ทั้งนี้ จากจำนวนประชากรผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่องในเวลานี้ ที่สังคมไทยต้องมีแผนรับมือกับสถานการณ์นั้น หนึ่งในแนวคิดน่าสนใจที่เคยเสนอไว้ คือการ “สร้างตลาดงานให้ผู้สูงอายุ” เนื่องจากปัจจุบันมีผู้สูงอายุจำนวนมาก ที่ยังคง “มีไฟ” และ “ไม่เกษียณ” จากการทำงาน ซึ่งสังคมไทยน่าจะมีกลไกเพื่อ “สนับสนุน–ส่งเสริม” ให้ประชากรผู้สูงอายุกลุ่มนี้…
“เข้าถึงตลาดแรงงาน” ที่เหมาะกับช่วงวัย
หรือสร้าง “ตลาดแรงงานสำหรับผู้สูงอายุ”
ที่แนวคิดนี้เคยถูกจุดพลุมาแล้วสักพักใหญ่
ทั้งนี้ แม้แนวคิด “ส่งเสริมผู้สูงวัยเข้าถึงตลาดแรงงาน” จะถูกมองเป็นเรื่องดี-เป็นแนวคิดน่าสนใจ เพราะช่วยให้ “ผู้สูงวัยมีงานทำ-มีรายได้” แต่ก็มีประเด็นที่น่าคิดต่อว่า… จริง ๆ แล้วนั้น“ไทยมีความต้องการแรงงานกลุ่มสูงวัยแค่ไหน?”หรือ… “ต้องการสเปคผู้สูงวัยแบบใด?”โดยคำถามเกี่ยวกับเรื่องของ “สเปคแรงงานสูงวัยที่ตลาดต้องการควรเป็นเช่นไร?” ทาง รัตนศักดิ์ เจริญทรัพย์ นักศึกษาปริญญาเอก สาขาวิจัยประชากรและสังคม สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล เคยพยายามหาคำตอบ และสะท้อนไว้ผ่านบทวิเคราะห์ชื่อ “ผู้ประกอบการกำลังมองหาแรงงานสูงอายุไทยแบบไหน?”ที่เผยแพร่ไว้ทาง เว็บไซต์เดอะประชากร ซึ่งทาง “ทีมสกู๊ปเดลินิวส์” จะสะท้อนต่อข้อมูลเรื่องนี้…
ทาง รัตนศักดิ์ ได้สะท้อนไว้ โดยสังเขปมีว่า.. ทุกวันนี้เวลาออกไปนอกบ้าน สังคมคงคุ้นกับภาพ “ผู้สูงวัยให้บริการ” หรือ “คนทำงานสูงอายุ” มากขึ้น เช่น บริเวณแคชเชียร์คิดเงินตามซูเปอร์มาร์เก็ต หรือตามพื้นที่ศูนย์อาหาร รวมถึงตามลานจอดรถ จึงทำให้บางคนสงสัยว่า…นอกจากผู้สูงอายุจะมาทำงาน หรือให้บริการที่เคยเห็นแล้ว ผู้สูงอายุไทยยังมีการทำงานด้านใดอีกหรือไม่? …และงานเหล่านั้นมีลักษณะอย่างไรบ้าง?
และจากปุจฉาข้างต้น เพื่อคลายความสงสัยจึงค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับ “การทำงานของผู้สูงอายุในประเทศไทย” ที่จัดทำโดย สำนักงานสถิติแห่งชาติ ซึ่งใช้ข้อมูลการสำรวจภาวะการมีงานทำของประชากรไตรมาสที่ 3 พ.ศ. 2567 และการสำรวจแรงงานนอกระบบ พ.ศ. 2567 โดยพบว่า… ผู้สูงวัยอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 5.3 ล้านคนยังคงทำงานอยู่!!
