ทั้งนี้ กรณี “ส่วย–สินบน” กรณี “ทุจริต–คอร์รัปชัน” ที่เกี่ยวกับ “เรือนจำ” ที่เพิ่งครึกโครมขึ้นนั้น…จะเช่นไรต่อไปนั่นก็ว่ากันไป อย่างไรก็ตาม ว่ากันถึง “เรือนจำ” ในภาพรวม ๆ จริง ๆ ก็เป็นที่โจษจันมานานแล้วว่า “ไม่ต่างอะไรกับแดนสนธยา??” และก็ไม่ใช่จะเฉพาะแค่เรือนจำในไทย เรือนจำทั่วโลกก็โจษจันเช่นนี้เช่นกัน…
มีรายงานขององค์กรระหว่างประเทศ…
ที่ได้ระบุถึง “ปัจจัยกระตุ้น” ไว้น่าสนใจ
ระบุถึง “สาเหตุคอร์รัปชันในเรือนจำ?”
เกี่ยวกับเรื่อง “ปัญหาทุจริตคอร์รัปชันในเรือนจำ” นั้น เรื่องนี้มีรายงานขององค์กรระหว่างประเทศที่เผยแพร่ข้อมูลไว้น่าสนใจ และน่าที่จะนำมาเทียบเคียงใช้เป็น “กรณีศึกษาแก้ปัญหาในประเทศไทย” ได้ โดยชุดข้อมูลที่ “ทีมสกู๊ปเดลินิวส์” จะสะท้อนต่อ ณ ที่นี้โดยสังเขป เป็นข้อมูลที่จัดทำไว้โดย Penal Reform International (PRI) ของ สหราชอาณาจักร และ U4 Anti-Corruption Resource Centre (U4) ของ นอร์เวย์ ซึ่งทั้ง 2 ประเทศนี้ต่างได้รับการยอมรับว่า “มีปัญหาทุจริตน้อยมาก” โดยเป็นข้อมูลที่จัดทำไว้เป็นรายงานในชื่อ “Corruption in prisons : A guide for detention monitors” เพื่อที่จะสะท้อนว่า…
“ในคุก” ก็ “มีปัญหาท้าทาย” ที่สำคัญ…
“เปราะบางต่อการเกิดทุจริตเป็นพิเศษ”
ทั้งนี้ ข้อมูลในรายงานฉบับดังกล่าวชี้ไว้ว่า… ด้วยมีลักษณะที่ง่ายที่จะเกิดความไม่สมดุลของอำนาจ และง่ายที่จะไม่โปร่งใส ทำให้ เรือนจำหลาย ๆ แห่งทั่วโลกนั้นเสี่ยงต่อการเกิดการทุจริตได้โดยง่าย และคงไม่สามารถปฏิเสธได้ว่า การจัดการปัญหาทุจริตในเรือนจำเป็นงานที่ซับซ้อนมาก โดย“รูปแบบการทุจริตในเรือนจำ” นั้นพบว่า “มีหลากหลาย!!” อาทิ… การ รับสินบน ของเจ้าหน้าที่ระดับกลางหรือระดับล่าง เพื่อให้ผู้ต้องขังเข้าถึงสิ่งจำเป็นพื้นฐาน การ ลักลอบนำเข้าสิ่งของต้องห้าม การ เอื้อผลประโยชน์ส่วนบุคคล ให้นักโทษบางคน การ ยักยอกเงินนักโทษ การ คุกคามทางเพศ เป็นต้น
นอกจากนี้ การ ใช้ความรุนแรงโดยไม่เหมาะสม รวมถึงการที่เจ้าหน้าที่ เพิกเฉยต่อกิจกรรมที่ผิดกฎหมายที่เกิดขึ้นภายในเรือนจำ นั้น ก็เข้าข่ายเป็นการ “คอร์รัปชัน–ทุจริต” ด้วยเช่นกัน และที่สำคัญปัญหาต่าง ๆ เหล่านี้ก็ยิ่งสะท้อนชัดเจนว่า “การทุจริตในเรือนจำ” มักมีความ “เกี่ยวข้องหรือเชื่อมโยงกับกลุ่มอาชญากรรมที่ถูกจัดตั้งขึ้นในเรือนจำ”
