การฝึกกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานหรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ “การออกกำลังกายแบบเคเกล” Kegel exercise ปรับพฤติกรรมการดื่มน้ำและการเข้าห้องน้ำ ใช้ยาในกลุ่มที่ช่วยลดการบีบตัวของกระเพาะปัสสาวะ และในบางรายอาจใช้เครื่องกระตุ้นไฟฟ้า หรือแม้แต่เทคโนโลยีใหม่อย่าง คลื่นกระแทกความเข้มต่ำ (LiESWT) ซึ่งช่วยฟื้นฟูการไหลเวียนเลือดและปรับสมดุลระบบประสาทได้ดี เพราะนี่เป็นภาวะที่รักษาได้ ทั้งด้วยการฝึกกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน การออกกำลังกายแบบเคเกล การหลีกเลี่ยงชา กาแฟ แอลกอฮอล์ก่อนกิจกรรม และในบางรายอาจใช้ยาควบคุมการหดตัวของกระเพาะปัสสาวะร่วมด้วย
เมื่อ ยารัก กับ ยาปัสสาวะ ไม่ได้รักกันเสมอไปอีกปัญหาที่พบบ่อยในคลินิกคือ “ยา” ที่ใช้รักษาทั้งสองภาวะนี้บางครั้งมีผลกระทบต่อกันโดยไม่ตั้งใจ ยารักษาโรคกระเพาะปัสสาวะไวเกิน ช่วยให้กลั้นปัสสาวะได้นานขึ้นจริง แต่บางรายอาจเกิดผลข้างเคียง เช่น ปากแห้ง คอแห้ง ท้องผูก หรือช่องคลอดแห้ง หรือ ลดการหลั่งน้ำอสุจิ ซึ่งกระทบต่อความสุขทางเพศได้ ในทางกลับกัน ยารักษาเสื่อมสมรรถภาพทางเพศ เช่น ซิลเดนาฟิล (ไวอากร้า) และ ทาดาลาฟิล (ซิอาลิส) ซึ่งช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือด ก็อาจทำให้ปัสสาวะบ่อยขึ้น หรือความดันโลหิตลดลง จนรบกวนจังหวะความสัมพันธ์ได้เช่นกัน
เรียกได้ว่า “ยารัก” กับ “ยาปัสสาวะ” บางทีก็ไม่ค่อยถูกกัน!
ดังนั้น หากมีทั้งอาการปัสสาวะไวเกินและปัญหาสมรรถภาพทางเพศ ควรปรึกษาแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะก่อนใช้ยา เพื่อปรับการรักษาให้เหมาะสมกับร่างกาย ไม่ควรซื้อยามากินเอง เพราะอาจทำให้ทั้งสองปัญหาแย่ลงพร้อมกันได้
สรุป โรคกระเพาะปัสสาวะไวเกินไม่ใช่แค่เรื่องของ “การเข้าห้องน้ำบ่อย” แต่เป็นภาวะที่เชื่อมโยงถึงสมดุลทางร่างกาย จิตใจ และความสัมพันธ์ การเข้าใจกลไกที่แท้จริง และได้รับการรักษาที่เหมาะสม จะช่วยให้ชีวิตกลับมาราบรื่นทั้งในเรื่องสุขภาพและความสุขทางเพศ.
ศ.เกียรติคุณ น.ท.ดร.นพ.สมพล เพิ่มพงศ์โกศล
รพ.รามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