นี่เป็นตัวเลขน่าสนใจของผู้สูงวัยที่ยังทำงาน
อย่างไรก็ดี เมื่อจำแนก “ชนิดงานที่ทำ” ทำให้พบว่า…งานที่แรงงานสูงอายุส่วนใหญ่ทำ สามารถแบ่งออกได้ ดังนี้… 1.ทำงานส่วนตัวโดยไม่มีลูกจ้าง 2.ผู้ช่วยธุรกิจครัวเรือนโดยไม่ได้รับค่าจ้าง 3.ทำงานเป็นลูกจ้าง และ ยังพบว่า… แรงงานสูงอายุส่วนใหญ่ทำงานในภาคเกษตรกรรม รองลงมาคือ ภาคบริการ ภาคการค้า ภาคการผลิต …เหล่านี้เป็นตัวเลขน่าสนใจเกี่ยวกับ “ชนิดของงานที่ผู้สูงอายุทำ” …ขณะที่ข้อมูลด้าน “การจ้างงานแรงงานสูงอายุ” นั้น พบว่า… ส่วนใหญ่เกิดจากการพบกันระหว่างความต้องการของผู้ประกอบการ กับความต้องการทำงานของผู้สูงอายุ …นี่เป็นข้อมูลน่าสนใจ
ส่วนอีกประเด็นที่ทาง รัตนศักดิ์ สนใจก็คือ… ปัจจุบัน ผู้ประกอบการต้องการแรงงานสูงอายุไปทำงานชนิดใด? และต้องการแค่ไหน? ซึ่งการสืบค้นข้อมูลใน เว็บไซต์หางานที่ส่งเสริมโดยหน่วยงานภาครัฐ ปี 2568 พบข้อมูลน่าสนใจในหัวข้อต่าง ๆ ดังต่อไปนี้… “ประเภทกิจการ” พบว่า… เกือบทั้งหมดเป็นผู้ประกอบการภาคบริการและการค้า ที่ต้องการแรงงานไปให้บริการผู้ประกอบการอีกต่อ ขณะที่ “ตำแหน่งงาน” พบว่า… อาชีพบาริสต้า–พนักงานร้านกาแฟเป็นตำแหน่งงานที่ต้องการผู้สูงอายุไปทำงานมากที่สุด รองลงมาคือ พนักงานประจำร้านและสาขา ผู้ช่วยพนักงานขาย พนักงานจัดเรียงสินค้า พนักงานกระจายสินค้า พนักงานเติมสินค้า พนักงานบริการลูกค้า …และเป็นข้อมูลเกี่ยวกับลักษณะงาน
นอกจากนั้นยังมีข้อมูลเกี่ยวกับ “ประเภทการจ้างงาน” ที่พบว่า… ผู้ประกอบการส่วนใหญ่นิยมจ้างผู้สูงอายุในรูปแบบงานประจำ และที่รองลงมาคือ งานชั่วคราว และ พาร์ตไทม์ ส่วน “อัตราค่าจ้างแรงงานสูงอายุ” นั้น ค่าจ้างต่อวันจะอยู่ที่ประมาณ 300-600 บาท ซึ่งส่วนมากผู้สูงอายุจะได้รับข้อเสนอจากผู้ประกอบการให้รับค่าจ้างรายวันมากที่สุดรองลงมาคือจ่ายค่าจ้างรายชั่วโมง โดยอยู่ที่ชั่วโมงละ 40-50 บาท ขณะที่ งาน รปภ. เป็นตำแหน่งงานที่ได้รับค่าจ้างรายวันสูงที่สุดในกลุ่มแรงงานสูงอายุ …เหล่านี้เป็นข้อมูลที่ฉายภาพ “ตลาดงานสูงวัย”ซึ่งมีการสะท้อนไว้เมื่อกว่า 2 ปีที่แล้ว…
ทั้งนี้ รัตนศักดิ์ เจริญทรัพย์ นักศึกษาปริญญาเอก สาขาวิจัยประชากรและสังคม สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล ผู้วิเคราะห์หัวข้อนี้ยังระบุไว้ด้วยว่า… แม้ความต้องการแรงงานสูงอายุดังกล่าวจะเป็นเพียงส่วนหนึ่งของความต้องการทั้งหมด แต่น่าจะทำให้เห็นภาพความต้องการแรงงานสูงวัยในไทยในปัจจุบัน ซึ่ง เป็นหน้าที่หน่วยงานรัฐที่จะต้องมียุทธศาสตร์ มีแผนส่งเสริม ทั้งในฝั่งผู้สูงอายุ เช่น การเตรียมความพร้อมด้านสุขภาพและทักษะแรงงาน รวมถึงสร้างนโยบายจูงใจผู้ประกอบการให้เลือกใช้แรงงานสูงวัย …ซึ่งการทำให้ซักเซสในวงกว้างก็จะดีในหลาย ๆ มิติแน่
ทั้งเป็นการ “รองรับสังคมสูงวัยของไทย”
และย่อม“ดีต่อภาวะเศรษฐกิจไทยด้วย”
ที่ช่วยให้ “ผู้สูงวัยมีรอยยิ้มที่ยังมีงานทำ”.
ทีมสกู๊ปเดลินิวส์