ขณะที่ “ปัจจัยกระตุ้น” ที่เพิ่มความเสี่ยงที่จะ “ทำให้เกิดการทุจริตในเรือนจำได้ง่ายขึ้น” นั้น ในรายงานนี้ก็ได้ชี้ไว้ถึง “7 ปัจจัยที่สำคัญ”ได้แก่… 1.เรือนจำมีทรัพยากรไม่เพียงพอ งบประมาณที่จำกัดทำให้การจัดหาสิ่งจำเป็นพื้นฐาน อาทิ อาหาร ยา สบู่ ฯลฯ ไม่เพียงพอ จึงเกิดช่องทางการทุจริตขึ้นได้ง่าย เช่น เจ้าหน้าที่เรียกรับสินบนเพื่อแลกกับสิ่งจำเป็น และยัง นำสู่ปัญหาการบริหารในเรือนจำด้วย นอกจากนี้ยังมี การจัดประเภทผู้ต้องขังไม่เหมาะสม ที่ก็เสี่ยงทำให้เกิดการทุจริตได้ง่าย, 2.ค่าตอบแทน–สภาพการทำงานที่ไม่ดี ที่สามารถกระตุ้นทำให้เจ้าหน้าที่บางคนง่ายที่จะหลุดเข้าสู่วงจรทุจริตได้ง่ายขึ้น
ถัดมา… 3.การไม่มีระบบตรวจสอบการใช้อำนาจ นี่จะเอื้อให้เจ้าหน้าที่สามารถตัดสินใจเองได้โดยที่ไม่ต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบ เช่น การเคลื่อนย้ายผู้ต้องขัง การอนุญาตให้ผู้ต้องขังบางคนเข้าถึงสิ่งจำเป็นพื้นฐานได้มากกว่านักโทษคนอื่น ๆ รวมจนถึงการเปิดโอกาสให้ญาติเข้าเยี่ยมได้สะดวกกว่าผู้ต้องขังรายอื่น ๆ และรวมถึง เอื้อต่อการทำให้เกิดระบบสินบน ทำให้เจ้าหน้าที่ง่ายต่อการรับสินบนจากนักโทษ เพื่อ แลกกับการที่นักโทษรายนั้นจะได้สิทธิพิเศษเหนือกว่าผู้ต้องขังคนอื่น ๆ เช่น การเข้าถึงโทรทัศน์ การออกกำลังกาย หรือแม้แต่การลักลอบนำสิ่งของต้องห้ามเข้าเรือนจำ เช่น โทรศัพท์มือถือ ยาเสพติด
4.ความสัมพันธ์ไม่เหมาะสมระหว่างผู้ต้องขังและเจ้าหน้าที่ ปัจจัยนี้จะนำไปสู่การปฏิบัติที่ไม่เหมาะสม โดยสิ่งที่กระตุ้นทำให้เกิดความสัมพันธ์ไม่เหมาะสมขึ้นนั้น มีสาเหตุต่าง ๆ อาทิ ความเครียดทางการเงิน ความเหงา ความไม่พอใจในที่ทำงาน, 5.จากกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างที่ขาดความรับผิดชอบ เป็นอีกปัจจัยซึ่งจะทำให้เพิ่มความเสี่ยงทำให้เกิดการทุจริตภายในเรือนจำได้ง่ายขึ้น เช่น การจัดหาหรือซื้อสินค้าหรือบริการที่ไม่ได้มาตรฐาน เพื่อแลกกับการได้รับสินบน รวมถึงการยักยอกเพื่อหาผลประโยชน์ใส่ตัว ตลอดจนการนำงบประมาณไปใช้อย่างไม่เหมาะสม หรือใช้งบประมาณเกินกว่าความจำเป็น
6.กลุ่มอาชญากรรมที่จัดตั้งขึ้นในเรือนจำ โดยกลุ่มดังกล่าวนี้สามารถที่จะสร้างกฎเกณฑ์และสร้างการปกครองของตนเองขึ้นมา ซึ่งกรณีนี้ก็จะง่ายต่อการนำสู่การทุจริตและละเมิดสิทธิมนุษยชนผู้ต้องขังคนอื่น ที่เป็นผลจาก เจ้าหน้าที่รับสินบนจากกลุ่มอาชญากรรมในเรือนจำ ทำให้ละเลยการควบคุมหรือบังคับใช้กฎซึ่งการรับสินบนกลุ่มอาชญากรรมในเรือนจำยังเป็นการยอมรับถึงการมีอยู่จริงของ “ผู้ต้องขังที่มีอิทธิพล”ด้วย, 7.ขาดกฎระเบียบที่บังคับใช้ได้จริง จากการมีวัฒนธรรมองค์กรไม่ดี จนขาดกฎระเบียบที่ชัดเจน และง่ายต่อการส่งเสริมให้เกิดการ “ทุจริตในเรือนจำ” …เหล่านี้เป็นข้อมูลโดยสังเขป
กรณี “สินบน” กรณี “ทุจริต–คอร์รัปชัน”
ที่ “องค์กรต่อต้านคอร์รัปชันสากลชี้ไว้”
ชี้ไว้ว่า “ในเรือนจำ ในคุก…มี–มีง่าย!!”.
ทีมสกู๊ปเดลินิวส์
