จาก รศ. ดร. นพ.นพพร อภิวัฒนากุล สาขาวิชาโรคติดเชื้อ ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล
อหิวาตกโรคและท้องร่วงรุนแรงจากการปนเปื้อนในอาหาร อหิวาตกโรคเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่ปนเปื้อนในอาหารหรือน้ำดื่ม อาการเด่นชัดคือการถ่ายเหลวเป็นน้ำซาวข้าว ปริมาณมากและเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง บางรายอาจมีอาการอาเจียนร่วมด้วย หากไม่ได้รับการรักษา และทดแทนสารน้ำอย่างทันท่วงที อาจทำให้ร่างกายสูญเสียน้ำและเกลือแร่อย่างรุนแรง นำไปสู่ภาวะช็อก ไตวาย และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง ในปัจจุบันพบโรคนี้น้อยลง
อาหารเป็นพิษภัยเงียบจากเชื้อแบคทีเรียที่เติบโตเร็ว อากาศที่ร้อนอบอ้าวทำให้อาหารบูดเสียได้เร็วกว่าปกติ เชื้อแบคทีเรีย ที่ก่อให้เกิดอาหาร เป็นพิษสามารถเพิ่มจำนวนได้อย่างรวดเร็วในเวลาอันสั้นเมื่อตั้งทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้อง ผู้ป่วยมักมีอาการปวดบิดในช่องท้อง คลื่นไส้ อาเจียน และถ่ายเหลว ซึ่งมักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วหลังจากการกินอาหารที่ปนเปื้อนสารพิษที่เชื้อแบคทีเรียสร้างขึ้น
โรคตับอักเสบชนิดเออันตรายจากการกินของดิบ โรคตับอักเสบชนิดเอเป็นโรคติดต่อทางน้ำและอาหาร โดยเฉพาะการกินอาหารทะเลที่ปรุงสุก ๆ ดิบ ๆ เช่น หอยนางรม หอยแครง หรือผักผลไม้สดที่ล้างทำความสะอาดไม่เพียงพอ อาการเริ่มแรกจะคล้ายไข้หวัด มีไข้ อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ตามมาด้วยอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม และปวดบริเวณชายโครงขวา โรคนี้สามารถป้องกันได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วยการรักษาสุขอนามัยและฉีดวัคซีนป้องกัน
โรคติดเชื้อผิวหนังจากความอับชื้น ไม่ใช่แค่เรื่องอาหารการกิน แต่อุณหภูมิที่สูงขึ้นและสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงบ่อยยังส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจและสุขภาพผิวหนังของเราอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ไข้หวัดแดด ความแตกต่างระหว่างไข้หวัดธรรมดา กับภาวะเพลียแดด ไข้หวัดแดดมักเกิดจากการที่ร่างกายปรับตัวไม่ทัน เมื่อต้องเผชิญ กับการเปลี่ยนอุณหภูมิ อย่างฉับพลัน เช่น การเดินจากอากาศร้อนจัดกลางแจ้งเข้ามาในห้องแอร์ที่เย็นจัด ผู้ป่วยอาจมีอาการของไข้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย ครั่นเนื้อครั่นตัว แต่จะไม่มีอาการคัดจมูก เจ็บคอ หรือน้ำมูกไหลมากเหมือนไข้หวัดที่เกิดจากเชื้อไวรัสโดยตรง การพักผ่อนในที่ที่อากาศถ่ายเทสะดวกและดื่มน้ำให้เพียงพอจะช่วยให้อาการค่อย ๆ ดีขึ้น
โรคพิษสุนัขบ้าอันตรายใกล้ตัวที่ป้องกันได้ด้วยวัคซีน ในช่วงฤดูร้อน สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เช่น สุนัขและแมวมักมีความเครียดสะสมและหงุดหงิดง่าย ทำให้สถิติการถูกสัตว์กัด หรือข่วนเพิ่มสูงขึ้น โรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคติดต่อร้ายแรง ที่มีอัตราการเสียชีวิตเกือบ 100% หากเริ่มมีอาการ หากถูกสัตว์กัดหรือข่วน ต้องรีบล้างแผลด้วยสบู่และน้ำสะอาดทันทีอย่างน้อย 10-15 นาที จากนั้นไปพบแพทย์เพื่อฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าและประเมินความเสี่ยงของบาดทะยัก นอกจากนี้ในผู้ที่มีโอกาสถูกสุนัขหรือแมวกัดได้ง่าย เช่น เด็กเล็กที่ชอบเล่นกับสุนัขหรือแมว ผู้ปกครองสามารถให้เด็กรับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าล่วงหน้าก่อนได้
เชื้อราและตุ่มหนองบนผิวหนังจากเหงื่อสะสม เมื่ออากาศร้อน ร่างกายจะขับเหงื่อออกมาในปริมาณมาก เพื่อระบายความร้อน หากสวมใส่เสื้อผ้าที่รัดรูปหรือระบายอากาศได้ไม่ดี จะทำให้เกิดความอับชื้น ซึ่งเป็นสภาพแวดล้อมที่เชื้อราและแบคทีเรียบนผิวหนังชื่นชอบ นำไปสู่ปัญหาผดผื่นคัน โรคกลาก เกลื้อน หรือการติดเชื้อแบคทีเรียที่รูขุมขนจนเกิดเป็นตุ่มหนองอักเสบ การอาบน้ำทำความสะอาดร่างกายทันที และฟอกสบู่อย่างเหมาะสม หลังเหงื่อออกมาก และเลือกใส่เสื้อผ้าที่โปร่งสบาย จึงเป็นวิธีป้องกันที่ดีที่สุด การเฝ้าระวังอาการผิดปกติเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เพราะโรคติดเชื้อบางชนิด สามารถลุกลาม และทำลายระบบการทำงานของร่างกายได้อย่างรวดเร็ว หากพบสัญญาณเตือนเหล่านี้ ไม่ควรนิ่งนอนใจและไม่ควรซื้อยามากินเอง ถือเป็นคำนำที่เป็นประโยชน์ เพื่อนำมาใช้ดูแลสุขภาพของทุกคน
