในกลุ่มเปราะบาง

ETDA ในฐานะหน่วยงานสำคัญในการผลักดัน AI Governance ของประเทศ มุ่งส่งเสริมให้ทุกภาคส่วนนำ AI ไปประยุกต์ใช้อย่างรับผิดชอบ โปร่งใส ปลอดภัย และสอดคล้องกับมาตรฐานสากล จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงหลักการด้าน AI Governance เข้ากับบริบทการใช้งานจริงของภาคการศึกษา ผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากผู้ที่เกี่ยวข้องโดยตรง เพื่อนำไปสู่การออกแบบกรอบกำกับดูแลที่ไม่เป็นเพียงข้อเสนอเชิงนโยบาย แต่สามารถใช้เป็นแนวทางสำหรับสถานศึกษา ครู ผู้บริหาร ผู้พัฒนาเทคโนโลยี และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการตัดสินใจเลือก พัฒนา และใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบ

การประชุมครั้งนี้มีผู้เข้าร่วมกว่า 100 คน จาก 4 กลุ่มสำคัญ ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา ศึกษานิเทศก์ ครู และผู้ปกครอง ครอบคลุมทั้งระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา รวมถึงภาคีเครือข่ายจากภาครัฐ ภาคเอกชน ภาควิชาการ และภาคประชาสังคม โดยผู้เข้าร่วมได้ร่วมสะท้อนประสบการณ์ ปัญหา และความท้าทายจากการใช้ AI ในบริบทการศึกษาจริง ทั้งด้านการบริหารสถานศึกษา การจัดการเรียนรู้ การนิเทศการศึกษา การประเมินผล ตลอดจนมุมมองของครอบครัว เด็ก และเยาวชน โดยข้อเสนอและข้อหารือจากเวทีดังกล่าวจะถูกนำไปใช้เป็นข้อมูลสำคัญในการพัฒนาต้นแบบกรอบธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์สำหรับการศึกษาไทย หรือ AI Governance Framework for Education พร้อมจัดทำแนวปฏิบัติสำหรับการนำ AI ไปใช้อย่างเหมาะสม โดยยึดหลักสำคัญ ได้แก่ ความโปร่งใส (Transparency) ความรับผิดชอบ (Accountability) ความเป็นธรรม (Fairness) การคุ้มครองสิทธิและข้อมูลส่วนบุคคล ตลอดจนการคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

การดำเนินงานครั้งนี้สะท้อนบทบาทของ ETDA ในการผลักดัน AI Governance จากระดับหลักการสู่การปฏิบัติจริงในแต่ละภาคส่วน โดยเฉพาะภาคการศึกษา ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนาคนและประเทศ เพื่อให้ประเทศไทยสามารถใช้ประโยชน์จาก AI ได้อย่างเต็มศักยภาพ ควบคู่กับการสร้างความเชื่อมั่น ลดความเสี่ยง และไม่ทิ้งผู้เรียนกลุ่มใดไว้ข้างหลัง

โดย ETDA มุ่งหวังให้กรอบและแนวปฏิบัติที่เกิดขึ้นจากความร่วมมือครั้งนี้ เป็นจุดเริ่มต้นของระบบนิเวศการเรียนรู้ดิจิทัลที่ปลอดภัย เท่าเทียม และยั่งยืน พร้อมวางรากฐานให้เด็กและเยาวชนไทยสามารถเรียนรู้ อยู่ร่วม และเติบโตไปกับ AI ได้อย่างรู้เท่าทัน มีความรับผิดชอบ และพร้อมรับมือกับโลกอนาคต